Franciszek Wanic
![]() Franciszek Wanic (1934) | |
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
![]() |
Franciszek Wanic (ur. 29 sierpnia 1881 w Starej Wsi, zm. 24 marca 1954 w Sanoku) – polski nauczyciel.
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bc/Grave_of_Franciszek_Wanic_at_Central_Cemetery_in_Sanok_1.jpg/240px-Grave_of_Franciszek_Wanic_at_Central_Cemetery_in_Sanok_1.jpg)
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Urodził się 29 sierpnia 1881 w Starej Wsi[1] jako syn Jana (tamtejszy rolnik) i Apolonii z domu Kielar (1846-1919)[2][3][4][5]. W 1903 zdał eksternistycznie egzamin dojrzałości w C. K. Gimnazjum Męskim w Sanoku (w jego klasie byli m.in. Jan Killar, Jan Rajchel, Władysław Żarski)[6][7][8].
Z zawodu był filologiem klasycznym[1]. Od 4 września 1908 pracował w zawodzie nauczyciela[1]. 19 sierpnia 1908 został mianowany zastępcą nauczyciela w C. K. II Gimnazjum w Stanisławowie z językiem polskim wykładowym[9]. Uczył tam języka polskiego, języka łacińskiego, języka greckiego, historii[10][11].
Pełnił służbę wojskową w C. K. Armii. W jej szeregach podczas I wojny światowej służył na froncie włoskim[12][13]. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości został przyjęty do Wojska Polskiego. Został awansowany do stopnia podporucznika piechoty ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919[14][15]. W 1923, 1924 był oficerem rezerwowym 2 pułku Strzelców Podhalańskich w Sanoku[16][17]. W 1934 jako podporucznik rezerwy piechoty pospolitego ruszenia był w oficerskiej kadrze okręgowej nr X jako oficer przewidziany do użycia w czasie wojny i był wówczas przydzielony do Powiatowej Komendy Uzupełnień Sanok[18].
W okresie II Rzeczypospolitej pracował jako nauczyciel w Sanoku. 5 lutego 1921 został mianowany z Brzozowa nauczycielem w Państwowym Gimnazjum Męskim w Sanoku, gdzie uczył języka łacińskiego, języka greckiego, języka polskiego, języka niemieckiego, historii, matematyki, kaligrafii, geografii, a ponadto był opiekunem drużyny harcerskiej, kółka grecystów, orkiestry gimnazjalnej[12][13][19][20]. Rozporządzeniem Kuratorium Okręgu Szkolnego Lwowskiego z 9 stycznia 1934 został zaszeregowany do grup VII w zawodzie[21]. Ponadto, od początku istnienia uczył w założonym w 1923 Miejskim Prywatnym Seminarium Nauczycielskim Żeńskim, gdzie wykładał język polski i kaligrafię[22][23], w Prywatnym Polskim Gimnazjum Żeńskim im. Emilii Plater w Sanoku, gdzie uczył języka łacińskiego[24][25]. Uchwałą Rady Miejskiej w Sanoku z 1925 został uznany przynależnym do gminy Sanok[26]. Działał w Towarzystwie Nauczycieli Szkół Średnich i Wyższych; w 1928 był członkiem zarządu okręgu lwowskiego TNSŚiW[27], w latach 30. pełnił funkcję wiceprezesa[28][29][30][31] i skarbnika koła TNSŚiW w Sanoku[32]. Był członkiem komitetu organizacyjnego I Zjazdu Absolwentów z okazji 50-lecia sanockiego gimnazjum w 1938[33]. Od 1948 do 1953 był nauczycielem przedmiotów ogólnokształcących w szkołach mechanicznych w Sanoku[34].
Był członkiem sanockiego gniazda Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” (1920, 1921, 1922, 1924, 1939) oraz zaangażował się także w próbę reaktywacji „Sokoła” w 1946[35][36]. Wspierał działalność Katolickiego Związku Młodzieży Rękodzielniczej i Przemysłowej w Sanoku i zasiadł w jego Radzie Opiekuńczej[37].
Do końca życia zamieszkiwał w Sanoku przy ulicy Bronisława Pierackiego (późniejsza ulica Kolejowa)[4]. Zmarł 24 marca 1954 w Sanoku[3][4]. Został pochowany na cmentarzu przy ul. Rymanowskiej w Sanoku 26 marca 1954[4]. 25 października 1919 w Sanoku jego żoną została Eugenia Stefania Piątkowska (1898-1978)[3][38][39], z którą miał dzieci: Adama (ur. 1931, absolwent sanockiego liceum z 1947[40][41], fizyk, pracownik naukowy Instytutu Fizyki Jądrowej i UJ w Krakowie, kierownik Laboratorium Badania Magnetyków, zm. 1971[42][43], Annę Marię (ur. 1920[44], po mężu Kotulecka, redaktorka w PWN w Krakowie, zm. 2007[potrzebny przypis]) i Jana[4][5][45] (ur. 1935, inżynier geofizyk, zm. 1995[potrzebny przypis]).
