Monopoly
![]() Plansza niemieckiej wersji gry | |
Autor |
Elizabeth Magie Phillips (The Landlord's Game), |
---|---|
Wydawca |
Parker Brothers (pierwotnie), |
Liczba graczy |
2–6 |
Zalecenia wiekowe |
8+ (5+ wersja Junior) |
Czas przygotowania |
5–10 minut |
Czas gry |
ok. 1–3 godziny (lub więcej w zależności od liczby graczy) |
Elementy strategii |
średnie |
Wymagane umiejętności |
myślenie strategiczne i taktyczne |
Losowość |
wysoka |
Strona internetowa |
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/26/Monopoly_game_logo.svg/240px-Monopoly_game_logo.svg.png)
Monopoly – gra planszowa polegająca na handlu nieruchomościami, opatentowana w 1935 roku[1]. Zestawy do gry produkowane są przez amerykańskie przedsiębiorstwo Hasbro (pierwotnie przez Parker Brothers ). Na przestrzeni lat sprzedanych zostało blisko 300 milionów jej egzemplarzy, co czyni ją jedną z najlepiej sprzedających się gier planszowych w historii – ustępuje pod tym względem jedynie szachom, warcabom i tryktrakowi. Opublikowanych zostało ponad 300 edycji gry w 47 językach[2].
Podczas gry gracze poruszają się dookoła planszy, kupując i sprzedając nieruchomości (ulice, dworce kolejowe), budując domy i hotele. Za wejście na nieruchomości innych graczy płaci się czynsz. Celem jest doprowadzenie wszystkich pozostałych graczy do bankructwa[2].
Historia
[edytuj | edytuj kod]Gra bazuje na wcześniejszej zatytułowanej The Landlord's Game , opracowanej w 1903 roku przez Amerykankę Elizabeth Magie Phillips (Lizzie Magie). Gra miała charakter dydaktyczny – ukazywała niekorzystny wpływ podążania do uzyskania monopolu – w grze jeden gracz bogaci się kosztem pozostałych, którzy zostają doprowadzeni do bankructwa. Wydano trzy edycje gry – ostatnia w 1939 roku[2].
W 1932 roku Charles Darrow opracował zmodyfikowaną wersję gry, której nadał nazwę Monopoly. W 1935 roku sprzedał prawa do jej produkcji spółce Parker Brothers . W tym samym roku została opracowana szata graficzna, która w dużym stopniu pozostaje niezmieniona do dnia dzisiejszego[2], a grę opatentowano[1]. Plansza do gry w standardowej, amerykańskiej wersji wykorzystuje nazwy ulic z Atlantic City[2].
Gra odniosła duży sukces komercyjny już w pierwszych tygodniach sprzedaży. W 1936 roku Parker Brother zawarło umowę z brytyjskim wydawnictwem Waddingtons , które uzyskało prawa dystrybucji gry w Europie i krajach Wspólnoty Brytyjskiej. Waddingtons opracowało brytyjską wersję planszy do gry, na której nazwy nieruchomości zaczerpnięto z Londynu. Za sprawą praw dystrybucyjnych wersja ta stała się najbardziej rozpowszechnioną na świecie. W późniejszych latach opracowane zostały liczne inne wersje planszy, łącznie ponad 300, w 47 językach[2].
W 1991 roku Hasbro wykupiło spółkę Parker Brothers, a wraz z nią prawa do produkcji gry, a w 1994 roku także firmę Waddingtons[2].
Polskie wersje gry
[edytuj | edytuj kod]- Monopoly Kraków – 8 listopada 2015 z okazji 80. urodzin gry Monopoly, do sklepów trafiła specjalna krakowska edycja gry[3]. Słuchacze Radia Kraków, poprzez głosowanie wytypowali najdroższe miejsce (wygrana z 62% głosów: Zamek Królewski na Wawelu), a czytelnicy Gazety Wyborczej - najtańsze (wygrana: Nowa Huta), jakie znalazły się na planszy. Oficjalna premiera odbyła się 7 listopada 2015 w Bonarce City Center i 8 listopada 2015 w Centrum Handlowym Zakopianka. Na planszy znalazły się takie miejsca jak: Bonarka City Center, Nowa Huta, Kościół Mariacki oraz inne zabytki, Radio Kraków, TAURON Kraków Arena, Wodociągi Krakowskie, MPK czy Akademia Górniczo-Hutnicza.
- Monopoly Wrocław[4] - 5 listopada 2016.
- Monopoly Toruń – gra trafiła do sklepów jesienią 2017 roku[5][6].
- Monopoly Zielona Góra - listopad 2019 roku[7][8].
- Monopoly Tu i Teraz Banking – gra planszowa z serii Monopoly. Zamiast pieniędzy, gracz płaci kartą bankową VISA. Celem gry jest zostać jedynym graczem, który nie zbankrutował pod koniec gry.
- Monopoly Gdynia – gra miała swoją premierę we wrześniu 2020 roku[9].
