Heinz Reinefarth
![]() | |
![]() | |
Data i miejsce urodzenia |
26 grudnia 1903 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Przebieg służby | |
Lata służby |
1932–1945 |
Siły zbrojne | |
Główne wojny i bitwy | |
Późniejsza praca |
polityk, prawnik |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1c/Bundesarchiv_Bild_183-J09397%2C_Lodz%2C_Millionster_Umsiedler_im_Wartheland.jpg/200px-Bundesarchiv_Bild_183-J09397%2C_Lodz%2C_Millionster_Umsiedler_im_Wartheland.jpg)
Heinrich Friedrich Reinefarth, znany jako Heinz Reinefarth (ur. 26 grudnia 1903 w Gnieźnie, zm. 7 maja 1979 w Westerland) – niemiecki wojskowy, od 1932 członek NSDAP, SS-Gruppenführer i Generalleutnant der Waffen-SS. Zbrodniarz hitlerowski, odpowiedzialny za liczne zbrodnie wojenne, popełnione przez wojska niemieckie podczas tłumienia powstania warszawskiego.
Po wojnie zachodnioniemiecki polityk. W latach 1951–1967 burmistrz miasta Westerland, w okresie 1958–1967 poseł do Landtagu Szlezwika-Holsztynu.
Nigdy nie poniósł odpowiedzialności za popełnione zbrodnie[1].
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Wczesne lata
[edytuj | edytuj kod]Reinefarth urodził się w Gnieźnie jako syn pruskiego sędziego Fritza Reinefartha (zm. 1945) i Berthy z domu am Ende (zm. 1932). Po przeniesieniu ojca do Chociebuża w 1907 pobierał tam w latach 1916–1922 nauki w miejscowym gimnazjum, potem studiował w latach 1922–1927 prawo na Uniwersytecie w Jenie. W 1930 ukończył aplikację sądową zdając egzamin asesorski i rozpoczął pracę w zawodzie jako adwokat i notariusz. 1 sierpnia 1932 wstąpił do NSDAP, a w grudniu tego roku także do SS.
W 1930 Reinefarth poślubił Adelheid (Heidi) Reichelt (1905-1986) i miał z nią dwoje dzieci: Petera (ur. 1933) i Inge (ur. 1936).
Pierwsze lata II wojny światowej
[edytuj | edytuj kod]Po wybuchu II wojny światowej Reinefarth walczył początkowo podczas kampanii wrześniowej, za co otrzymał Krzyż Żelazny II klasy. Następnie, w 337. pułku piechoty Wehrmachtu, brał udział w kampanii przeciwko Francji w 1940. Jeszcze jako podoficer (sierżant) wziął tam ze swym plutonem do niewoli 3 tys. żołnierzy francuskich i jako jeden z niewielu podoficerów został udekorowany Krzyżem Rycerskim. Wehrmacht opuścił w stopniu porucznika, przechodząc do rezerwy. Powołany w 1941 ponownie do Wehrmachtu, do swego 337. pułku piechoty, wziął udział w walkach na froncie wschodnim. Zaczął także szybko awansować w (cywilnej) SS i 20 kwietnia 1942 został generałem majorem policji oraz SS-Brigadeführerem.
Następnie został przydzielony do sztabu Głównego Inspektora SS w Protektoracie Czech i Moraw. We wrześniu 1943 przeniesiono go do Głównego Urzędu Policji Porządkowej SS (SS-Hauptamt Ordnungspolizei). 29 stycznia 1944 dołączył do sztabu wyższego dowódcy SS i Policji w Kraju Warty w okupowanej przez Niemców Polsce. Ponosi odpowiedzialność za liczne zbrodnie popełnione na Polakach i innych narodach zamieszkujących Kraj Warty, całkowicie wyjętych spod prawa przez III Rzeszę.
Powstanie warszawskie i ostatni rok wojny
[edytuj | edytuj kod]Po wybuchu powstania warszawskiego Reinefarth otrzymał rozkaz sformowania zgrupowania bojowego – złożonego z 16 kompanii policji (rekrutowanych głównie w Kraju Warty) i innych pododdziałów – a następnie przybycia do Warszawy. Jego oddziały zostały włączone do Grupy Korpuśnej von dem Bacha (Korpsgruppe von dem Bach), dowodzonej przez gen. Ericha von dem Bacha-Zelewskiego, który na rozkaz Himmlera miał stłumić powstanie.
