Czesław Pobóg-Prusinowski
![]() | |
![]() | |
Data i miejsce urodzenia |
16 października 1893 |
---|---|
Data i miejsce śmierci |
31 marca 1924 |
Przebieg służby | |
Lata służby |
1914–1924 |
Siły zbrojne | |
Jednostki | |
Stanowiska |
dowódca batalionu |
Główne wojny i bitwy |
I wojna światowa |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() |
Czesław Pobóg-Prusinowski, ps. „Auerbach” (ur. 16 października 1893 w Rudczannach, zm. 31 marca 1924 w Poznaniu[1]) – kapitan saperów Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Urodził się 16 października 1893 w Rudczannach, w ówczesnych Prusach Wschodnich, w rodzinie Zygmunta, znanego przemysłowca z Kruszwicy i Elżbiety z Gradowskich[2][3]. Po ukończeniu gimnazjum w Inowrocławiu kontynuował naukę w szkole budowlanej w Poznaniu.
W czasie I wojny światowej został wcielony do Armii Cesarstwa Niemieckiego (1914–1918). Walczył na froncie zachodnim początkowo jako artylerzysta, a następnie obserwator lotniczy i saper. Awansował na podporucznika. Był jednym z organizatorów i uczestników powstania wielkopolskiego w Kruszwicy. Od stycznia 1919 przydzielony do I batalionu saperów wielkopolskich jako dowódca 1 kompanii[3]. W lutym 1919 roku jako szef sztabu Grupy generała Konarzewskiego wziął udział w walkach o Lwów. Następnie od 27 lipca 1920[3] dowodził kompanią XIV Batalionu Saperów na wojnie z Ukraińcami i bolszewikami. Wyróżnił się 14 sierpnia 1920 roku w walce pod Okuniewem prowadzonej w ramach Bitwy Warszawskiej[4].
„Według przełożonych był wzorem żołnierza-rycerza, zachowującego zimną krew i utrzymującego porządek w szeregach /.../ 13 VIII t.r. w rejonie wsi Okuniewo jako dowódca batalionu przyczynił się do odparcia natarcia bolszewików i umożliwił przegrupowanie 21 pp”[3]. Za tę postawę został odznaczony Orderem Virtuti Militari.
Od grudnia 1920 do stycznia 1921 pełnił obowiązki dowódcy XXIII batalionu saperów w Poznaniu. Od lutego 1921 działał na terenie Górnego Śląska. W trakcie III powstania jako dowódca grupy destrukcyjnej „UE”, a następnie dowódca grupy fortyfikacyjno-operacyjnej „Wschód”[5].
Po zakończeniu działań wojennych odbył roczne przeszkolenie wojskowo-techniczne w Kościuszkowskim Obozie Szkolnym Saperów w Warszawie[6]. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu kapitana ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 81. lokatą w korpusie oficerów inżynierii i saperów[7]. Jego oddziałem macierzystym był wówczas 1 pułk saperów w Wilnie. W listopadzie 1922 został zatwierdzony na stanowisku dowódcy XVII batalionu saperów w Poznaniu[8]. W 1923 objął dowództwo XIV batalionu saperów w Poznaniu i jednocześnie pełnił funkcję referenta technicznego 14 Dywizji Piechoty[6][9].
Utonął 31 marca 1924 w Poznaniu w czasie działań przeciwpowodziowych na rzece Warta. Msza żałobna odbyła się w poniedziałek 7 kwietnia 1924 o godz. 17.00 w kościele garnizonowym w Poznaniu[10]. Zwłoki kapitana Prusinowskiego zostały odnalezione w środę 16 kwietnia 1924 w odległości około 200 m od miejsca, w którym utonął. Pochowany następnego dnia na Cmentarzu Garnizonowym w Poznaniu (kwatera 5, miejsce 328)[11]. Kondukt maszerował z kaplicy Szpitala Okręgowego Nr 7. „Trumnę, pokrytą licznymi wieńcami umieszczono na pontonie, zaraz za nią prowadzono konia śp. kapitana Prusinowskiego”. W ceremonii pogrzebowej wziął udział między innymi prezydent Poznania Cyryl Ratajski[12]. Pomnik nagrobny na cmentarzu ufundowali żołnierze 7 pułku Saperów Wielkopolskich.
