1 Szpital Okręgowy
![]() Budynki dawnego Szpitala Mokotowskiego i nowego szpitala J. Piłsudskiego na rogu współczesnych ul. Nowowiejskiej i al. Niepodległości w Warszawie | |
Historia | |
Państwo | |
---|---|
Rozformowanie |
1939 |
Patron | |
Działania zbrojne | |
kampania wrześniowa | |
Organizacja | |
Dyslokacja | |
Rodzaj sił zbrojnych | |
Rodzaj wojsk | |
Podległość |
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2a/Szpitale_Okr%C4%99gowe_WP_w_1939.jpg/240px-Szpitale_Okr%C4%99gowe_WP_w_1939.jpg)
1 Szpital Okręgowy im. marszałka Piłsudskiego – jednostka organizacyjna służby zdrowia Wojska Polskiego II Rzeczypospolitej.
Historia szpitala
[edytuj | edytuj kod]Zadaniem 1 Szpitala Okręgowego w Warszawie było leczenie wojskowych i osób uprawnionych do leczenia wojskowego Okręgu Korpusu nr I[1]. Szpital dysponował ambulatorium dentystycznym, chirurgicznym, okulistycznym, laryngologicznym oraz przychodnią ogólną dla chorych. Komendant szpitala posiadał uprawnienia dowódcy brygady[2].
31 marca 1927 roku Minister Spraw Wojskowych marszałek Polski Józef Piłsudski nadał szpitalowi nazwę „1 szpital okręgowy im. marszałka Piłsudskiego”[3].
W październiku 1931 roku na bazie dotychczasowego 1 batalionu sanitarnego została utworzona kadra zapasowa 1 Szpitala Okręgowego, w składzie:
- oficer materiałowy – kpt. Jan I Sienkiewicz,
- zastępca oficera materiałowego – por. Józef I Nycz,
- oficer ewidencji personalnej – por. Józef Długosz,
- dowódca kompanii szkolnej – por. Stanisław Kołc,
- dowódca plutonu – por. Gustaw Żebrowski,
- lekarz kadry – kpt. lek. Czesław Jaruszewicz[4].
Struktura organizacyjna
[edytuj | edytuj kod]Organizacja szpitala w 1923[5]:
- komendant z kancelarią i komisją gospodarczą; oficer administracji budynków;
- oddziały chorych i pracowni klinicznych (chorób wewnętrznych, okulistycznych, laryngologicznych, neurologicznych, psychiatrycznych, ginekologicznych, zakaźnych, ponadto oddziały: mechaniczny, terapeutyczny, obserwacyjny);
- centralne ambulatorium lekarskie,
- centralne ambulatorium dentystyczne,
- centralne ambulatorium dentystyczne dla szeregowych,
- apteka okręgowa,
- trzy plutony obsługi sanitarnej.
Szpital posiadał 1400 łóżek[5]. Plutony obsługi sanitarnej były pododdziałami wydzielonymi ze składu 1 baonu sanitarnego[6].
Mobilizacja 1939 roku
[edytuj | edytuj kod]- Osobny artykuł:
1 Szpital Okręgowy był jednostką mobilizującą. Komendant szpitala był odpowiedzialny za przygotowanie mobilizacji, a komendant kadry zapasowej za jej przeprowadzenie[7].
Zgodnie z planem mobilizacyjnym „W” Kadra Zapasowa 1 Szpitala Okręgowego przed wykonaniem nałożonych na nią zadań mobilizacyjnych sama mobilizowała się w alarmie, w grupie jednostek oznaczonych kolorem żółtym, do etatu wojennego kadry mobilizującej nr 1. Kadra mobilizująca była organizacją przejściową. Po wykonaniu zadań mobilizacyjnych ulegała likwidacji[8].
