Wp/kge/Bahasa Armenia
Gambar![]() | |
Nagara | ![]() |
Pok | Eropa rik Asia |
Jumlah Panutur | 5,3 juta |
Sistem Panulisan | Alfabet Armenia |
Status | Lokok tipakai |
Etnis | Jolma Armenia |
Dialek | Armenia Barat rik Armenia Timur |
Kaluarga Bahasa | 1. Indo-Eropa 2. Armenia |
Bahasa sei Terkait | Bahasa-bahasa Indo Eropa |
Bahasa Armenia joda da bahasa Rumpun Bahasa Indo-Eropa sai dituturko Jolma Armenia di negara Armenia, Bahasa sija sa joda da cabang bahasa posai jak Rumpun Bahasa Indo-Eropa atawa istilahna Bahasa Isolat.[1]
Huruf
[edit | edit source]Bontuk | Golar | Huruf | Nilai Angka | ||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Klasik | Reformasi | Pangucapan | Pangucapan | Transliterasi | |||||||
Klasik | Darak | Topi | Klasik | Darak | Topi | Klasik | ISO 9985 | ||||
Ա • ա | այբ
ayb
|
/ɑjb/ | /ɑjpʰ/ | /ɑ/ | a | 1 | |||||
Բ • բ | բեն
ben
|
/bɛn/ | /pʰɛn/ | /b/ | /pʰ/ | b | 2 | ||||
Գ • գ | գիմ
gim
|
/ɡim/ | /kʰim/ | /ɡ/ | /kʰ/ | g | 3 | ||||
Դ • դ | դա
da
|
/dɑ/ | /tʰɑ/ | /d/ | /tʰ/ | d | 4 | ||||
Ե • ե | եչ
yečʼ
|
/ɛtʃʰ/ | /jɛtʃʰ/ | /ɛ/ | /ɛ/ pangkal kata /jɛ/ | e | 5 | ||||
Զ • զ | զա
za
|
/zɑ/ | /z/ | z | 6 | ||||||
Է • է | է
ē
|
/e/ | /ɛ/ | /e/ | /ɛ/ | ê | ē | 7 | |||
Ը • ը | ըթ
ëtʼ
|
/ətʰ/ | /ə/ | ə | ë | 8 | |||||
Թ • թ[2] | թօ
tʼò
|
թո
t'o
|
/tʰɔ/ | /tʰ/ | t̔, tʿ | tʼ | 9 | ||||
Ժ • ժ | ժէ
žē
|
ժե
že
|
/ʒe/ | /ʒɛ/ | /ʒ/ | ž | 10 | ||||
Ի • ի | ինի
ini
|
/ini/ | /i/ | i | 20 | ||||||
Լ • լ | լիւն
liwn
|
լյուն
lyun
|
/liwn/ | /ljun/ | /lʏn/ | /l/ | l | 30 | |||
Խ • խ | խէ
xē
|
խե
xe
|
/χe/ | /χɛ/ | /χ/ | x | 40 | ||||
Ծ • ծ | ծա
ca
|
/tsɑ/ | /dzɑ/ | /ts/ | /dz/ | c | ç | 50 | |||
Կ • կ | կեն
ken
|
/kɛn/ | /ɡɛn/ | /k/ | /ɡ/ | k | 60 | ||||
Հ • հ | հօ
hò
|
հո
ho
|
/ho/ | /h/ | h | 70 | |||||
Ձ • ձ | ձա
ja
|
/dzɑ/ | /tsʰɑ/ | /dz/ | /tsʰ/ | j | 80 | ||||
Ղ • ղ | ղադ
ġat
|
/ɫɑt/ | /ʁɑt/ | /ʁɑd/ | /ɫ/ | /ʁ/ | ł | ġ | 90 | ||
Ճ • ճ | ճէ
čē
|
ճե
hy
|
/tʃe/ | /tʃɛ/ | /dʒɛ/ | /tʃ/ | /dʒ/ | č | č̣ | 100 | |
Մ • մ | մեն
men
|
/mɛn/ | /m/ | m | 200 | ||||||
Յ • յ | յի
yi
|
հի
hi
|
/ji/ | /hi/ | /j/ | /h/ /j/ | y | 300 | |||
Ն • ն | նու
nu
|
/nu/ | /n/, /ŋ/ | n | 400 | ||||||
Շ • շ | շա
ša
|
/ʃɑ/ | /ʃ/ | š | 500 | ||||||
Ո • ո | ո
vo
|
/ɔ/ | /ʋɔ/ | /ɔ/ | /ɔ/ pangkal kata /ʋɔ/ | o | 600 | ||||
Չ • չ | չա
čʼa
|
/tʃʰɑ/ | /tʃʰ/ | č̔, čʿ | č | 700 | |||||
Պ • պ | պէ
pē
|
պե
pe
|
/pe/ | /pɛ/ | /bɛ/ | /p/ | /b/ | p | 800 | ||
Ջ • ջ | ջէ
ǰē
|
ջե
ǰe
|
/dʒe/ | /dʒɛ/ | /tʃʰɛ/ | /dʒ/ | /tʃʰ/ | ǰ | 900 | ||
Ռ • ռ | ռա
ṙa
|
/rɑ/ | /ɾɑ/ | /r/ | /ɾ/ | ṙ | 1000 | ||||
Ս • ս | սէ
sē
|
սե
