گاسترولاسیون
گاسترولاسیون | |
---|---|
![]() گاسترولاسیو هنگامی رخ می دهد که بلاستولای تکلایهای، به داخل تا خورده و بزرگ شده تا تشکی�� گاسترولا دهد. این تصویر، بر اساس رنگ مدرج شده است: اکتودرم، آبی؛ اندودرم، سبز؛ بلاستوسل (کیسه زرده)، زرد؛ و آرکنترون (احشاء) به رنگ بنفش. | |
شناسهها | |
MeSH | D054262 |
در زیستشناسی تکوینی، گاسترولاسیون (به انگلیسی: Gastrulation) عبارت "گاسترولا" و "گاسترولاسیون" توسط ارنست هکل در اثر خود به نام "Biology of Calcereous Sponges"[۱] معرفی شدند 1872. اعتبار این سخن را به لوئیس ولپورت، محور های بدن را تشکیل داده (مثل محورهای پشتی-شکمی قدامی-خلفی)، و همچنین برخی از انواع سلولهایی که قرار است در آینده تبدیل به لوله گوارشی (احشاء) شوند را درونی سازی کند.[۲]
در جانداران سهلایه رویانی، گاسترولا سه لایه ای می باشد. این سه لایه را لایههای زایا نامیده که به نام های اکتودرم (لایه بیرونی)، مزودرم (لایه میانی)، و اندودرم (لایه داخلی) شناخته می شوند.[۳][۴] در جانداران دولایه رویانی چون گزندهتباران و شانهدارتباران، گاسترول تنها شامل اکتودرم و اندودرم می شود. این دو لایه را برخی مواقع هیپوبلاست و اپیبلاست هم می نامند.[۵]
گاسترولاسیون بعد از تسهیم و تشکیل بلاستولا رخ می دهد. به دنبال گاسترولاسیون، اندامزایی رخ می دهد، که در آن تک تک اعضا در لایههای زایای تازه شکل یافته تکوین پیدا می کنند.[۶] هر لایه در رویان درحال تکوین تبدیل به یک بافت یا عضو خاص می گردد.
- اکتودرم در مهرهداران منجر به اپیدرمیس، دستگاه عصبی و ستیغ عصبی می شود.[۲]
- اندودرم منجر به بافت پوششی دستگاه گوارشی، دستگاه تنفسی و اعضای دستگاه گوارشی مرتبط با آن چون کبد و لوزالمعده می شود.[۲]
- مزودرم منجر به انواع مختلف سلولی چون ماهیچهها، استخوانها، و بافت همبند می شود. در مهرهداران، مشتقات مزودرم شامل نوتوکورد، قلب، خون و عروق خونی، بافت چربی، غضروف دندهها و مهرهها، درمیس.[۲][۷]
پس از گاسترولاسیون، سلولهای درون بدن به شکل ورقههای سلولهای متصل بهم (مثل بافت پوششی) درآمده یا شبکهای از سلولهای ایزوله چون مزانشیم را تشکیل می دهند.[۴][۸]
گرچه که الگوهای گاسترولاسیون، تغییرات بزرگی را در سرتاسر فرمانرو جانوران از خود نشان می دهند، اما این تغییرات توسط پنج حرکت سلولی بنیادین[۹][۲][۱۰] طی گاسترولاسیون یکپارچه می گردند:
- درونروی (Invagination)
- درونخزیدگی (Involution)
- مهاجرت انفرادی (Ingression)
- دولایهای شدن (Delamination)
- روخزیدگی (Epiboy)
عبارت "گاسترولا" و "گاسترولاسیون" توسط ارنست هکل در اثر خود به نام "Biology of Calcereous Sponges"[۱۱] معرفی شدند 1872. اعتبار این سخن را به لوئیس ولپورت، زیستشناس تکوینی پیشرو در این زمینه، نسبت می دهند: "مهم ترین زمان زندگی شما نه تولد، نه ازدواج و نه مرگ، بلکه گاسترولاسیون می باشد."[۲][۱۲]
ارجاعات
[ویرایش]- ↑ Ereskovsky 2010: p. 236
- ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ ۲٫۴ ۲٫۵ Gilbert, Scott F.; Michael J. F. Barresi (2016). Developmental biology (Eleventh ed.). Sunderland, Massachusetts. ISBN 978-1-60535-470-5. OCLC 945169933.
- ↑ Mundlos 2009: p. 422
- ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ McGeady, 2004: p. 34
- ↑ Jonathon M.W., Slack (2013). Essential Developmental Biology. West Sussex, UK: Wiley-Blackwell. p. 122. ISBN 978-0-470-92351-1.
- ↑ Hall, 1998: pp. 132-134
- ↑ Arnold & Robinson, 2009
- ↑ Hall, 1998: p. 177
- ↑ five basic types of cell movements
- ↑ Gilbert 2010: p. 164.
- ↑ Ereskovsky 2010: p. 236
- ↑ Wolpert L (2008) The triumph of the embryo. Courier Corporation, page 12. شابک ۹۷۸۰۴۸۶۴۶۹۲۹۴
- مشارکتکنندگان ویکیپدیا. «Gastrulation». در دانشنامهٔ ویکیپدیای انگلیسی.