Kadra szpitala
[edytuj | edytuj kod]Komendanci Szpitala | |||
---|---|---|---|
Stopień | Imię i nazwisko | Okres pełnienia służby | Kolejne stanowisko |
płk lek. | Franciszek Lewicki | do II 1924 | szef sanitarny DOK X[9][1] |
płk lek. dr | Stefan Piotr Rudzk | II 1924[10] – XII 1925 | komendant Szpitala Oficerskiej Szkoły Sanitarnej[11] |
ppłk / płk lek. dr | Zygmunt Rażniewski | XII 1925[11] – 1934 i dalej | |
płk dr | Bogumił Jan Łada | 1937 – 1939 | |
Pomocnicy komendanta szpitala i komendanci kadry zapasowej | |||
mjr / ppłk lek. | Lesław Aleksander Porębski | X 1931[12] – 1 X 1933 | starszy ordynator[13] |
mjr lek. dr | Dionizy Krechowicz | 1 X 1933[14] – XI 1935 | kierownik referatu w Dep. Zdrowia MSWojsk. |
mjr dr | Wilhelm Borkowski | 1936 – IX 1939 | szef służba zdrowia Dowództwa Obrony Warszawy[15] |
Obsada personalna i struktura szpitala w marcu 1939 roku[16][a]: | ||
---|---|---|
Stanowisko | Stopień, imię i nazwisko | Uwagi |
komendant szpitala | płk lek. dr Bogumił Jan Łada | †22 X 1942[18] |
konsultant | płk lek. dr Władysław Zienkiewicz | †1940 Charków[19] |
konsultant | ppłk dr Henryk Czesław Cianciara | |
kierownik naukowy | ppłk dr Marian Wowkonowicz | |
rezerwa personalna szpitala | mjr dr Jan Faleński | |
starszy ordynator I oddziału chirurgicznego | kpt. dr Tomasz Ryli | |
st ordynator III oddziału chirurgicznego | kpt. dr Wacław Żebrowski | |
starszy ordynator oddziału chirurgicznego-stomatolog. | kpt. dr Franciszek Borusiewicz | |
starszy ordynator oddziału wewnętrznego | mjr lek. dr Leopold Łojek | †1940 Katyń[20] |
starszy ordynator oddziału ocznego | mjr dr Czesław Jaruszewicz | |
starszy ordynator oddziału zakaźnego | mjr dr Stanisław Englert | †1940 Charków[21] |
starszy ordynator oddziału skórno-wenerycznego | ppłk dr Kazimierz Sowiński | |
ordynator oddziału | mjr dr Jan Kuśnierczyk | |
starszy ordynator oddziału nerwowego | mjr dr Radzisław Tchórznicki | |
starszy ordynator oddziału psychiatrycznego | kpt. dr Cyprian Sadowski | |
kierownik pracowni rentgenowskiej | ppłk dr Aleksander Lachowicz | |
kierownik przychodni dentystycznej | mjr lek. dent. Tadeusz Karnibad | |
kierownik apteki | mjr mgr Aleksander Karol Romuald Krygier | |
pomocnik kierownika apteki | ||
pomocnik komendanta ds. gospodarczych | mjr san. Stanisław Kęsek | †20 VI 1940 Palimiry[18] |
Centralna Przychodnia Lekarska | ||
kierownik przychodni | ppłk dr Bronisław Kosiewicz | |
starszy ordynator oddziału wewnętrznego | mjr dr Kondratowicz Władysław | |
starszy ordynator oddziału uszno-gardłowego | mjr dr Pietraszkiewicz Kajetan Antoni | |
starszy ordynator oddziału ginekologicznego | mjr dr Królikiewicz Jan Wincenty | |
Kadra zapasowa 1 Szpitala Okręgowego | ||
komendant kadry | mjr dr Wilhelm Borkowski | |
lekarz kadry | por. lek. Bolesław Tomasz Narbutt | |
oficer mobilizacyjny | kpt. Józef Kublin | |
zastępca oficera mobilizacyjnego | por. Juliusz Freisler | ciężko ranny 24 IX 1939 |
oficer ewidencji personalnej | kpt. Józef Długosz | |
oficer materiałowy | por. mgr Bronisław Czerwiecki | |