Sanocki poeta Roman Bańkowski zadedykował Franciszkowi Wanicowi wiersz pt. „Monarchista”, opublikowany w tomiku poezji pt. Byli wśród nas – inni z 2000 (wspomniał w nim powiedzenie profesora, który mawiał: Nie było to jak za cesarza w Galicji Lodomerii, oraz przytoczył opowiedziane przez Wanica spotkanie z cesarzem Franciszkiem Józefem I podczas jego służby wojskowej w c. i k. armii, gdy monarcha – dowiedziawszy się o tym samym imieniu zagadniętego żołnierza – miał odpowiedzieć: Ja Franciszek, ty Franciszek, mówmy sobie na ty)[46]. Anegdotę profesora potwierdził także inny wychowanek sanockiego gimnazjum, Stefan Stefański, dodając, iż Wanic służył wówczas w 45 Pułku Piechoty, a niespodziewane spotkanie z cesarzem miało miejsce podczas manewrów na sanockich Błoniach[47]. Osobę profesora Franciszka W. opisał także przedwojenny uczeń gimnazjum, pisarz Kalman Segal w swojej powieści pt. Nad dziwną rzeką Sambation, napisanej w 1955 i wydanej w 1957, który również wspomniał o znajomości Wanica z cesarzem, wskazując, że obaj spotkali się na wiedeńskim Praterze[48]. Ponadto ks. Zdzisław Peszkowski przychylnie wyraził się o profesorze Wanicu w swoich wspomnieniach[49].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c Henryk Kopia: Spis nauczycieli szkół średnich w Galicyi oraz polskiego gimnazyum w Cieszynie. Lwów: Towarzystwo Nauczycieli Szkół Wyższych, 1909, s. 118.
- ↑ CK Gimnazjum Państwowe Wyższe w Sanoku. Katalog główny, rok szkolny 1894/1895 (zespół 7, sygn. 18). AP Rzeszów – O/Sanok, s. 137.
- ↑ a b c Księga małżeństw (1912–1924). Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku. s. 88 (poz. 97).
- ↑ a b c d e Księga Zmarłych 1946–1958 Sanok. Sanok: Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku, s. 349 (poz. 30).
- ↑ a b Wanic. moikrewni.pl. [dostęp 2016-02-16].
- ↑ 22. Sprawozdanie Dyrektora C.K. Gimnazyum w Sanoku za rok szkolny 1902/1903. Sanok: 1903, s. 41.
- ↑ Kronika. „Gazeta Lwowska”, s. 4, Nr 156 z 1 lipca 1903.
- ↑ Absolwenci. 1losanok.pl. [dostęp 2016-03-23].
- ↑ Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum z polskim językiem wykładowym w Stanisławowie za rok szkolny 1908/09. Stanisławów: 1909, s. 36.
- ↑ Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum z polskim językiem wykładowym w Stanisławowie za rok szkolny 1908/09. Stanisławów: 1909, s. 34.
•Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. Gimnazyum z polskim językiem wykładowym w Stanisławowie za rok szkolny 1909/10. Stanisławów: 1910, s. 45. - ↑ Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. II Gimnazyum z polskim językiem wykładowym w Stanisławowie za rok szkolny 1910/11. Stanisławów: 1911, s. 24.
•Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. II Gimnazyum z polskim językiem wykładowym w Stanisławowie za rok szkolny 1911/12. Stanisławów: 1912, s. 35,37.
•Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. II Gimnazyum z polskim językiem wykładowym w Stanisławowie za rok szkolny 1912/13. Stanisławów: 1913, s. 44.
•Sprawozdanie Dyrekcyi C. K. II Gimnazyum z polskim językiem wykładowym w Stanisławowie za rok szkolny 1913/14. Stanisławów: 1914, s. 41. - ↑ a b Andrzej Tarnawski. „Belfrowie” – Nostri Magistri. „Rocznik Sanocki”. Tom VII, s. 176-177, 1995.
- ↑ a b W gimnazjalnym mundurku. W: Bolesław Baraniecki: Opowieści leskie. Z pamięci i z fotografii. Olszanica: BOSZ, 2008, s. 197, 198, 204. ISBN 978-83-7576-007-1.
- ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 557.
- ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 495.
- ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 381.
- ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 329.
- ↑ Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 1037.
- ↑ XXXV. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum w Sanoku za rok szkolny 1920/1921 wraz z dodatkiem za lata 1917, 1918, 1919 i 1920. Sanok: Fundusz Naukowy, 1921, s. 48.
•XXXVI. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Królowej Zofji w Sanoku za rok szkolny 1921/1922. Sanok: 1922, s. 3.<
•XXXVI. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Królowej Zofji w Sanoku za rok szkolny 1922/1923. Sanok: 1923, s. 2.
•XXXVII. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Królowej Zofji w Sanoku za rok szkolny 1923/1924. Sanok: 1924, s. 18.
•XXXIX. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Królowej Zofji w Sanoku za rok szkolny 1925/1926. Sanok: 1926, s. 4.
•XXXX. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Królowej Zofii w Sanoku za rok szkolny 1926/1927. Sanok: 1927, s. 2.
•XLI. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Królowej Zofji w Sanoku za rok szkolny 1927/1928. Sanok: 1928, s. 11, 12, 19.
•XLIII. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Królowej Zofii w Sanoku za rok szkolny 1929/30. Sanok: 1930, s. 10.
•XLIV. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Królowej Zofii w Sanoku za rok szkolny 1930/31. Sanok: 1931, s. 2, 15.
•XLV. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Królowej Zofji w Sanoku za rok szkolny 1931/32. Sanok: 1932, s. 3.
•XLVI. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Królowej Zofii w Sanoku za rok szkolny 1932/33. Sanok: 1933, s. 3, 13, 21.
•XLVII. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Królowej Zofii w Sanoku za rok szkolny 1933/34. Sanok: 1934, s. 3, 16, 22.
•XLVIII. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Królowej Zofji w Sanoku za rok szkolny 1934/1935. Sanok: 1935, s. 3, 6, 8. - ↑ Księga pamiątkowa (obchodów 100-lecia Gimnazjum oraz I Liceum Ogólnokształcącego w Sanoku). Sanok: 1980, s. 160.
- ↑ XLVII. Sprawozdanie Dyrekcji Państwowego Gimnazjum im. Królowej Zofii w Sanoku za rok szkolny 1933/34. Sanok: 1934, s. 6.
- ↑ Maria Tarnawska. Z dziejów Miejskiego Prywatnego Seminarium Nauczycielskiego Żeńskiego w Sanoku w latach 1923-1934. „Rocznik Sanocki”. VII, s. 189-191, 1995.
- ↑ Edward Zając, Oświata i szkolnictwo. Życie kulturalne. Szkolnictwo podstawowe i średnie. Nauczycielski ruch związkowy, Pomiędzy wojnami światowymi 1918-1939, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 575.
- ↑ Edward Zając, Oświata i szkolnictwo. Życie kulturalne, Szkolnictwo podstawowe i średnie. Nauczycielski ruch związkowy, Aneks 1, w: Sanok. Dzieje miasta. Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 594.
- ↑ Tomasz Przystasz: Szkoła w spódnicy. W: Księga pamiątkowa 1928-2008 II Liceum Ogólnokształcącego im. Marii Skłodowskiej-Curie w Sanoku wydana z okazji jubileuszu 80-lecia szkoły. Sanok: 2008, s. 29.
- ↑ Księga przynależnych do gminy Królewskiego Wolnego Miasta Sanoka. s. 560 (poz. 127).
- ↑ Z życia T. N. S. W.. „Przegląd Pedagogiczny”. 18, s. 442, 26 maja 1928.
- ↑ XV. Koła T. N. S. W. III. Okręg lwowski. „Przegląd Pedagogiczny”. 14, s. 90, 10 kwietnia 1930.
- ↑ XI. Koła T. N. S. W. III. Okręg lwowski. „Przegląd Pedagogiczny”. 12, s. 67, 28 marca 1931.
- ↑ XII. Koła T. N. S. W. III. Okręg lwowski. „Przegląd Pedagogiczny”. 9-10, s. 53, 12 marca 1932.
- ↑ Wieści z kół. „Przegląd Pedagogiczny”, s. 48, Nr 4 z 17 lutego 1934.
- ↑ Koła T. N. S. W.. „Przegląd Pedagogiczny”, s. 87, Nr 7-8 z 15 kwietnia 1939.
- ↑ Sprawozdanie Jubileuszowe z działalności Państwowego Gimnazjum w Sanoku w latach 1888-1938 wydane z okazji Wielkiego Zjazdu wychowawców i wychowanków Zakładu w 50 rocznicę pierwszego egzaminu dojrzałości. Sanok: 1938, s. 5.
