Mariekolver
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6d/Garrulus_glandarius_1_Luc_Viatour.jpg/220px-Garrulus_glandarius_1_Luc_Viatour.jpg)
De mariekolver (Garrulus glandarius, kreiachtige.
en ) is n opvallend ekleurdeVerspreiding
[bewark | bronkode bewarken]Disse voegel kömp veur in t kultuurlaand en de bossen. Hij is over heel Europa verspreid behalve in t hoge noorden. In niejbouwwieken zie'j in eerste instansie vake de eekster, as de bomen en struken in t openbaore greun en in de tunen groter wörden, wörden de eekster zeutjes-an verdröngen deur de mariekolver.
Voedsel
[bewark | bronkode bewarken]Voedsel vient de mariekolver in bomen en struken, in de lucht en op de grond; t hef n aofwisselend dierlik en plaantaordig eetpatroon: insekten en ongewarvelden (mit veule plaagdieren), ekels, beukenoetjes, haozenoeten en aandere zaojen en noeten, vruchten as brummels, frambozen en liesterkrallen. t Eet oek kleine of jonge zangvoegels, eiers en kleine knaagdieren. Mit de starke snavel hakt de mariekolver gaoten in harde umhulsels zo as slekkehuzen, noetedoppen en eierschaolen en vroet e in de bojem, beestepoep en meenselik aofval.
De eek is aofhankelik van de mariekolver veur t verspreien van ekels: de mariekolver vervoert ze in zien keel en tussen zien snavel naor plaotsen mit n zachte ondergrond, daornao duwt e de ekels in grond in. Zo leeg e n wienterveurraod an. Hij vergeet allinnig n paor plekjes, die die oek niet weer vient en wat uut kan greuien tot n nieje eek. Vandaor dat mariekolver oek wel 'de grootste bosbouwer' eneumd wörden.
Oorsprong van de naam
[bewark | bronkode bewarken]Mariekolver, markolf en variaanten daorvan bin gebrukelike vormen in t oosten van t laand, mer oek in Utrecht, t Rijnlaand en delen van Braobaant en Limburg. De naam kömp uut n ouwe Germaanse sage en betekent letterlik grenswolf (mark-wolf), t is waorschienlik geïnspireerd deur de oosterse aofgod Markolis, die in de Oriëntaals-Byzantiense verhaaltradisie optreet as duvelse tegenstaander van de wieze Salomon. In de Germaanse sagen wördden dat duvelse personazie n personazie die alderhaande gedaonten kan annemen en rond 1500 ontsteet der n nieje verhaaltradisie van kluchten, waorin Markolf aofezwakt is tot n boerse spotter die schune grappen maakt. De naam Markolf kömp oek veur in t volksboek Salomon ende Marculphus waorin de voegel de stemmen van aandere voegels naodung.
In de Duutse, Noorse en Zweedse namen veur de mariekolver (Eichelhäher, Nøtteskrik(j)e, Nötskrika = ekel-/noetegaaie) kömp t gedrag naor veuren. De Deense en Friese namen verwiezen naor de bosrieke umgeving waor t woent: skovskade (boseekster) en houtekster (houteekster).
Geluud
[bewark | bronkode bewarken]Luud geschrouw, ku'j haost niet in t wiere haolen mit t geluud van aandere voegels.
Nedersaksies
[bewark | bronkode bewarken]- Achterhooks:
- markolver
- markolder
- Drèents: marklover (ZWD), -leuver of -loper (ZWZ), -loze (Rune), -rover
- Graafschopper Platt: markloawe (Platduutse schriefwieze Markloawe)
- Grönnegs: holtoakster
- Sallaans: ...
- Stellingwarfs:
- hooltakster, hooltekster
- markloper
- Tweants:
- Urkers: ...
- Veluws:
- vlaamse gaai(e), -gaoi
- vlaomse gaaie (Apeldoorne)
- vlaomse gaoi (Harskamp)
- vlaomse gaoie (Vaossen)
- marikaole (Vaossen, Emst, Apeldoorne)
- marrekaole (Une)
- marikolle (Oldebroek, Wezep)
- markaole, märkaole
- markol, markolle, märkolle
- marrikol (Uddel)
- marrekol (Wezep, Lunteren, Garder)
- marekolf (Putten)
- majekolf (Speuld)
- marikolver (Nunspeet)
- marienkolder (Elspeet)
- marekoef (Armelo)
- merzikol (Klanenbeek)
- klapekster (Waopenvelde)
Uutgaonde verwiezingen
[bewark | bronkode bewarken]![]() |
Commons: Mariekolver - plaatjes, filmkes en/of gelüüdsbestanden. |
- SoortenBank.nl - beschrieving, aofbeeldingen en geluud
- SOVON - Verspreiding en antalontwikkeling van de mariekolver in Nederlaand
![]() |
Dit artikel is eskreaven in et westveluwske dialekt van Nunspeet, in de Algemene Nedersaksiese Schriefwieze. |