zastępca oficera materiałowego | chor. Józef Malicki | |
dowódca kompanii szkolnej | kpt. Stanisław Kole | |
dowódca 1 plutonu | por. san. Feliks Jan Kwapiński | †1940 Charków[22] |
Oficerowie rezerwy, pospolitego ruszenia i stanu spoczynku posiadający przydział do Kadry Zapasowej 1 Szpitala Okręgowego – ofiary zbrodni katyńskiej | ||||
---|---|---|---|---|
Nazwisko i imię | Stopień | Zawód | Miejsce pracy przed mobilizacją | Zamordowany |
Adamski Ignacy Antoni | mjr w st. sp. | lekarz | praktyka w Warszawie | Katyń |
Bałłaban Karol | kpt. rez. | dr nauk medycznych | Szpital ss. Elżbietanek w Warszawie | Katyń |
Brański Zygmunt | ppor. rez. | lekarz | Katyń | |
Ciepielowski Marceli | por. rez. | lekarz | Katyń | |
Cwajbaum Lewek | ppor. rez. | dr nauk medycznych | Katyń | |
Dawidczyk Leon | ppor. rez. | farmaceuta | Katyń | |
Frym-Frymiński Henryk | por. rez. | lekarz dentysta | praktyka w Warszawie | Katyń |
Fryszberg Adam | kpt. posp. rusz. | lekarz ginekolog | praktyka w Warszawie | Katyń |
Glikman Leon | ppor. rez. | lekarz | Katyń | |
Jarociński Edward | płk w st. sp. | lekarz, dr | Katyń | |
Kamiński Jerzy (1910) | ppor. rez. | lekarz | asystent Zakładu Anatomii UW | Katyń |
Klein Juliusz Ludwik | ppor. rez. | lekarz dentysta | praktyka w Warszawie | Katyń |
Kociubski Paweł | mjr rez. | lekarz | Katyń | |
Kolago Jan Józef | ppor. rez. | lekarz | Katyń | |
Kolesiński Paweł | ppor. rez. | farmaceuta, mgr | praktyka w Chorzowie | Katyń |
Luxenburg Jerzy | por. rez. | lekarz stomatolog | Akademia Stomatologiczna | Katyń |
Maciański Leon | ppor. rez. | Katyń | ||
Maciszewski Mieczysław | ppor. rez. | lekarz | Katyń | |
Majewski Stefan | ppor. rez. | lekarz stomatolog | praktyka w Warszawie | Katyń |
Miścicki Wincenty | por. rez. | farmaceuta, mgr | Katyń | |
Morgulis Lewi | por. w st. sp. | lekarz | Katyń | |
Niemirowicz-Szczyt Kazimierz | por. rez. | lekarz, dr | Katyń | |
Noszczyk Henryk | ppor. rez. | lekarz, dr | Klinika Chirurgiczna UW | Katyń |
Nusbaum Maksymilian | ppor. rez. | lekarz | Katyń | |
Obidziński Aleksander | kpt. rez. | lekarz | Katyń | |
Ogiński Piotr | ppor. rez. | farmaceuta | apteka, Puławska 81 Warszawa | Katyń |
Olszewski Wacław | por. rez. | lekarz, dr | Katyń | |
Orzechowski Antoni | por. rez. | lekarz ginekolog | praktyka w Mogielnicy | Katyń |
Oziembło Zygmunt | por. rez. | lekarz | Szpital Ubezpieczalni Społecznej w Łodzi | Katyń |
Potrzebowski Karol | mjr rez. | lekarz | Katyń | |
Raczkowski Jan Leonard | kpt. rez. | Katyń | ||
Rafałowski Leopold | ppor. rez. | lekarz | Katyń | |
Rogoziński Jerzy Stanisław | mjr posp. rusz. | lekarz | Katyń | |
Rosengart Aleksander | ppor. rez. | lekarz | Katyń | |
Rozenbaum Ludwik | ppor. rez. | przedsiębiorca w Warszawie | Katyń | |
Sęczkowski Franciszek | ppor. rez. | lekarz | praktyka w Rawie Ruskiej | Katyń |
Sikorski Henryk[23] | por. rez. | profesor dr med. | Uniwersytet Warszawski | Katyń |
Skorko Aleksander | kpt. rez. | lekarz | praktyka w Piasecznie | Katyń |
Sobecki Feliks Stefan | ppor. rez. | Zakład Ubezpieczeń w Poznaniu | Katyń | |
