Brzoza pożyteczna
Wygląd
![]() | |
Systematyka[1][2] | |
Domena | |
---|---|
Królestwo | |
Podkrólestwo | |
Nadgromada | |
Gromada | |
Podgromada | |
Nadklasa | |
Klasa | |
Nadrząd | |
Rząd | |
Rodzina | |
Rodzaj | |
Gatunek |
brzoza pożyteczna |
Nazwa systematyczna | |
Betula utilis D. Don Prodr. fl. nepal. 58. 1825 | |
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3] | |
![]() |
Brzoza pożyteczna, czasami nazywana też brzozą himalajską (Betula utilis) – gatunek rośliny z rodziny brzozowatych. Pochodzi z Azji z obszarów Afganistanu, Chin (prowincje Gansu, Hebei, Ningxia, Qinghai, Shaanxi, Syczuan, Tybet, Yunnan), Bhutanu, Indii (prowincje: Himachal Pradesh, Dżammu i Kaszmir, Sikkim, Uttar Pradesh), Nepalu i Pakistanu[4].
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/48/Betula_utilis_subsp._jacquemontii_Bark_Stamme.jpg/250px-Betula_utilis_subsp._jacquemontii_Bark_Stamme.jpg)
- Pokrój
- Dorasta do 22 m wysokości. Gałęzie wznoszą się ku górze. Posiada szeroką koronę. Zazwyczaj tworzy wiele pni. Posiada stosunkowo rzadkie ulistnienie[5][6].
- Kora
- Posiada gładką, jaskrawą i błyszczącą korę. Zależnie od odmiany ma barwę od białej przez żółtą, szkarłatną do fioletowej. Posiada małe przetchlinki ułożone poziomo o barwie szarej bądź bursztynowej. Łuszczy się pasmami. Betulina jest łatwa do starcia[5][6].
- Pędy
- Pędy są relatywnie grube. Młode pędy są bardzo mocno owłosione[5].
- Liście
- Liście są ciemne i błyszczące. Mają 5-9 cm długości. Posiadają sercowaty kształt. Z wierzchu są lekko owłosione na całej powierzchni, natomiast od spodu tylko w kącikach nerwów. Mają 7-14 par nerwów. jesienią przebarwiają się na złotożółto. Ogonki liściowe są owłosione[5][6].
- Kwiaty
- Kwiaty zebrane są w kwiatostany zwane kotkami. Pojawiają się na wiosnę wraz z liśćmi. Kotki męskie mają około 5 cm długości[6]. Zimą posiadają łuski z charakterystycznym wzorem[5].
Biologia
[edytuj | edytuj kod]Megafanerofit. Nie ma specjalnych wymagań co do gleby. Jest to roślina szybkorosnąca.
Zastosowanie
[edytuj | edytuj kod]- Roślina ozdobna. Sadzona jest głównie w parkach i w dużych ogrodach przydomowych. Jest szczególnie dekoracyjna w okresie bezlistnym[6].
Zmienność
[edytuj | edytuj kod]- Betula utilis var. jacquemontii – Odmiana opisana została pierwszy raz w 1841 roku. Jej nazwa upamiętnia Henry'ego Jacquemonta. Drzewa cechują się cienką, kredowobiałą i gładką korą. Liście posiadają 7-8 par nerwów, są delikatnie owłosione i skórzaste o długości od 5 do 10 cm. Drzewa tej odmiany dorastają do 20-25 metrów wysokości[7].
- Betula utilis var. prattii – kora o barwie fioletowej.
- Betula utilis var. utilis
Wyróżnia się także kultywary: 'Grayswood Ghost', 'Silver Shadow' oraz 'Jermyns'[5].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F. Stevens , Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2009-10-29] (ang.).
- ↑ Betula utilis, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
- ↑ a b Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2009-11-03].
- ↑ a b c d e f g Johnson O., More D.: Drzewa. Warszawa: Multico, 2009, s. 186. ISBN 978-83-7073-643-9.
- ↑ a b c d e Joachim Mayer, Heinz-Werner Schwegler: Wielki atlas drzew i krzewów. Oficyna Wyd. „Delta W-Z”. ISBN 978-83-7175-627-6.
- ↑ Agnieszka Mike-Jeziorska oraz Elżbieta Borkowska-Gorączko: Brzoza pożyteczna Jacquemonta. 2013. [dostęp 2013-06-19]. (pol.).
Identyfikatory zewnętrzne (takson):
- EoL: 1149324
- EUNIS: 194637
- Flora of China: 200006168
- Flora of North America: 200006168
- GBIF: 5332157
- identyfikator iNaturalist: 83928
- IPNI: 295229-1
- NCBI: 228163
- Plant Finder: 277860
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): kew-21791
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:295229-1
- Tela Botanica: 9580
- identyfikator Tropicos: 3600488
- CoL: LPG4