Perłówka orzęsiona
![]() Kwitnąca perłówka orzęsiona | |
Systematyka[1][2] | |
Domena | |
---|---|
Królestwo | |
Podkrólestwo | |
Nadgromada | |
Gromada | |
Podgromada | |
Nadklasa | |
Klasa | |
Nadrząd | |
Rząd | |
Rodzina | |
Rodzaj | |
Gatunek |
perłówka orzęsiona |
Nazwa systematyczna | |
Melica ciliata L. Sp. Pl.: 66 (1753)[3] |
Perłówka orzęsiona (Melica ciliata L.) – gatunek byliny należący do rodziny wiechlinowatych (dawniej zwanych trawami). Występuje na stanowiskach naturalnych w Europie Południowe od Hiszpanii po Kaukaz i dalej w Azji po zachodnie Chiny, poza tym w północno-zachodniej Afryce[3]. Z Polski gatunek podawany był z trzech stanowisk w Sudetach[4], aczkolwiek okazało się, że rośliny te w wąskim ujęciu systematycznym w istocie reprezentują gatunek perłówka siedmiogrodzka Melica transsilvanica[5].
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f6/Melica_ciliata_subsp._ciliata_sl9.jpg/180px-Melica_ciliata_subsp._ciliata_sl9.jpg)
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ad/Melica_ciliata_subsp._ciliata_sl10.jpg/180px-Melica_ciliata_subsp._ciliata_sl10.jpg)
- Pokrój
- Wieloletnia, roślina zielna, mrozoodporna, tworząca zimozielone kępy wysokości około 25 cm.
- Łodyga
- Cienkie, wiotkie źdźbło o wysokości do 60 cm.
- Liście
- Szaro-zielone, miękkie, w gęstych kępach, równowąskie lub nawet nitkowate, zwinięte rynienkowato.
- Kwiaty
- Luźno rozrzucone, przewieszające, wiatropylne, zebrane w szczytową wiechę, wysokość kwiatostanu od 50 do 60 cm. Z początku bladozielone, czasem purpurowo nabiegłe, po dojrzeniu żółtawe lub perłowe. Uschłe pędy kwiatostanów utrzymają się na roślinie aż do jesieni. Kwitnie z początkiem czerwca.
- Owoc
- Ziarniak koloru perłowego.
- Korzeń
- Posiada wiązkowy system korzeniowy.
Biologia i ekologia
[edytuj | edytuj kod]Rośnie na stanowiskach nasłonecznionych, suchych, na glebie zasadowej, ubogiej, często kamienistej. Rośnie na piaskach, rumoszu skalnym, piargach, żwirze. Preferuje umiarkowanie ciepłe warunki klimatyczne. Jest autotrofem i hemikryptofitem.
Zmienność
[edytuj | edytuj kod]Gatunek Melica ciliata w szerokim ujęciu (sensu lato) tworzy kompleks taksonów, w obrębie którego wyróżnia się[6]:
- Melica ciliata L. sensu stricto
- Melica ciliata subsp. magnolii Husnot
- Melica taurica C. Koch
- Melica cretica Boiss. et Heldr.
- Melica transsilvanica Schur – perłówka siedmiogrodzka
Taksony te są słabo odróżnialne pod względem morfologicznym, podczas gdy wyraźnie różnią się genetycznie[6].
Zagrożenia
[edytuj | edytuj kod]Kategorie zagrożenia gatunku:
- Kategoria zagrożenia w Polsce według Czerwonej listy roślin i grzybów Polski (2006)[7]: E (wymierający).
- Kategoria zagrożenia w Polsce według Polskiej czerwonej księgi roślin: CR (critical, krytycznie zagrożony).
Zastosowanie
[edytuj | edytuj kod]Roślina ozdobna stosowana do nasadzeń naturalistycznych w miejscach otwartych, nasłonecznionych, umiarkowanie wilgotnych lub na obrzeżach dużych grup krzewów. Kłoski po zasuszeniu wykorzystywane są jako dodatek do bukietów kwiatowych.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F. Stevens , Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-12-19] (ang.).
- ↑ a b Melica ciliata L., [w:] Plants of the World Online [online], Royal Botanic Gardens, Kew [dostęp 2024-04-26] .
- ↑ E. Szczęśniak 2001. Perłówka orzęsiona. s. 449-451. W: Polska Czerwona Księga Roślin, Kraków 2001. ISBN 83-85444-85-8.
- ↑ Zbigniew Mirek i inni, Vascular plants of Poland. An annotated checklist, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2020, s. 115, ISBN 978-83-62975-45-7 .
- ↑ a b Szczepaniak Magdalena: Zróżnicowanie genetyczne a zmienność morfologiczna w kompleksie Melica ciliata (Poaceae). W: Planta in vivo, in vitro et in silico. A. Szczepkowski, A. Obidziński (red.). Warszawa: LV Zjazd Polskiego Towarzystwa Botanicznego, 2010, s. 65.
- ↑ Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg (red.). Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera, Polska Akademia Nauk, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- František Činčura, Viera Feráková, Jozef Májovský, Ladislav Šomšák, Ján Záborský, Jindřich Krejča, Magdaléna Záborská (ilustracje). Pospolite rośliny środkowej Europy. PWRiL, Warszawa, 1990. ISBN 83-09-01473-2.
- Władysław Matuszkiewicz. Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Wyd. Naukowe PWN, Warszawa, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
- Józef Rostafiński, Olga Seidl. Przewodnik do oznaczania roślin. PWRiL, Warszawa, 1973.
- BioLib: 42473
- EoL: 1115021
- EUNIS: 192479
- Flora of China: 220008327
- Flora of North America: 220008327
- FloraWeb: 3644
- GBIF: 2703124
- identyfikator iNaturalist: 333961
- IPNI: 407959-1
- ITIS: 41852
- NCBI: 52156
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): kew-423496
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:407959-1
- Tela Botanica: 79111
- identyfikator Tropicos: 25509747
- USDA PLANTS: MECI13