Sokołowski Zdzisław | por. rez. | lekarz | Szpital Wolski | Katyń |
Szepelski Konrad[24] | por. rez. | profesor medycyny | Szpital w Warszawie | Katyń |
Szmerner Szymon | ppor. rez. | lekarz | Katyń | |
Śledziewski Henryk | ppor. rez. | lekarz | Katyń | |
Tabęcki Romuald | por. rez. | lekarz | Katyń | |
Tejchert Mieczysław | ppor. rez. | farmaceuta, mgr | Apteka F. Więckowskiego w Warszawie | Katyń |
Verständig Zygmunt | por. rez. | lekarz ginekolog | Katyń | |
Wajsflajsz Szmul Stanisław | ppor. rez. | lekarz | Katyń | |
Weidenfeld Abraham | kpt. rez. | lekarz | Katyń | |
Wieczorek Antoni | kpt. rez. | lekarz | Szpital Dziecięcy w Warszawie | Katyń |
Wieczorek Marian | ppor. rez. | farmaceuta | Katyń | |
Wierzejski Stefan | por. rez. | lekarz | Ubezpieczalnia Społeczna w Kole | Katyń |
Wirszyłło Ludwik | mjr w st. sp. | lekarz | Zarząd m. Warszawy | Katyń |
Wyszogród Stanisław | por. rez. | lekarz | przychodnia w Warszawie | Katyń |
Zakrzewski Sławomir | ppor. rez. | lekarz | asystent Uniwersytetu Warszawskiego | Katyń |
Zawodziński Tadeusz | ppor. rez. | lekarz, dr hab. | Katyń | |
Żuchowski Zygmunt | por. rez. | lekarz | Szpital Powiatowy w Maciejowicach | Katyń |
Bartel Alfred | mjr w st. sp. | doktor medycyny | internista w Warszawie | Charków |
Berencwajg Dawid | ppor. rez. | lekarz | praktyka w Skierniewicach | Charków |
Berland Juliusz Eliasz | por. rez. | doktor medycyny | dermatolog w Warszawie | Charków |
Borkowski Aleksander | por. rez. | gr nauk medycznych | praktyka w Warszawie | Charków |
Bzurowski Dawid | kpt. rez. | lekarz | dermatolog w Łomży | Charków |
Cichowski Wacław | mjr w st. sp. | dr nauk medycznych | (e) | Charków |
Czyżewicz Antoni | kpt. w st. sp. | publicysta | „Polska Zbrojna” | Charków |
Dziubiński Marcin | ppor. rez. | farmaceuta, mgr | Charków | |
Fluderski Lucjan | por. rez. | dr nauk medycznych | Szpital św. Łazarza w Warszawie | Charków |
Galinowski Zdzisław | por. rez. | dr hab. nauk med. | praktyka w Wilnie | Charków |
Goćkowski Jan | por. rez. | dr nauk medycznych | Uniwersytet Warszawski (e) | Charków |
Grochowski Antoni | por. rez. | dr nauk medycznych | Charków | |
Grodzki Zygmunt[25] | mjr rez. | dr nauk medycznych | Charków | |
Hryniewiecki Stanisław | ppor. rez. | farmaceuta, mgr | Charków | |
Kamiński Wincenty | ppor. rez. | dr nauk medycznych | Ubezpieczalnia Społeczna w Warszawie | Charków |
Karsz Maks | ppor. rez. | lekarz | Charków | |
Kasperski Stanisław | mjr rez. | dr nauk medycznych | szpital w Mińsku Mazowieckim | Charków |
Keilsen Stefan | por. rez. | lekarz | praktyka w Łodzi | Charków |
Kempner Jerzy Lucjan | kpt. rez. | lekarz | praktyka w Warszawie | Charków |
Kołodziejski Jan[26] | mjr rez. | dr nauk medycznych | Uniwersytet Warszawski (e) | Charków |
Konarski Abraham | ppor. rez. | lekarz | praktyka w Częstochowie | Charków |
Kraków Jerzy | kpt. rez. | lekarz | Charków | |
Krasuski Aleksander | ppor. posp. rusz. | dr nauk medycznych | Charków | |
Krengel Maksymilian[27] | kpt. lek. posp. rusz. dr | dermatolog | Charków | |
