Ludwik Rydygier
![]() Portret dr. Ludwika Rydygiera z asystentami autorstwa Leona Wyczółkowskiego | |
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Zawód, zajęcie | |
Alma Mater | |
Odznaczenia | |
![]() ![]() |
![]() Portret dr. Ludwika Rydygiera autorstwa Zbigniewa Kotyłło | |
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data śmierci | |
Przebieg służby | |
Lata służby |
1918–1920 |
Siły zbrojne | |
Jednostki |
DOGen. „Pomorze” |
Stanowiska |
szef sanitarny okręgu generalnego |
Główne wojny i bitwy |
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/78/Rydygier_grave_NEW_by_KosMazur.jpg/220px-Rydygier_grave_NEW_by_KosMazur.jpg)
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d3/Ludwik_Rydygier_monument.jpg/220px-Ludwik_Rydygier_monument.jpg)
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/77/Wojew%C3%B3dzki_szpital_na_Bielanach_w_Toruniu.jpg/220px-Wojew%C3%B3dzki_szpital_na_Bielanach_w_Toruniu.jpg)
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/22/Budynek_CM_UMK.jpg/220px-Budynek_CM_UMK.jpg)
Ludwik Antoni Rydygier (ur. 21 sierpnia 1850 w Dusocinie, zm. 25 czerwca 1920 we Lwowie) – polski lekarz, chirurg, profesor doktor medycyny, generał brygady Wojska Polskiego.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Urodził się w rodzinie Karola Ferdynanda Riedigera, właściciela majątku Dusocin koło Grudziądza, w ówczesnym zaborze pruskim, i Elżbiety z Koenigów. Karol Riediger mimo niemieckiego nazwiska czuł się Polakiem[1]. Podobnie jego syn Ludwik pod wpływem rodziny od najmłodszych lat demonstrował swoje polskie pochodzenie.
Wykształcenie rozpoczął w progimnazjum Collegium Marianum w Pelplinie, następnie w latach 1859–1861 uczył się w gimnazjum w Chojnicach, następnie w gimnazjum w Chełmnie, które ukończył w 1869 zdaniem matury. W latach 1869–1873 studiował medycynę najpierw w Krakowie, a później na uniwersytecie w Greifswaldzie, gdzie samowolnie zmienił nazwisko na spolszczone Rydygier[2]. Dyplom lekarza uzyskał 8 grudnia 1873 roku, a pracę doktorską obronił w lutym 1874 roku.
Po studiach przez krótki czas pracował w Szpitalu Najświętszej Marii Panny, ale wkrótce zajął się prowadzeniem prywatnej praktyki w Chełmnie. Pisał wówczas prace naukowe z zakresu chirurgii. Powrócił do Greifswaldu, a habilitację obronił w Jenie w 1878 roku, gdzie też został zatrudniony jako asystent kliniki chirurgii. W Chełmnie udało mu się otworzyć prywatną klinikę „dla chorób ocznych, chirurgicznych i kobiecych”.
W 1881 roku ubiegał się o katedrę chirurgii Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, jednak dzięki poparciu Theodora Billrotha stanowisko to uzyskał Jan Mikulicz-Radecki.
Dopiero w 1887 roku został powołany na tę katedrę, gdy Mikulicz przeniósł się do Królewca. W 1897 otrzymał propozycję objęcia stanowiska kierownika nowej katedry i kliniki chirurgii Uniwersytetu Lwowskiego. Od 1897 profesor na Uniwersytecie Lwowskim.
Był jednym z najwybitniejszych ówczesnych polskich, a także światowych chirurgów. Dnia 16 listopada 1880 roku przeprowadził pierwszy w Polsce (a drugi na świecie) zabieg wycięcia odźwiernika z powodu raka żołądka, a w 1881 pierwszy w świecie zabieg resekcji żołądka z powodu owrzodzenia. W 1884 wprowadził nową metodę chirurgicznego leczenia choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy za pomocą zespolenia żołądkowo-jelitowego.
