Johann Joachim Winckelmann
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6b/Johann_Joachim_Winckelmann_%28Anton_von_Maron_1768%29.jpg/250px-Johann_Joachim_Winckelmann_%28Anton_von_Maron_1768%29.jpg)
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/68/Winckelmann_Geschichte_der_Kunst_des_Altertums_EA.jpg/250px-Winckelmann_Geschichte_der_Kunst_des_Altertums_EA.jpg)
Johann Joachim Winckelmann (ur. 9 grudnia 1717 w Stendal, zm. 8 czerwca 1768 w Trieście) – niemiecki historyk sztuki i archeolog.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Urodził się w Stendal, w 1738 rozpoczął studia teologiczne w Halle. Szybko jednak zmienił przedmiot swoich zainteresowań, oddając się studiom nad grecką sztuką i literaturą. Rozpoczął także studia medyczne na uniwersytecie w Jenie.
W 1748 został bibliotekarzem Heinricha Bünaua, dla którego zbierał materiały do pisania historii Świętego Cesarstwa. W 1754 zauroczony kulturą starożytnego Rzymu, przeszedł na katolicyzm, chociaż w rzeczywistości nie wyznawał tej religii. Umożliwiło to Winckelmannowi zostanie bibliotekarzem kardynała Passionei.
W 1755 opublikował Gedanken über die Nachahmung der griechischen Werke in Malerei und Bildhauerkunst (Myśli nad naśladownictwem dzieł greckich w malarstwie i rzeźbie). Elektor saski August III Sas docenił przełomowe znaczenie tej pracy i przyznał mu pensję 200 talarów, dzięki czemu Winckelmann mógł kontynuować swoje badania w Rzymie. W 1755 został bibliotekarzem kardynała Archinto, a w 1763 kustoszem zbiorów antycznych u kardynała Albaniego.
W 1762 wydał Anmerkungen über die Baukunst der Alten (Uwagi o architekturze u starożytnych), zawierające opis świątyń w Paestum. W 1758 i 1762 odwiedził Neapol, efektem tej wizyty było napisanie Sendschreiben von den herculanischen Entdeckungen (1762) i Nachricht von den neuesten herculanischen Entdeckungen (1764) – dzieł które udostępniły opinii europejskiej informacje o zabytkach odkrytych w Pompejach i Herculanum.
W 1764 napisał dzieło swojego życia i jeden z najważniejszych utworów w dziejach historii sztuki światowej Geschichte der Kunst des Alterthums (Dzieje sztuki starożytnej). W pracy tej dowodził, że szczytem sztuki jest osiągnięcie piękna, czego dokonać może tylko artysta, który sam sobie narzuci rygorystycznie przestrzeganą koncepcję dzieła z edle Einfalt und stille Größe (szlachetną prostotą i spokojną wielkością). Wydanie "Dziejów sztuki starożytnej" uważa się za narodziny klasycyzmu. Powstały dwa tłumaczenia na język polski: wczesna adaptacja Stanisława Kostki Potockiego pod tytułem O sztuce u dawnych, czyli Winkelman polski z 1815 roku i kompletny przekład Tadeusza Zatorskiego z 2012 roku[1].
W 1768 Winckelmann pojechał do Wiednia, gdzie został uhonorowany przez cesarzową Marię Teresę. 8 czerwca został zamordowany w Trieście przez poznanego w hotelu Francesco Arcangeliego. Motywem zbrodni była prawdopodobnie chęć zabrania złotych i srebrnych monet, które Winckelmann otrzymał od cesarzowej.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Johann Joachim Winckelmann , Dzieje sztuki starożytnej, Wojciech Bałus (red.), Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych "Universitas", 2012, ISBN 978-83-242-2230-8, OCLC 827705829 [dostęp 2020-07-26] .
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Wojciech Bałus, Nowy systemat wiedzy [w:] Johann Joachim Winckelmann, Dzieje sztuki starożytnej, przeł. Tadeusz Zatorski, Kraków 2012.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Dzieła Johanna Joachima Winckelmanna w bibliotece Polona
- ISNI: 0000000122809108
- VIAF: 64019631
- ULAN: 500021722
- LCCN: n50015795
- GND: 118633600
- NDL: 00461160
- LIBRIS: rp357p490wfpzgz
- BnF: 120260458
- SUDOC: 028422058
- SBN: RAVV029384
- NLA: 36526625
- NKC: jn20000720330
- BNE: XX879953
- NTA: 068900074
- BIBSYS: 90131167
- CiNii: DA01994441
- Open Library: OL115685A
- PLWABN: 9810659867905606
- NUKAT: n96025275
- J9U: 987007270060505171
- PTBNP: 148237
- CANTIC: a1017915x
- LNB: 000027180
- NSK: 000105850
- CONOR: 49810787
- BNC: 000156328
- ΕΒΕ: 74329
- KRNLK: KAC2018I6989
- LIH: LNB:K3Z;=BE
- PWN: 3996472
- Britannica: biography/Johann-Joachim-Winckelmann
- Treccani: johann-joachim-winckelmann
- Universalis: johann-joachim-winckelmann
- БРЭ: 1914862
- NE.se: johann-joachim-winckelmann
- SNL: Johann_Joachim_Winckelmann
- VLE: johann-joachim-winckelmann
- Catalana: 0072269
- DSDE: Johann_Joachim_Winckelmann
- Hrvatska enciklopedija: 66212