کتابشناسی
[ویرایش]- Arnold, Sebastian J.; Robertson, Elizabeth J. (2009). "Making a commitment: cell lineage allocation and axis patterning in the early mouse embryo". Nat. Rev. Mol. Cell Biol. 10 (2): 91–103. doi:10.1038/nrm2618. PMID 19129791. S2CID 94174.
- Catala, Martin (2005). "Embryology of the Spine and Spinal Cord". In Tortori-Donati, Paolo; et al. (eds.). Pediatric Neuroradiology: Brain. Springer. ISBN 978-3-540-41077-5.
- Ereskovsky, Alexander V. (2010). The Comparative Embryology of Sponges. Springer. ISBN 978-90-481-8574-0.
- Gilbert, Scott F. (2010). Developmental Biology (Ninth ed.). Sinauer Associates. ISBN 978-0-87893-558-1.
- Hall, Brian Keith (1998). "8.3.3 The gastrula and gastrulation". Evolutionary developmental biology (2nd ed.). The Netherlands: Kluwer Academic Publishers. ISBN 978-0-412-78580-1.
- Harrison, Lionel G. (2011). The Shaping of Life: The Generation of Biological Pattern. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-55350-6.
- McGeady, Thomas A., ed. (2006). "Gastrulation". Veterinary embryology. Wiley-Blackwell. ISBN 978-1-4051-1147-8.
- Mundlos, Stefan (2009). "Gene action: developmental genetics". In Speicher, Michael; et al. (eds.). Vogel and Motulsky's Human Genetics: Problems and Approaches (4th ed.). Springer. doi:10.1007/978-3-540-37654-5. ISBN 978-3-540-37653-8.
- Tam, Patrick P.L.; Behringer, Richard R. (1997). "Mouse gastrulation: the formation of a mammalian body plan". Mech. Dev. 68 (1–2): 3–25. doi:10.1016/S0925-4773(97)00123-8. PMID 9431800. S2CID 14052942.
مطالعه بیشتر
[ویرایش]- Baron, Margaret H. (2001). "Embryonic Induction of Mammalian Hematopoiesis and Vasculogenesis". In Zon, Leonard I. (ed.). Hematopoiesis: a developmental approach. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-512450-7.
- Cullen, K.E. (2009). "embryology and early animal development". Encyclopedia of life science, Volume 2. Infobase. ISBN 978-0-8160-7008-4.
- Forgács, G. & Newman, Stuart A. (2005). "Cleavage and blastula formation". Biological physics of the developing embryo. Cambridge University Press. Bibcode:2005bpde.book.....F. ISBN 978-0-521-78337-8.
{{cite book}}
: نگهداری یادکرد:استفاده از پارامتر نویسندگان (link) - Forgács, G. & Newman, Stuart A. (2005). "Epithelial morphogenesis: gastrulation and neurulation". Biological physics of the developing embryo. Cambridge University Press. Bibcode:2005bpde.book.....F. ISBN 978-0-521-78337-8.
{{cite book}}
: نگهداری یادکرد:استفاده از پارامتر نویسندگان (link) - Hart, Nathan H. & Fluck, Richard A. (1995). "Epiboly and Gastrulation". In Capco, David (ed.). Cytoskeletal mechanisms during animal development. Academic Press. ISBN 978-0-12-153131-7.
{{cite book}}
: نگهداری یادکرد:استفاده از پارامتر نویسندگان (link) - Knust, Elizabeth (1999). "Gastrulation movements". In Birchmeier, Walter; Birchmeier, Carmen (eds.). Epithelial Morphogenesis in Development and Disease. CRC Press. pp. 152–153. ISBN 978-90-5702-419-1.
- Kunz, Yvette W. (2004). "Gastrulation". Developmental biology of Teleost fishes. Springer. ISBN 978-1-4020-2996-7.
- Nation, James L., ed. (2009). "Gastrulation". Insect physiology and biochemistry. CRC Press. ISBN 978-0-8493-1181-9.
- Ross, Lawrence M.; Lamperti, Edward D., eds. (2006). "Human Ontogeny: Gastrulation, Neurulation, and Somite Formation". Atlas of anatomy: general anatomy and musculoskeletal system. Thieme. ISBN 978-3-13-142081-7.
- Sanes, Dan H. et al. (2006). "Early embryology of metazoans". Development of the nervous system (2nd ed.). Academic Press. pp. 1–2. ISBN 978-0-12-618621-5.
{{cite book}}
: نگهداری یادکرد:استفاده از پارامتر نویسندگان (link) - Stanger, Ben Z. & Melton, Douglas A. (2004). "Development of Endodermal Derivatives in the Lungs, Liver, Pancreas, and Gut". In Epstein, Charles J.; et al. (eds.). Inborn errors of development: the molecular basis of clinical disorders of morphogenesis. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-514502-1.
{{cite book}}
: نگهداری یادکرد:استفاده از پارامتر نویسندگان (link)