Krüger Stefan Karol | ppor. rez. | lekarz | Charków | |
Kryński Beniamin | kpt. rez. | dr nauk medycznych | Charków | |
Kulesza Józef | ppor. rez. | dr nauk medycznych | szpital w Kaliszu | Charków |
Lipski Julian | mjr w st. sp. | lekarz | Charków | |
Malberg Fryderyk | ppor. rez. | Charków | ||
Małachowski Mieczysław[28] | kpt. rez. | dr nauk medycznych | (e) | Charków |
Milewski Mieczysław | kpt. rez. | lekarz | praktyka w Ostrowi Mazowieckiej | Charków |
Modzelewski Jan | ppor. rez. | lekarz | Charków | |
Moszkowicz Izydor | ppor. posp. rusz. | dr nauk medycznych | Charków | |
Mutermilch Jan | por. rez. | lekarz | Charków | |
Neugebauer Kazimierz | por. rez. | dr nauk medycznych | Uniwersytet Warszawski | Charków |
Niedźwiecki Stanisław | kpt. posp. rusz. | lekarz | Charków | |
Nowak Józef | ppor. rez. | lekarz | praktyka w Poznaniu | Charków |
Osiński Mieczysław | ppor. rez. | lekarz | praktyka w Poznaniu | Charków |
Perzanowski Zygmunt | kpt. rez. | dr nauk medycznych | praktyka w Radomiu | Charków |
Rajgrodzki Norbert | kpt. rez. | dr nauk medycznych | Charków | |
Ratajczak Czesław | ppor. rez. | urzędnik | Starostwo Powiatowe w Bydgoszczy | Charków |
Rentgen-Güntner Marian | por. rez. | farmaceuta, mgr | Charków | |
Rozental Ignacy Izaak | por. rez. | dr nauk medycznych | praktyka w Warszawie | Charków |
Różański Edward | ppor. rez. | handlowiec | Charków | |
Sokolewicz Wacław[29] | płk w st. sp. | farmaceuta, mgr | Ministerstwo Opieki Społecznej (e) | Charków |
Sokołowski Teofil | kpt. rez. | dr nauk medycznych | Ubezpieczalnia w Makowie Maz. | Charków |
Stachiewicz Piotr | kpt. rez. | Charków | ||
Staniewski Franciszek | ppor. rez. | nauczyciel | Gimnazjum J. Lelewela w Warszawie | Charków |
Szatkowski Eugeniusz | por. rez. | lekarz | Charków | |
Szczęsny Kazimierz | kpt. rez. | dr nauk medycznych | praktyka w Warszawie | Charków |
Szewczykowski Jan | kpt. rez. | lekarz | praktyka w Warszawie (e) | Charków |
Szparaga Stefan | kpt. rez. | dr nauk medycznych | praktyka w Błoniu | Charków |
Szumski Symeon | ppor. rez. | urzędnik | Charków | |
Tanenbaum Jakub | ppor. rez. | lekarz | praktyka w Warszawie | Charków |
Truszkowski Aleksander | ppor. rez. | farmaceuta, mgr | wł. apteki w Bodzanowie | Charków |
Wolfram Kazimierz | kpt. rez. | dr nauk medycznych | Charków | |
Wolski Zdzisław | por. rez. | dr nauk medycznych | Instytut Chirurgii Urazowej w Warszawie | Charków |
Wyszogród Dawid | por. rez. | dr nauk medycznych | Charków | |
Zaleski Bolesław | kpt. rez. | lekarz | Charków | |
Latoszek Stefan | porucznik | urzędnik | ULK |
Biogramy zamordowanych znajdują się na stronie internetowej Muzeum Katyńskiego[30]
- Osobne artykuły:
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Wykaz zawiera obsadę jednostki według stanu bezpośrednio przed rozpoczęciem mobilizacji pierwszych oddziałów Wojska Polskiego w dniu 23 marca 1939, ale już po przeprowadzeniu ostatnich awansów ogłoszonych z datą 19 marca 1939[17].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b Almanach oficerski 1923 ↓, s. 110.