Rydygier był autorem (1900) oryginalnej metody usuwania gruczolaka gruczołu krokowego i wielu innych technik operacyjnych.
Był dziekanem Wydziału Lekarskiego i przeciwnikiem równouprawnienia kobiet w dostępie do zawodu lekarskiego. W roku 1897 zagłosował przeciwko przyjmowaniu kobiet na Wydział Lekarski. Na własny koszt zamieszczał w prasie ogłoszenia: Precz z Polski z dziwolągiem kobiety lekarza![3]. W latach 1901/1902 był rektorem Uniwersytetu Lwowskiego. Wychował wielu znakomitych chirurgów, przyszłych profesorów. W 1889 roku zorganizował pierwszy w Polsce zjazd chirurgiczny. Zjazdy te w 1921 dały początek Towarzystwu Chirurgów Polskich. Nie opuścił Lwowa, gdy zaproponowano mu przejście na Uniwersytet Karola w Pradze. Był wybitnym chirurgiem, odznaczył się jako świetny operator, inicjator nowych metod, utalentowany organizator. Niektóre wprowadzone przez niego metody operowania żołądka, raka odbytnicy, amputacji, kardiochirurgii, ortopedii, chirurgii plastycznej, urologii – są stosowane do dziś.
18 listopada 1903 został wyniesiony do stanu szlacheckiego z przydatkiem „Ritter von Ruediger”[4][5].
W czasie I wojny światowej kierował szpitalem wojskowym w Brnie. Po zakończeniu wojny powrócił do Lwowa. Walczył w jego obronie przed Ukraińcami w listopadzie 1918. W trakcie walk o Lwów włączył się w tworzenie służb medyczno-sanitarnych Wojska Polskiego. Został do niego przyjęty w stopniu generała podporucznika. W 1920 rozpoczął organizowanie szpitali wojskowych. Był szefem sanitarnym Dowództwa Okręgu Generalnego „Pomorze”. Konsultant i naczelny chirurg Dowództwa „Wschód”. W 1920 zweryfikowany jako generał brygady.
Zmarł nagle na zawał serca[6] 25 czerwca 1920 roku. Został pochowany początkowo na cmentarzu Łyczakowskim; szczątki przeniesiono później do kwatery dowódców na Cmentarzu Obrońców Lwowa.
Upamiętnienie
[edytuj | edytuj kod]- Imię Ludwika Rydygiera noszą m.in. Szpital Powiatowy w Chełmnie, Wojewódzki Szpital Specjalistyczny w Krakowie, Wojewódzki Szpital Zespolony w Toruniu, szpital ginekologiczno-położniczy w Łodzi, szpital miejski w Częstochowie i Szpital Wojewódzki w Suwałkach. Do lat 70. XX w. nosił je Szpital Powiatowy w Słubicach[7]. Do 1982 roku imię Ludwika Rydygiera nosił Szpital Miejski w Kutnie[8], a w latach 1949–2004 Szpital im. Ludwika Rydygiera we Wrocławiu[9].
- W 1989 r. Poczta Polska wyemitowała w nakładzie 6 mln sztuk upamiętniający go znaczek pocztowy o nominale 60 złotych[10].
- W wielu miejscowościach w Polsce nadano ulicom nazwę upamiętniającą postać Ludwika Rydygiera np. w Chełmnie, Grudziądzu, Toruniu, Wrocławiu, Warszawie, Krakowie, Bydgoszczy, Pile czy Słupsku.
- 27 czerwca 2007 roku nadano pośmiertnie Ludwikowi Rydygierowi tytuł „Honorowego obywatela Grudziądza”[11].
Uczniowie i współpracownicy Ludwika Rydygiera
[edytuj | edytuj kod]- Tadeusz Bętkowski
- Jan Biziel
- Antoni Gabryszewski[12]
- Zdzisław Hordyński-Juchnowicz
- Tadeusz Ostrowski
- Stanisław Ruff
- Jan Zaorski
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Czupryna i Orzeł-Nowak 2005 ↓, s. 26.