- Monopoly Ciechanów – gra miała premierę w lipcu 2021 roku[10]
- Monopoly Katowice – gra miała premierę i trafiła do sklepów 19 października 2021 roku[11].
- Monopoly Płock – gra miała premierę i trafiła do sklepów 30 listopada 2022 roku[12].
- Monopoly Łódź – gra miała premierę i trafiła do sklepów 28 października 2023 roku[13]. Wydanie jubileuszowe z okazji 600. urodzin miasta Łodzi.
- Monopoly Gorzów – gra miała premierę i trafiła do sklepów 4 listopada 2023 roku[14].
- Monopoly Chełm – premiera w grudniu 2023 roku[15]
- Monopoly Zabrze – premiera w grudniu 2023[16][17]
Gry wzorowane na Monopoly
[edytuj | edytuj kod]Polska
[edytuj | edytuj kod]- Bankrut – pola reprezentują ulice i dworce kolejowe wybranych polskich miast[18], wydana ok. 1982[19].
- Fortuna – pola reprezentują hotele i obiekty Warszawy sprzed I wojny światowej. Jednostką monetarną jest dukat. Dodatkową różnicą jest zestaw dwunastu kart wskazujących o ile pól gracz ma się przesunąć zamiast dwóch kości do gry. Na planszy, w przeciwieństwie do Monopoly, są 44 pola zamiast 40 i można też kupić restauracje, które pełnią podobną funkcję, co dworce. Gra Roku 1985 Świata Młodych
- Eurobusiness – pola reprezentują miasta europejskie, jednostką monetarną jest dolar, wydana w 1983.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b US2026082A: Board game apparatus. Google Patents. [dostęp 2023-12-31]. (ang.).
- ↑ a b c d e f g Monopoly: The game that starts Christmas arguments across the world. Sky History. [dostęp 2023-12-31]. (ang.).
- ↑ Premiera gry Monopoly Kraków. 2015-11-08. [dostęp 2016-09-19].
- ↑ Marcin Kaźmierczak , Już dziś premiera Monopoly Wrocław. Zobacz, co znalazło się na planszy! (PROGRAM PREMIERY, ATRAKCJE) [online], Gazeta Wrocławska, 5 listopada 2016 [dostęp 2020-03-24] (pol.).
- ↑ Monopoly edycja Toruń! | www.torun.pl [online], www.torun.pl [dostęp 2017-05-10] (pol.).
- ↑ Monopoly Toruń. Słynna gra już w rękach mieszkańców [ZDJĘCIA] [online], ddtorun.pl [dostęp 2017-11-18] .
- ↑ Zdzisław Haczek , MONOPOLY ZIELONA GÓRA Zaglądamy do pudełka z grą, a tam… Stadion Żużlowy W69 tańszy od Ogrodu Botanicznego czy pomnika św. Urbana [online], Gazeta Lubuska, 19 listopada 2019 [dostęp 2022-07-15] (pol.).
- ↑ Wyborcza.pl [online], zielonagora.wyborcza.pl [dostęp 2022-07-15] .
- ↑ Monopoly Edycja Gdynia! | www.gdynia.pl [online], www.gdynia.pl [dostęp 2020-12-20] (pol.).
- ↑ Ciechanowska edycja Monopoly [online], www.umciechanow.pl [dostęp 2021-08-27] (pol.).
- ↑ Polska, Chwyć Beboka, rzuć kostką i zagraj o Spodek - Monopoly Katowice gotowe [online], www.slaskibiznes.pl [dostęp 2021-10-20] (pol.).
- ↑ Portal, Płock ma swoją wersję Monopoly. Tak wygląda plansza! [ZDJĘCIA] [online], Portal Płock - numer 1 w Płocku!, 30 listopada 2022 [dostęp 2023-10-29] (pol.).
- ↑ Łódź.pl, Monopoly Łódź oficjalnie zadebiutowała! Jakie pola znalazły się na łódzkiej planszy? [ZDJĘCIA] [online], lodz.pl [dostęp 2023-10-29] (pol.).
- ↑ Mamy swoją „planszówkę”! [online], um.gorzow.pl (pol.).
- ↑ Jolanta Masiewicz: Chełm jako jedyne miasto w regionie ma już swoją grę Monopoly. Zobacz zdjęcia. Kurier Lubelski. [dostęp 2023-12-31]. (ang.).
- ↑ Już jutro premiera zabrzańskiej edycji MONOPOLY! [online], Urząd Miejski w Zabrzu, 5 grudnia 2023 [dostęp 2024-03-11] .
- ↑ Już jest! Zabrzańska edycja MONOPOLY odsłoniła karty! [online], Urząd Miejski w Zabrzu, 6 grudnia 2023 [dostęp 2024-03-11] .
- ↑ Poland. World of Monopoly. [dostęp 2023-12-31]. (ang.).
- ↑ Michał Stajszczak: Historia gier w Polsce – część 7. Lata 1980-89. Games Fanatic, 2022-03-25. [dostęp 2023-12-31].
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Monopoly Polska Oficjalna polska strona gry Monopoly