- ↑ Almanach oficerski 1923 ↓, s. 105.
- ↑ Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 11 z 31 marca 1927 roku, poz. 98.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 7 z 23 października 1931 roku, s. 340-341, 344.
- ↑ a b Almanach oficerski 1923 ↓, s. 104.
- ↑ Almanach oficerski 1923 ↓, s. 103.
- ↑ Rybka i Stepan 2010 ↓, s. 586.
- ↑ Rybka i Stepan 2010 ↓, s. 586, 590.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 7 lutego 1924 roku, s. 48.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 7 lutego 1924 roku, s. 49.
- ↑ a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 133 z 18 grudnia 1925 roku, s. 728.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 7 z 23 października 1931 roku, s. 339.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 2 z 26 stycznia 1934 roku, s. 6.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 2 z 26 stycznia 1934 roku, s. 14.
- ↑ Głowacki 1985 ↓, s. 20, 289.
- ↑ Rocznik oficerski 1939 ↓, s. 890.
- ↑ Rocznik oficerski 1939 ↓, s. VI.
- ↑ a b Program „Straty osobowe i ofiary represji pod okupacją niemiecką”. Fundacja „Polsko-Niemieckie Pojednanie”. [dostęp 2023-11-08].
- ↑ Księga Cmentarna Charkowa 2003 ↓, s. 636.
- ↑ Убиты в Катыни 2015 ↓, s. 465.
- ↑ Księga Cmentarna Charkowa 2003 ↓, s. 107.
- ↑ Księga Cmentarna Charkowa 2003 ↓, s. 283.
- ↑ Księgi Cmentarne – wpis 3326.
- ↑ Księgi Cmentarne – wpis 3635.
- ↑ Księgi Cmentarne – wpis 5294.
- ↑ Księgi Cmentarne – wpis 5805.
- ↑ Księgi Cmentarne – wpis 5966.
- ↑ Księgi Cmentarne – wpis 6346.
- ↑ Księgi Cmentarne – wpis 7367.
- ↑ Księgi Cmentarne – biogramy oficerów.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2018-03-22].
- Jerzy Ciesielski, Zuzanna Gajowniczek, Grażyna Przytulska, Wanda Krystyna Roman, Zdzisław Sawicki, Robert Szczerkowski, Wanda Szumińska: Charków. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego. Jędrzej Tucholski (red.). Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2003. ISBN 83-916663-5-2.
- Karol Firich, Stanisław Krzysik, Tadeusz Kutrzeba, Stanisław Müller, Józef Wiatr: Almanach oficerski na rok 1923/24. T. 2. Warszawa: Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy, 1923.
- Ludwik Głowacki: Obrona Warszawy i Modlina na tle kampanii wrześniowej 1939. Wyd. 5. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1985. ISBN 83-11-07109-8.
- Убиты в Катыни. Книга Памяти польских военнопленных - узников Козельского лагеря НКВД, расстрелянных по решению политбюро ЦК ВКП(б) от 5 марта 1940 года. Лариса Еремина (red.). Москва: Общество «Мемориал» – Издательство «Звенья», 2015. ISBN 978-5-78700-123-5.
- Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Najlepsza broń. Plan mobilizacyjny „W” i jego ewolucja. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Adiutor”, 2010. ISBN 978-83-86100-83-5.
- Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. T. 29. Kraków: Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego. Biblioteka Jagiellońska, 2006. ISBN 83-7188-899-6.