Nota z dziewięciu paragrafów
![]() Ludzie czy szakale? Artur Grottger | |
Autor |
Cyprian Kamil Norwid |
---|---|
Typ utworu |
nota |
Data powstania |
1863 |
Wydanie oryginalne | |
Miejsce wydania | |
Język |
polski |
Data wydania |
1909 |
Wydawca |
Adam Krechowicki |
Nota z dziewięciu paragrafów – nota Cypriana Kamila Norwida z 1863 w sprawie zwołania międzynarodowego kongresu militarnego, wysłana generałowi Władysławowi Zamoyskiemu.
O utworze
[edytuj | edytuj kod]Najobszerniejsza z not wysłanych przez Norwida w listopadzie 1863 w sprawie zwołania przez Rząd Narodowy międzynarodowego kongresu militarnego, który przyznałby powstańcom prawo wojujących, a jednocześnie wypowiedział się co do metod prowadzenia działań wojennych przez wojska rosyjskie. Nota doręczona generałowi Władysławowi Zamoyskiemu 5 listopada została zaopatrzona w Appendix, dostarczony kilka dni później. Zamoyski odpowiedział na Notę i Appendix 18 listopada kilkoma zdawkowymi zdaniami. Tłumaczył się brakiem ludzi, którzy i tak już są obciążeni nad siły. Autograf z paryskiego archiwum Zamoyskich przewieziony do Kórnika, a następnie do Biblioteki Zamoyskich w Warszawie, zaginął w czasie II wojny światowej. Nota z dziewięciu paragrafów została wydrukowana przez Adama Krechowieckiego w 1909 w O Cyprianie Norwidzie. Próba charakterystyki[1].
Treść
[edytuj | edytuj kod]Swoje postulaty Norwid zawarł w dziewięciu punktachː
- Należy uzyskać w ciągu dwóch miesięcy dla powstańców prawa wojujących, wywoławszy najpierw Rewolucję Europejską.
- Rewolucja ta miałaby polegać na ogłoszeniu, że nie tylko szlachta, mieszczanie i Żydzi muszą mieć głos sumienia w sprawach europejskich, ale wszyscy, którzy krew swą za to przelali, to jest cała armia europejska
- Tak będzie i tak być musi.
- Polacy szukają uznania gabinetowego. Ich usiłowania są poczciwe, ale nieskuteczne, bo każdy naród powstający musi coś nowego przynieść. Duplikatów jest dosyć.
- Należy zwołać kongres złożony ze sław militarnych, które by orzekły czy postępowanie armii Aleksandra II jest zgodne z honorem wojskowym.
- Są już kongresy daleko trudniejszeː religijne, prawne. Tak samo będą i kongresy militarne, na których odpowiednie autorytety po zbadaniu sprawy orzekną, że ta i ta armia żadnej militarnej czci nie jest godna. Tak stało się z pojedynkiem, który bez świadków jest uważany za rozbój, tak będzie i z wojną.
- Trzeba przygotować notę opartą na tym, że od czasu wygaśnięcia zakonów rycerskich żadna armia nie ma swobodnego głosu sumienia. Są tylkoː nagrody, słowo honoru i dyscyplina. W miarę rozwoju historycznej godności człowieka, nikt nie będzie chciał służyć w armiach pozbawionych głosu sumienia, bo nie można być zbójcą i chrześcijaninem. Zakończyć trzeba tą notę konkluzją o konieczności zwołania kongresu militarnego. Potem zaś rzecz odpowiednio rozgłosić.
- Oznaczać to będzie powołanie armii Aleksandra II przed legalny trybunał.
- Wojsko zaś zyska w ten sposób w takim kongresie głos sumienia swego[2].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Norwid 1971 ↓, s. 663.
- ↑ Norwid 1968 ↓, s. 488-491.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Cyprian Kamil Norwid: Pisma wybrane. T. 4. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1968.
- Cyprian Kamil Norwid: Pisma wszystkie. T. 7. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1971.