- ↑ Grono pedagogiczne. W: Stanisław Dydek: Zespół Szkół Mechanicznych w Sanoku 1946–1996. Brzozów: Oficyna Wydawniczo-Reklamowa „Edytor” w Brzozowie, 1997, s. 217. ISBN 83-87450-00-6.
- ↑ Paweł Sebastiański, Bronisław Kielar: Wykazy członków Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Sanoku. W: 125 lat sanockiego „Sokoła” 1889–2014. Sanok: Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” w Sanoku, 2014, s. 152, 154, 157, 159. ISBN 978-83-939031-1-5.
•Anna Sebastiańska: Członkowie TG „Sokół” w Sanoku 1889–1946. sokolsanok.pl, 2009-11-29. [dostęp 2016-02-16]. - ↑ Historia 1889 – 1918 – 1945 – 1999. sokolsanok.pl, 31 maja 2009. [dostęp 2016-02-16].
- ↑ Katolicki Związek Młodzieży Rękodzielniczej i Przemysłowej w Sanoku 1923-1934. Jednodniówka. Sanok: Katolicki Związek Młodzieży Rękodzielniczej i Przemysłowej w Sanoku, 1934, s. 18, 21, 34.
- ↑ Indeks do Ksiąg Zaślubionych Parafii Przemienienia Pańskiego w Sanoku od roku 1911. Sanok: Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku, s. 85 (Tom J, poz. 97).
- ↑ Księga przynależnych do gminy Królewskiego Wolnego Miasta Sanoka. s. 558 (poz. 102).
- ↑ Archiwum Państwowe w Rzeszowie. Oddział w Sanoku. Państwowe Gimnazjum i Liceum im. Królowej Zofii w Sanoku. Katalogi zawierające świadectwa dojrzałości absolwentów ww. szkoły z lat 1927-1950. Świadectwa dojrzałości Liceum Ogólnokształcącego 1946/1947 (zesp. 7, sygn. 262)
- ↑ Absolwenci. 1losanok.pl. [dostęp 2016-02-21].
- ↑ Nekrologi. „Dziennik Polski”. Nr 246, s. 4, 16 października 1971.
- ↑ Nekrologi. „Dziennik Polski”. Nr 247, s. 7, 17-18 października 1971.
- ↑ Księga przynależnych do gminy Królewskiego Wolnego Miasta Sanoka. s. 567 (poz. 210), 575 (poz. 285).
- ↑ Księga urodzeń 1908-1924. Sanok.
- ↑ Roman Bańkowski: Byli wśród nas – inni. Sanok: Związek Literatów Polskich. Oddział w Rzeszowie, 2000, s. 80. ISBN 83-914224-4-5.
- ↑ Stefan Stefański: Kartki z przeszłości Sanoka. Sanok: Oficyna Wydawnicza Miejskiej Biblioteki Publicznej w Sanoku, 2005, s. 10. ISBN 83-919470-9-2.
- ↑ Kalman Segal: Nad dziwną rzeką Sambation. Warszawa: Wydawnictwo Iskry, 1957, s. 71-73.
- ↑ Zdzisław Peszkowski: Z grodu nad krętym Sanem w szeroki świat. Sanok: Muzeum Historyczne w Sanoku, 2004, s. 35-36. ISBN 83-919305-3-X.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
- Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
- Rocznik Oficerski Rezerw 1934. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1934.
- Sanok. Dzieje miasta. Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka. Kraków: Secesja, 1995. ISBN 83-86077-57-3.
- Absolwenci Gimnazjum im. Królowej Zofii w Sanoku
- Członkowie Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” (II Rzeczpospolita)
- Członkowie Towarzystwa Nauczycieli Szkół Średnich i Wyższych
- Ludzie urodzeni w Starej Wsi (gmina Brzozów)
- Ludzie związani ze Stanisławowem
- Nauczyciele II Rzeczypospolitej
- Nauczyciele związani z Sanokiem
- Oficerowie 2 Pułku Strzelców Podhalańskich
- Pochowani na Cmentarzu Centralnym w Sanoku
- Podporucznicy piechoty II Rzeczypospolitej
- Polacy – żołnierze Cesarskiej i Królewskiej Armii w I wojnie światowej
- Polscy nauczyciele geografii
- Polscy nauczyciele historii
- Polscy nauczyciele języka greckiego
- Polscy nauczyciele języka łacińskiego
- Polscy nauczyciele języka polskiego
- Polscy nauczyciele kaligrafii
- Polscy nauczyciele matematyki
- Urodzeni w 1881
- Zmarli w 1954