Ferdinand Tönnies
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Profesor nauk społecznych | |
Specjalność: socjologia | |
Alma Mater | |
Profesura | |
Nauczyciel akademicki | |
Uczelnia |
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4d/Ferdinand_Toennies_Bueste_Husum-Ausschnitt.jpg/240px-Ferdinand_Toennies_Bueste_Husum-Ausschnitt.jpg)
Ferdinand Tönnies (ur. 26 lipca 1855 koło Oldenswortu, zm. 9 kwietnia 1936 w Kilonii) – niemiecki socjolog i filozof.
Od 1913 profesor uniwersytetu w Kilonii.
Poglądy i koncepcje
[edytuj | edytuj kod]Tönnies wpisuje się w tradycję socjologii rozumiejącej. Inspirował się filozofią Karola Marksa, Thomasa Hobbesa oraz Artura Schopenhauera. Jego zdaniem społeczeństwo ma swe źródła w woli tworzących je jednostek, ale jest jednocześnie bytem wobec jednostek nadrzędnym i od nich niezależnym.
Twórca koncepcji więzi społecznej, na którą składają się dwa typy zbiorowości społecznej: wspólnota (niem. Gemeinschaft) i zrzeszenie (stowarzyszenie) (niem. Gesellschaft) - zgodnie z polskim tłumaczeniem. Jedno z dokonanych badań wysnuwa twierdzenie, że istotą historycznej analizy Tönniesa jest tradycyjna wspólnota i nowoczesne społeczeństwo (a nie stowarzyszenie), a ściślej społeczeństwo cywilne.[1]
Gemeinschaft to rodzaj stosunków społecznych oparty przede wszystkim na "woli organicznej" opartej głównie na emocjach. Łączy jednostki, rozumiane jako pełne osobowości, na podstawie bliskości emocjonalnej i ogarnia całe ich życie.
Gesellschaft to rodzaj stosunków społecznych o charakterze formalno-rzeczowym, opartych na "woli arbitralnej", na racjonalnej kalkulacji, umowie i wymianie (regulowanych przez formalne prawo). Łączy jednostki jedynie w aspekcie wykonywania przez nie określonych ról społecznych.
Typologia ta odnosi się zarówno do różnych rodzajów społeczeństw w wymiarze historycznym (wspólnota była typowym sposobem uspołecznienia w tradycyjnym społeczeństwie agrarnym, stowarzyszenie - w kapitalistycznym społeczeństwie przemysłowym), jak i do różnych typów więzi występujących w ramach jednego społeczeństwa (wspólnota jest rodzajem więzi charakterystycznym dla rodziny czy społeczności lokalnej, stowarzyszenie dla życia w nowoczesnym mieście).
Jedną z koncepcji Tönniesa było otwarcie się państw i ustanowienie światowej republiki. Zakładała ona, że państwa zrzeszą się w jeden twór polityczny, w którym najwyższe stanowiska będą zajmować uczeni oraz myśliciele. Jedną z głównych idei było stworzenie społeczeństwa pacyfistycznego. Autor wskazywał na dużą rolę mediów (prasy) jaką miała odegrać w procesie scalania się krajów. W swoich utopijnych wizjach zachowuje jednak dystans, zaznaczając, że siła tożsamości grup zawsze będzie mieć duże znaczenie[2]
Publikacje
[edytuj | edytuj kod]- Gemeinschaft und Gesellschaft, Darmstadt [1887] (Wspólnota i stowarzyszenie wyd. pol. 1988).
- Thomas Hobbes. Leben und Lehre, Stuttgart: Frommann, 1896 (wyd. drugie jako Thomas Hobbes, der Mann und der Denker, 1910, wyd. pol. Tomasz Hobbes: Życie jego i nauka, Łódź 1903)
- "Der Nietzsche-Kultus", Tönnies-Forum [1897] 2005..
- Kritik der öffentlichen Meinung, Berlin/New York (Ferdinand Tönnies Gesamtausgabe, tom. 14) [1922] 2002.
- Einführung in die Soziologie, 1931.
- Geist der Neuzeit, Berlin/New York (Ferdinand Tönnies Gesamtausgabe, tom. 22) (1935) 1998.
- Lars Clausen, Alexander Deichsel, Cornelius Bickel, Carsten Schlüter-Knauer, Uwe Carstens (red.), Ferdinand Tönnies Gesamtausgabe [TG], 24 vol., Berlin/New York: Walter de Gruyter 1998-.
- Soziologische Schriften 1889-1905, ed. Rolf Fechner, Profil-Verlag, Munich/Vienna 2008.
- Schriften und Rezensionen zur Anthropologie, ed. Rolf Fechner, Profil-Verlag, Munich/Vienna 2009.
- Schriften zu Friedrich Schiller, ed. Rolf Fechner, Profil-Verlag, Munich/Vienna 2009.
- Schriften und Rezensionen zur Religion, ed. Rolf Fechner, Profil-Verlag, Munich/Vienna 2010.
- Geist der Neuzeit, ed. Rolf Fechner, Profil-Verlag, Munich/Vienna 2010.
- Schriften zur Staatswissenschaft, ed. Rolf Fechner, Profil-Verlag, Munich/Vienna 2010.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Paweł Załęski. Tönnies i społeczeństwo cywilne: Źródła nowoczesnej koncepcji społeczeństwa. „Przegląd Socjologii Jakościowej”. t. VII, nr 2/2011, s. 72-83, 2011-07. Łódź: Uniwersytet Łódzki Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny Instytut Socjologii Katedra Socjologii Organizacji i Zarządzania. ISSN 1733-8077.
- ↑ Eric Maigret, Socjologia komunikacji i mediów, Oficyna Naukowa, Warszawa 2012, s. 51
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Ferdinand Tönnies, Wspólnota i stowarzyszenie. Rozprawa o komunizmie i socjalizmie jako empirycznych formach kultury. Warszawa: PWN, 1988.
- Jerzy Szacki, Historia myśli socjologicznej, Warszawa: PWN, 2002, s. 439-447.
- Paweł Załęski, Tönnies i społeczeństwo cywilne: Źródła nowoczesnej koncepcji społeczeństwa, "Przegląd Socjologii Jakościowej, ", t. VII, nr 2/2011 (artykuł dostępny na qualitativesociologyreview.org).
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Zdjęcie Ferdinanda Tönniesa. bolender.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-09-18)].
- Ferdinand-Tönnies-Gesellschaft
- Ferdinand Tönnies – publikacje w bibliotece Polona
- ISNI: 0000000121171771
- VIAF: 18242
- LCCN: n50013855
- GND: 118623095
- NDL: 00526624
- LIBRIS: 1zcfb4jk4xg953s
- BnF: 119267370
- SUDOC: 027164551
- SBN: UBOV020621
- NLA: 35552870
- NKC: jo2002105480
- DBNL: tonn002
- BNE: XX1138052, XX1137368
- NTA: 068996209
- BIBSYS: 90186175
- CiNii: DA00815875
- Open Library: OL138431A
- PLWABN: 9810542237705606
- NUKAT: n97065618
- J9U: 987007269278105171
- PTBNP: 633552
- CANTIC: a19741911
- LNB: 000042381
- NSK: 000404358
- CONOR: 45609571
- BNC: 000106718
- ΕΒΕ: 97230, 257616
- KRNLK: KAC199627654
- LIH: LNB:BEzr;=CD