Poezja haptyczna
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/58/Ian_Hamilton_Finlay.jpg/220px-Ian_Hamilton_Finlay.jpg)
Poezja haptyczna (poezja dotykowa, z gr. απτικός /haptikos/ – dotyk) – forma sztuki łącząca cechy typografii i rzeźby w celu tworzenia obiektów, które mogą być nie tylko widoczne, ale także dotykane i możliwe do manipulowania. W poezji haptycznej zmysł dotyku (w mniejszym stopniu również inne zmysły) jest równy, a czasem ważniejszy od zmysłu wzroku[1][2]. W swoim odstępstwie od poezji wyłącznie tekstowej wykazuje podobieństwo do poezji wizualnej i poezji dźwiękowej. Poezja tekstowa i poezja haptyczna mają jednak ten sam cel – wywołać w umyśle odbiorcy efekt artystyczny.
Historia
[edytuj | edytuj kod]![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d5/%22Haiku%22_by_Witold_Szwedkowski_%282018%29.jpg/220px-%22Haiku%22_by_Witold_Szwedkowski_%282018%29.jpg)
Cechy poezji haptycznej miały występujące już w starożytności obiekty magiczne. Istniały bowiem przedmioty osobiste z zapisanymi na nich zaklęciami czy innymi treściami posiadającymi dla użytkownika szczególne znaczenie. Do obiektów takich zaliczać można talizmany, klejnoty gnostyckie czy przedmioty fetyszystyczne. Wynalezienie i używanie alfabetu Braille’a przyczyniło się do tworzenia i adaptacji tekstów literackich w dotykowym systemie zapisu. W sztuce XX wieku "dotykalne obiekty poetyckie" tworzyli między innymi Dadaiści, Marcel Duchamp, Kurt Schwitters, także Joseph Cornell (pudełka surrealistyczne) i grupa Fluxus[3][4]. Nowszym historycznie zjawiskiem w poezji haptycznej stało się tworzenie książek unikatowych. Współczesnym trendem jest stosowanie nowoczesnych urządzeń interaktywnych i przestrzeni wirtualnych w tworzeniu sztuki cyfrowej[5].
Poeci haptyczni
[edytuj | edytuj kod]![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0e/Poema_visual_%28destrucci%C3%B3%29_-_Joan_Brossa_-_Barcelona.jpg/220px-Poema_visual_%28destrucci%C3%B3%29_-_Joan_Brossa_-_Barcelona.jpg)
Współczesnymi poetami haptycznymi są między innymi Joan Brossa (Katalonia), Ian Hamilton Finlay (Szkocja) ze swoim dziełem życia - Mała Sparta (ang. Little Sparta)[6], Ay-O (Japonia)[7], Jadwiga Sawicka (Polska), Ewa Partum (Polska), Żarko Aleksić (Serbia), który spisywanie wierszy poprzedzał medytowaniem w kontakcie z dotykalnymi przedmiotami lub pozostawaniem dłuższy czas w pozycji pozwalającej dotkliwie doświadczyć swojej cielesności[8]. Przykładem poezji haptycznej może być też praca „Alea iacta Est” Stanisława Dróżdża, który jednak częściej tworzył poezję konkretną.
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Haptic poetry. Stroud (eng.). [dostęp 2018-01-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (29 stycznia 2018)].
- ↑ HAPTIC POETRY (eng.). [dostęp 2018-01-29].
- ↑ Dzień z Fluxusem w Mocaku. [dostęp 2018-01-29].
- ↑ Narracje, estetyki, geografie: Fluxus w trzech aktach. (prezentacja). [dostęp 2018-01-29].
- ↑ Porozumialcy. O nowej poezji cz. 2. Korporacja ha!art. [dostęp 2018-01-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (26 stycznia 2018)].
- ↑ Little Sparta Trust(eng.). [dostęp 2018-01-29].
- ↑ Kolekcja dzieł Ay-O w Museum of Modern Art (eng.). [dostęp 2018-01-29].
- ↑ Tom poezji pt. "Unions". [dostęp 2018-01-29].