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f0/Bundesarchiv_Bild_101I-695-0411-01A%2C_Warschauer_Aufstand%2C_Offiziersbesprechung.jpg/200px-Bundesarchiv_Bild_101I-695-0411-01A%2C_Warschauer_Aufstand%2C_Offiziersbesprechung.jpg)
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/eb/Genera%C5%82_Heinz_Reinefarth_w_czapce_kubance_i_3_pu%C5%82k_Kozak%C3%B3w.jpg/200px-Genera%C5%82_Heinz_Reinefarth_w_czapce_kubance_i_3_pu%C5%82k_Kozak%C3%B3w.jpg)
Od 5 sierpnia 1944 oddziały Reinefartha brały udział w walkach na Woli. W ciągu kilku dni wymordowały w masowych egzekucjach ok. 50 tysięcy cywilnych mieszkańców Warszawy. W jednym z raportów do dowództwa Reinefarth donosił, że nie ma już amunicji do dalszych rozstrzeliwań.
- Osobny artykuł:
Po brutalnej pacyfikacji Woli jego oddziały brały następnie udział w ciężkich walkach z powstańcami na Starym Mieście. We wrześniu 1944 zostały przeniesione do walki z powstańcami na Powiślu i Czerniakowie. Dokładna liczba ofiar dowodzonych przez Reinefartha jednostek nie jest znana. Oprócz mordowania cywilów zajmowały się one bowiem także likwidacją jeńców wojennych oraz rannych w powstańczych szpitalach. W sumie liczba ofiar tych zbrodni może wynosić nawet 100 tysięcy. Za swój udział w tłumieniu powstania Reinefarth otrzymał 30 września 1944 Liście Dębowe do swojego Krzyża Rycerskiego[2].
W grudniu 1944 został dowódcą XVIII Korpusu Armijnego SS, który początkowo walczył z Armią Czerwoną w rejonie środkowej Odry, a następnie bronił twierdzy Kostrzyn (niem. Küstrin). Po wyczerpaniu zapasów amunicji Reinefarth odmówił jednak pod koniec oblężenia Festung Küstrin walki do ostatniego żołnierza i przedarł się wraz 600-osobowym oddziałem w stronę Berlina. Za niewykonanie rozkazu Hitlera został nawet skazany przez niemiecki trybunał wojskowy na karę śmierci. Wyrok nie został jednak nigdy wykonany, a Reinefarth dalej dowodził swoimi jednostkami, które przemianowano na XIV Korpus Armijny SS.
Lata powojenne
[edytuj | edytuj kod]Po zakończeniu wojny władze polskie zażądały od Brytyjczyków i Amerykanów ekstradycji zbrodniarza, jednak zachodni alianci uznali, że może on być przydatny jako świadek w procesach norymberskich i odmówili spełnienia żądania. Następnie był aresztowany przez pewien czas pod zarzutem zbrodni wojennych, ale sąd w Hamburgu zwolnił go z powodu braku dowodów[3].
W 1951 został wybrany na burmistrza miasta Westerland na wyspie Sylt[4]. Odbudował miejscowość ze zniszczeń wojennych i postawił na rozwój turystyki, co pozwoliło miastu stać się jednym z najważniejszych kurortów w Niemczech Zachodnich. Był znany z zaangażowania w sprawy mieszkańców, dlatego też nie wypominano mu służby w SS i popełnionych zbrodni wojennych, także po jego śmierci[5].
W 1958 wybrano go do landtagu w Szlezwiku-Holsztynie, a po zakończeniu kadencji w 1967 rozpoczął pracę jako prawnik. Mimo licznych wezwań władz polskich do ekstradycji zbrodniarza, władze RFN konsekwentnie odmawiały i nawet przyznały Reinefarthowi rentę generalską.
Zmarł w 1979 w swojej rezydencji na wyspie Sylt, nigdy nie poniósłszy odpowiedzialności za swoje zbrodnie.
