Öræfajökull
64°00′52″N 16°40′30″V / 64.01444°N 16.67500°V
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6b/%C3%96r%C3%A6faj%C3%B6kull_og_Fjalls%C3%A1rl%C3%B3n_2024_%28cropped%29.jpg/220px-%C3%96r%C3%A6faj%C3%B6kull_og_Fjalls%C3%A1rl%C3%B3n_2024_%28cropped%29.jpg)
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d9/Hvannadalshn%C3%BAkur_in_%C3%96r%C3%A6faj%C3%B6kull_seen_from_Skaftafell.jpg/220px-Hvannadalshn%C3%BAkur_in_%C3%96r%C3%A6faj%C3%B6kull_seen_from_Skaftafell.jpg)
Öræfajökull er eldkeila á Suðausturlandi (Austur-Skaftafellssýslu).[1] Yfir fjallinu er jökulhetta þ.e. Öræfajökullinn sjálfur, sem er jafnframt syðsti hluti Vatnajökuls. Hann fyllir stóra öskju efst á fjallinu. Margir skriðjöklar skríða út frá jökulhettunni niður fjallshlíðarnar og um dali við fjallsræturnar. Meðal þeirra eru Svínafellsjökull, Virkisjökull, Kotárjökull, Kvíárjökull og Hrútárjökull. Á norðurhlið fjallsins er Hvannadalshnúkur, hæsti tindur Íslands, 2.110 m. Öræfajökull (jökullinn sjálfur) er allur innan Vatnajökulsþjóðgarðs og fjallið að miklu leyti líka.
Öræfajökull er megineldstöð og hefur gosið tvisvar á sögulegum tíma; fyrst 1362 þegar Litlahérað lagðist í eyði, og síðan minna gosi 1727. Mikið tjón varð í báðum gosunum og þeim fylgdi öskufall og jökulhlaup.
Eldstöðvarkerfi
[breyta | breyta frumkóða]Auk þess að vera megineldstöð er Öræfajökull sitt eigið eldstöðvarkerfi. Hann er einn af 41 eldstöðvakerfum á Íslandi og í millibergröð.[2]
Nýleg virkni
[breyta | breyta frumkóða]Í nóvember árið 2017 urðu jarðskjálftar undir jöklinum og mældust uppleyst efni í Kvíá sem kemur undan honum og bentu til þess að nýlegt jarðhitasvæði væri undir honum. Askja jökulsins hafði sigið meira en 20 metra. Í febrúar 2018 varð skjálfti af stærð 3,6 undir öskjunni.
Tindar
[breyta | breyta frumkóða]- Hvannadalshnjúkur (2110 m)
- Snæbreið (2041 m)
- Sveinstindur (2044 m)
- Sveinsgnípa (1925 m)
- Dyrhamar (1917 m)
- Eystri (1758 m) og Vestari Hnappur (1849m)
- Rótarfjallshnúkur (1848 m)
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4b/2008-05-24_18_Another_Branch_of_%C3%96r%C3%A6faj%C3%B6kull_flowing_down_to_Sandfellshei%C3%B0i.jpg/600px-2008-05-24_18_Another_Branch_of_%C3%96r%C3%A6faj%C3%B6kull_flowing_down_to_Sandfellshei%C3%B0i.jpg)
Tilvísanir
[breyta | breyta frumkóða]- ↑ Þorleifur Einarsson: Myndun og mótun lands. Mál og Menning, 1994.
- ↑ „Eldvirkni | Icelandic Institute of Natural History“. www.ni.is. Sótt 6. maí 2024.
Tenglar
[breyta | breyta frumkóða]- „Hvernig og hvenær myndaðist Öræfajökull?“. Vísindavefurinn. Svar: Jóhann Helgason, jarðfræðingur (5.5.2010)
- Vísindavefurinn: Hvað er vitað um eldstöðina í Öræfajökli? Svar: Ármann Höskuldsson (17.5.2005)
- Öræfajökull (Veðurstofa Íslands)
- Neyðaráætlun fyrir Öræfajökul (23.11.2017)
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/ce/Flag_of_Iceland.svg/40px-Flag_of_Iceland.svg.png)