Nazioarteko ekonomia
Nazioarteko ekonomia ekoizpen-baliabideetan dauden nazioarteko desberdintasunak eta kontsumitzaileen lehentasunek jarduera ekonomikoan dituzten ondorioez arduratzen da, baita eragiten dieten nazioarteko erakundeez ere. Herrialde desberdinetako biztanleen arteko transakzio eta interakzioen jarraibideak eta ondorioak azaltzen saiatzen da, merkataritza, inbertsioa eta transakzioak barne.[1]
Nazioarteko merkataritza
[aldatu | aldatu iturburu kodea]![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ac/World-airline-routemap-2009.png/345px-World-airline-routemap-2009.png)
Nazioarteko merkataritza beste herrialdeen artean[2] kapitalak, ondasunak eta zerbitzuak trukatzea da, ondasun edo zerbitzuen premia edo gabezia dagoelako.[3]
Herrialde gehienetan, merkataritza hori barne produktu gordinaren (BPG) zati garrantzitsu bat da. Nazioarteko merkataritza historian zehar egon den arren (adibidez, Uttarapatha, Zetaren bidea, Anbarko Ibilbidea, Afrikako lehia, atlantikoko esklaboen merkataritza, gatzaren ibilbideak), bere garrantzi ekonomiko, sozial eta politikoa handituz joan da azken mendeetan.
Aro modernoan posizio ekonomiko desberdineko herrialdeen arteko merkataritza-prozesua errazteko eta justifikatzeko, nazioarteko erakunde ekonomiko batzuk sortu ziren, hala nola Munduko Merkataritza Erakundea. Erakunde horiek nazioarteko merkataritza errazteko eta hazteko lan egiten dute. Gobernu arteko eta nazioz gaindiko erakundeen estatistika-zerbitzuek eta gobernuko estatistika-erakundeek nazioarteko merkataritzari buruzko estatistika ofizialak argitaratzen dituzte.
Nazioarteko merkataritzaren teoria ekonomikoa ez dator bat gainerako teoria ekonomikoarekin, batez ere, kapitalaren eta eskulanaren nazioarteko mugikortasuna konparatiboki mugatua dagoelako.[4] Merkataritzaren teoriaren adarra, konbentzionalki "klasiko" gisa sailkatzen dena, logika deduktiboaren aplikazioan datza nagusiki, Ricardoren Abantaila Konparatiboaren Teoriarekin sortu zena eta bere postulatuen errealismoaren araberako balio praktikoa duten teorema batzuetan garatu zena. Merkataritzaren analisi "modernoa", aldiz, analisi enpirikoaren mende dago nagusiki.
Nazioarteko finantzak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Nazioarteko finantzen ekonomia, printzipioz, ez da nazioarteko merkataritzaren ekonomiatik bereizten, baina enfasi diferentzia handiak daude. Nazioarteko finantzen praktikak ziurgabetasun eta arrisku handiagoak eragiten dituzte; izan ere, merkaturatzen diren aktiboak errendimendu-fluxuen gaineko eskubideak dira, eta sarritan urte askotan hedatzen dira etorkizunean. Aktibo finantzarioen merkatuek ondasunen eta zerbitzuen merkatuak baino hegazkorragoak izan ohi dira, erabakiak maizago berrikusten direlako eta azkarrago praktikan jartzen direlako. Uste partekatua dago askatasunez egiten den transakzio bat bi aldeentzat onuragarria izango dela, baina beste batzuentzat kaltegarri izatea baino askoz arrisku handiagoa dago.
Giza migrazioa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Oinarrizko kontsiderazioek pentsarazten dute nazioarteko migrazioak ongizate ekonomikoaren hazkunde garbia dakarrela. Egiaztatu da herrialde garatuen eta garapen bidean dauden herrialdeen arteko soldata-aldeak produktibitate-desberdintasunen ondorio direla nagusiki,[5] eta pentsa daiteke desberdintasun horiek, batez ere, kapital fisikoaren, sozialaren eta giza kapitalaren eskuragarritasunean sortzen direla. Kualifikatutako langile bat kualifikazioaren errendimenduak nahiko txikiak diren leku batetik nahiko altuak diren beste batera lekualdatzeak irabazi garbia eragin beharko lukeela, nahiz eta herrialde hartzaileko langile kualifikatuen soldatak deprimitzera joko lukeen.