se
|
/se/ | /sɛ/ | /s/ | s | 2000 | ||||
Վ • վ | վեւ
vew
|
վեվ
vev
|
/wɛw/ | /vɛv/ | /w/ | /v/ | v | 3000 | |||
Տ • տ | տիւն
tiwn
|
տյուն
tyun
|
/tiwn/ | /tjun/ | /dʏn/ | /t/ | /d/ | t | 4000 | ||
Ր • ր | րէ
rē
|
րե
re
|
/ɹe/ | /ɾɛ/ | /ɹ/ | /ɾ/ | r | 5000 | |||
Ց • ց | ցօ
cʼò
|
ցո
cʼo
|
/tsʰɔ/ | /tsʰ/ | c̔, cʿ | cʼ | 6000 | ||||
Ւ • ւ | հիւն
hiwn
|
հյուն
hyun
, վյուն vyun
|
/hiwn/ | /hjun/
, /vjun/ |
/hʏn/ | /w/ | — | /v/ | w | 7000 | |
Ու • ու | — | ու
u
|
— | /u/ | — | — | /u/ | — | u | ow | - |
Փ • փ | փիւր
pʼiwr
|
փյուր
p'yur
|
/pʰiwɹ/ | /pʰjuɹ/ | /pʰʏɾ/ | /pʰ/ | p̔, pʿ | pʼ | 8000 | ||
Ք • ք | քէ
kʼē
|
քե
kʼe
|
/kʰe/ | /kʰɛ/ | /kʰ/ | k̔, kʿ | kʼ | 9000 | |||
Օ • օ | օ
ò
|
— | /o/ | — | /o/ | ô | ò | - | |||
Ֆ • ֆ | ֆէ
fē
|
ֆե
fe
|
— | /fɛ/ | — | /f/ | f | - | |||
և | — | և
yew
|
— | /jɛv/ | — | /ɛv/ pangkal kata /jɛv/ | ew | - |
Cuntuh Tulisan
[edit | edit source]UDHR pasal 1
[edit | edit source]Բոլոր մարդիկ ծնվում են ազատ ու հավասար իրենց արժանապատվությամբ և իրավունքներով։ Նրանք օժտված են բանականությամբ ու խղճով, ե պարտավոր են միմյանց նկատմամբ վարվել եղբայրության ոգով։
Bolor mardik c'nvowm en azat ow havasar' irenc arjhanapatvowt'yamb ew iravownqnerov: Nranq o'jhtvac' en banakanowt'yamb ow xghtwov, ew partavor en mimyanc nkatmamb varvel eghbayrowt'yan ogov:
Բոլոր մարդիկ կը ծնուին ազատ եւ հաւասար իրենց արժանապատուութեամբ եւ իրաւունքներով։ Իրենք օժտուած են բանականուքեամբ ու խիղճով, եւ պարտաւորուած են միմեանց հանդէպ եղբայրութեան ոզիով վարուիլ։
Polor martig gy' dz'nowin azad ew hawasar irenc arjhanabadowowt'eamp ew irawownqnerov. Irenq o'jhtowadz' en panaganowt'eamp ow xightwov, ew bardaworowadz' en mimeanc hante'b eghpayrowt'ean oqiov varowil.
Kaunyin jolma tilahirko mardeka rik uwat pi'il rik hak-hak sai goh-goh. Tiyan tiunjuk akal pikiran rik hati nurani mari tiyan dapok nyampur rik sai barihna dilom semangat bukolpah.
Rujukan
[edit | edit source]- ↑ Պարիս Մ․ Հերունի, Հայերը և հնագույն Հայաստանը (Հիմքերը հայոց)։ Արխաեաստղագիտություն։ Լեզվաբանություն։ Հնագույն պատմություն, Երևան, Տիգրան Մեծ, 2006 թ․, 320 էջ: 2015-04-26 Բնօրինակը՝ "Paris M. Herouni, Armenians and Old Armenia: Archaeoastronomy, Linguistics, Oldest History. Armenia, Yerevan: Tigran Metz Publishing House, 2004": Անգլերենից թարգմանությունը՝ Մերի Սարգսյանի։ OCLC: 773955059, ISBN 9789994101771, ISBN 9994101773
- ↑ Zareh Melkonian, Gorçnakan K̕erakanowt̕iwn — Ardi Hayerēn Lezowi (Miǰin ew Barjragoyn Dasënt̕ac̕k̕) (1990), Fourth, Los Angeles, 6 Գործնական Քերականութիւն — Արդի Հայերէն Լեզուի (Միջին եւ Բարձրագոյն Դասընթացք)