Był kawalerem[3].
Ordery i odznaczenia
[edytuj | edytuj kod]- Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 8178[2][3][13]
- Krzyż Niepodległości – pośmiertnie 6 czerwca 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”[14]
- Krzyż Walecznych nr 1920[15][3]
- Srebrny Krzyż Zasługi – pośmiertnie 30 grudnia 1924 „za pełną poświęcenia i z narażeniem życia niesioną pomoc w czasie powodzi wiosennej w 1924 roku”[16][17][3]
- Krzyż Obrony Lwowa
- Odznaka Pamiątkowa Frontu Litewsko-Białoruskiego
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 60 z 27 czerwca 1924 roku, s. 361.
- ↑ a b Kolekcja ↓, s. 1.
- ↑ a b c d e f g h Polak (red.) 1993 ↓, s. 170.
- ↑ Artur Górski, Ofiara obowiązku, Kurier Poznański Nr 81 z 5 kwietnia 1924 roku, s. 4.
- ↑ Ewald Stefan Pollok, III Powstanie Śląskie jako działanie planowane i inspirowane.. [dostęp 2014-07-12]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-07-15)].
- ↑ a b A. Górski, Ofiara obowiązku, op. cit., s. 4.
- ↑ Lista starszeństwa 1922 ↓, s. 232.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 47 z 25 listopada 1922 roku, s. 853.
- ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 886, 907.
- ↑ Kurier Poznański Nr 82 z 6 kwietnia 1924 roku, s. 5, 10.
- �� Poznańskie Cmentarze : Wyszukiwarka cmentarna. Urząd Miasta Poznania. [dostęp 2023-03-18].
- ↑ Pogrzeb ś.p. kapitana Prusinowskiego, Gazeta Wągrowiecka. Pismo dla Rodzin Polskich Nr 49 z 24 kwietnia 1924 roku, s. 3.
- ↑ Mańkowski 1934 ↓, s. 41.
- ↑ M.P. z 1931 r. nr 132, poz. 199.
- ↑ Kolekcja ↓, s. 3.
- ↑ M.P. z 1925 r. nr 5, poz. 18.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 24 stycznia 1925 roku, s. 38.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Prusinowski (Pobóg-Prusinowski) Czesław. [w:] Kolekcja Orderu Wojennego Virtuti Militari, sygn. I.482.39-3034 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2023-03-18].
- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2020-03-31].
- Lista starszeństwa oficerów zawodowych. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1922.
- Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
- Witold Mańkowski: Zarys historji wojennej 7-go Pułku Saperów Wielkopolskich. Warszawa: Główna Drukarnia Wojskowa, 1934, seria: Zarys historii wojennej formacji polskich 1918–1920.
- Bogusław Polak (red.): Kawalerowie Virtuti Militari 1792–1945. T. 2/2. Koszalin: Wydawnictwo Uczelniane Wyższej Szkoły Inżynierskiej w Koszalinie, 1993. ISBN 83-900510-0-1.
- Ludzie urodzeni w Rucianem-Nidzie
- Majorowie saperów II Rzeczypospolitej
- Odznaczeni Krzyżem Niepodległości
- Odznaczeni Krzyżem Obrony Lwowa
- Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita)
- Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita)
- Odznaczeni Odznaką Pamiątkową Frontu Litewsko-Białoruskiego
- Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita)
- Oficerowie 1 Batalionu Saperów Legionów
- Oficerowie 7 Pułku (batalionu) Saperów Wielkopolskich
- Oficerowie II Rzeczypospolitej w powstaniach śląskich
- Pochowani na Cmentarzu Garnizonowym w Poznaniu
- Polacy – oficerowie armii Cesarstwa Niemieckiego
- Polacy – żołnierze Armii Cesarstwa Niemieckiego w I wojnie światowej
- Powstańcy wielkopolscy (1918–1919)
- Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska)
- Uczestnicy wojny polsko-ukraińskiej (strona polska)
- Urodzeni w 1893
- Zmarli w 1924
- Zmarli przez utonięcie