- ↑ Czupryna i Orzeł-Nowak 2005 ↓, s. 87.
- ↑ Mieczysław Czuma , Michał Kozioł , Leszek Mazan , To jest Kraków, mości książę, Michał Rożek (red.), Kraków: wydawnictwo Anabasis, 2007, s. 181, ISBN 978-83-85931-16-4, OCLC 833025196 .
- ↑ Sylwester Korwin Kruczkowski: Poczet Polaków wyniesionych do godności szlacheckiej przez monarchów austrjackich w czasie od roku 1773 do 1918: dalej tych osób, którym wymienieni władcy zatwierdzili dawne tytuły książęce względnie hrabiowskie lub nadali tytuły hrabiów i baronów jak niemniej tych, którym zatwierdzili staropolskie szlachectwo. Lwów: 1935, s. 47.
- ↑ Por.: S. Górzyński, Nobilitacje w Galicji w latach 1772–1918, Warszawa, 1999, s. 227.
- ↑ Polakiem nie trzeba się urodzić. Wystarczy tylko bardzo chcieć nim być [online], tygodnik.tvp.pl [dostęp 2020-09-30] (pol.).
- ↑ Szpital Powiatowy w Słubicach.
- ↑ K. Koszada, H. Lesiak, E. Świątkowska, Szpital Kutnowski 1840-2005, Kutno 2005.
- ↑ Historia Szpitala. Siostry Boromeuszki Wrocław [online], boromeuszki.wroclaw.pl [dostęp 2020-02-02] .
- ↑ 1989.09.18. Chirurdzy polscy. kzp.pl. [dostęp 2024-05-26]. (pol.).
- ↑ Honorowi obywatele Grudziądza grudziadz.pl [dostęp 2021-03-08].
- ↑ Historia PTOiTr. ptoitr.pl. [dostęp 2015-04-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (31 października 2016)].
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Antoni Czupryna, Anita Orzeł-Nowak: Ludwik Rydygier: życie i dzieło. Kraków: Aureus, 2005. ISBN 83-87887-52-8.
- Tadeusz Kryska-Karski i Stanisław Żurakowski: Generałowie Polski Niepodległej, Editions Spotkania, Warszawa 1991, wyd. II uzup. i poprawione.
- Piotr Stawecki: Słownik biograficzny generałów Wojska Polskiego 1918–1939. Warszawa: Bellona, 1994. ISBN 83-11-08262-6. OCLC 830050159.
- Jerzy Kałdowski: Doktor Ludwik Rydygier 1850–1920. Chełmno: Muzeum Ziemi Chełmińskiej, 1985, seria: Zasłużeni ludzie Chełmna.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Publikacje Ludwika Rydygiera w bibliotece Polona
- Ludwik Rydygier, Internetowy Polski Słownik Biograficzny [dostęp 2022-01-07].
- Absolwenci gimnazjum w Chełmnie
- Absolwenci i studenci Uniwersytetu Jagiellońskiego (okres zaborów)
- Absolwenci i studenci Uniwersytetu w Greifswaldzie
- Generałowie brygady II Rzeczypospolitej
- Honorowi obywatele Grudziądza
- Oficerowie lekarze II Rzeczypospolitej przeniesieni do korpusu generałów
- Pochowani na Cmentarzu Obrońców Lwowa
- Polacy w I wojnie światowej
- Polscy chirurdzy
- Posłowie Sejmu Krajowego Galicji VIII kadencji
- Rektorzy Uniwersytetu Lwowskiego
- Wykładowcy Uniwersytetu Franciszkańskiego we Lwowie
- Urodzeni w 1850
- Zmarli w 1920
- Ludzie związani z Grudziądzem
- Ludzie związani z Chełmnem