W 1957 wschodnioniemiecka wytwórnia filmowa DEFA wyprodukowała film dokumentalny Urlop na Sylcie (Urlaub auf Sylt) o zbrodniach wojennych Reinefartha. Heinz Reinefarth był jednym z rozmówców Krzysztofa Kąkolewskiego w jego zbiorze wywiadów ze zbrodniarzami nazistowskimi Co u pana słychać?. Szwedzki pisarz Niclas Sennerteg wydał książkę Kat Warszawy.
10 lipca 2014 parlamentarzyści Szlezwika-Holsztynu w przyjętej jednogłośnie specjalnej uchwale wyrazili ubolewanie, że zbrodniarz wojenny, jakim był Reinefarth, mógł zostać posłem landtagu i poprosili ofiary o wybaczenie[6]. Kilka tygodni wcześniej Rada Miasta Westerland podjęła decyzję o odsłonięciu 31 lipca 2014 na budynku ratusza tablicy pamiątkowej poświęconej powstaniu warszawskiemu i zbrodniom popełnionym przez Reinefartha[5][6]. Tablica jest dwujęzyczna, ostatnie zdanie na niej brzmi:
Zawstydzeni pochylamy się nad ofiarami z nadzieją na pojednanie / Beschämt verneigen wir uns vor den Opfern und hoffen auf Versöhnung[7][8].
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Vom Henker zum Bürgermeister. stern.de, 2008-07-31. [dostęp 2011-12-11]. (niem.).
- ↑ Stanisław Jankowski: Z fałszywym ausweisem w prawdziwej Warszawie. Tom 2. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1985, s. 242. ISBN 83-06-00140-0.
- ↑ Jacek Treblinka. Ciche lata kata. „Polityka”. 32 (2362), s. 66, 2002-08-10. Warszawa. [dostęp 2011-12-12].
- ↑ Przemówienie burmistrz gminy Sylt podczas 70. rocznicy rzezi Woli. [w:] Muzeum Warszawy [on-line]. muzeumwarszawy.pl, 6 sierpnia 2014. [dostęp 2016-08-23].
- ↑ a b Bartosz T. Wieliński: Niemcy pośmiertnie rozliczają kata Woli. [w:] Gazeta Wyborcza [on-line]. Agora SA, 2014-06-23. [dostęp 2014-06-23]. (pol.).
- ↑ a b Bartosz T. Wileliński. Niemcy przepraszają za Rzeźnika Woli. „Gazeta Wyborcza”, s. 12, 11 lipca 2014.
- ↑ Esesman, kat Woli, był burmistrzem Westerland. Jego mieszkańcy oddali hołd Powstańcom, „Informacje, publicystyka, wiadomości, opinie | niezalezna.pl” [dostęp 2017-03-10] (pol.).
- ↑ Der fürchterliche Sylter [online] [dostęp 2017-03-10] (niem.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Niclas Sennerteg, Warszawas bödel – ett tyskt öde, Lund 2003 ISBN 91-89442-95-4, polskie wydanie Kat Warszawy, 2009, ISBN 978-83-61232-03-2.
- J. Tebinka, Ciche lata kata
- Heinz Reinefarth: Vom Henker zum Bürgermeister Od kata do burmistrza
- Sven Felix Kellerhoff, „Henker von Warschau” wurde Bürgermeister auf Sylt, Die Welt, 27.04.16
- Reinefarth, Heinrich (Heinz) Friedrich. (ang.).
- Funkcjonariusze niemieckich władz okupacyjnych w Polsce 1939–1945 (Kraj Warty)
- Politycy NSDAP
- Generałowie SS
- Ludzie urodzeni w Gnieźnie
- Niemieccy prawnicy
- Niemieccy zbrodniarze wojenni w okresie II wojny światowej
- Odznaczeni Krzyżem Rycerskim
- Odznaczeni Krzyżem Zasługi Wojennej
- Żołnierze sił niemieckich pacyfikujących powstanie warszawskie
- Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona niemiecka)
- Uczestnicy kampanii francuskiej 1940 (strona niemiecka)
- Osoby skazane na karę śmierci
- Urodzeni w 1903
- Zmarli w 1979