Kopenhageko Kontsentsuaren ikerketa batek iradokitzen du atzerriko langileen proportzioa % 3ra igoko balitz herrialde aberatsetan, urtean 675.000 milioi dolarreko mozkinak lortuko liratekeela 2025ean.[6] Hala ere, frogen ikerketa batek Lorden Ganberako batzorde bat Erresuma Batuko immigrazioaren onura ekonomikoak nahiko txikiak direla ondorioztatzera eraman zuen. Estatu Batuen probek ere herrialde hartzailearentzako onura ekonomikoak nahiko txikiak direla iradokitzen dute eta etorkinen presentziak bertako soldaten murrizketa txiki bat baino ez duela eragiten.[7]
Globalizazioa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Globalizazio terminoak hainbat esanahi hartu ditu, baina, ekonomiari dagokionez, kapitalaren, eskulanaren eta horien produktuen mugikortasun osoaren norabidean gertatzen ari den mugimenduari egiten dio erreferentzia, eta; beraz, munduko ekonomiak erabat integratzeko bidean daude. Prozesuaren indar eragileak politikoki ezarritako oztopoak eta garraio- eta komunikazio-kostuak murriztea dira (hala ere, oztopo eta kostu horiek ezabatuko balira ere, herrialdeen arteko kapital sozialaren desberdintasunek mugatuko lukete prozesua).
Globalizazioaren prozesuak jatorri zaharrak ditu, eta azkartu egin da 1970tik, baina oso urrun dago osatzetik. Azken etapetan, interes-tasak, soldata-tasak eta sozietateen gaineko zergaren eta errentaren gaineko zergaren tasak berdinak izan ziren nonahi, lehiak berdintasunera bultzatuak; izan ere, inbertitzaileek, soldatapekoek eta sozietateetako eta pertsona fisikoetako zergadunek baldintza hobeagoen bila emigratzeko mehatxua egiten zuten. Izan ere, interes-tasen, soldata-tasen edo zerga-tasen nazioarteko konbergentziaren zantzu gutxi daude. Mundua alderdi batzuetan integratuago dagoen arren, oraindik, oro har, Lehen Mundu Gerraren aurretik baino gutxiago integratuta dagoela argudia daiteke, eta Ekialde Hurbileko herrialde asko 1998ean urte baino gutxiago globalizatuta daudela.[8]
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ (Ingelesez) «Short course: International Economics» LSE Summer School (Noiz kontsultatua: 2023-11-28).
- ↑ (Ingelesez) «Dictionary.com | Meanings & Definitions of English Words» Dictionary.com (Noiz kontsultatua: 2023-11-28).
- ↑ «International Chamber of Commerce (ICC) Academy - Certifications in Int'l Trade & Finance» web.archive.org 2022-03-12 (Noiz kontsultatua: 2023-11-28).
- ↑ Viner, Jacob. (2016-11-03). Studies in the Theory of International Trade. doi: . (Noiz kontsultatua: 2023-11-28).
- ↑ Golub, Stephen S.. (1997). «International Labor Standards and International Trade» SSRN Electronic Journal doi: . ISSN 1556-5068. (Noiz kontsultatua: 2023-11-28).
- ↑ Anderson, Kym; Winters, L. Alan. (2008-04-28). «The Challenge Of Reducing International Trade And Migration Barriers» Policy Research Working Papers doi: . ISSN 1813-9450. (Noiz kontsultatua: 2023-11-28).
- ↑ Borjas, George. (1994-12). The Economic Benefits from Immigration. (Noiz kontsultatua: 2023-11-28).
- ↑ Bergsten, C. Fred. (1997-08). «Open Regionalism» The World Economy 20 (5): 545–565. doi: . ISSN 0378-5920. (Noiz kontsultatua: 2023-11-28).