Priapizm
priapismus | |
![]() | |
Klasyfikacje | |
ICD-10 |
N48.3 |
---|---|
DiseasesDB | |
OMIM |
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/86/Priapus_Fresco.jpg/250px-Priapus_Fresco.jpg)
Priapizm, ciągotka (łac. priapismus, z gr. πριαπισμός = wzwód) – objaw chorobowy polegający na występowaniu długotrwałego, bolesnego wzwodu członka, który nie jest związany z podnieceniem lub pobudzeniem seksualnym. Nazwa priapizm wywodzi się od starożytnego boga Priapa, którego wizerunki przedstawiały mężczyznę z członkiem w stanie erekcji.
Przyczyny i patomechanizm
[edytuj | edytuj kod]Istnieją dwa zasadnicze mechanizmy powstawania priapizmu:
- niskoprzepływowy (zastoinowy; żylno-okluzyjny), który jest stanem nagłym wymagającym interwencji urologicznej
- wysokoprzepływowy
Priapizm niskoprzepływowy najczęściej jest idiopatyczny. Może być związany ze stosowaniem niektórych leków (w tym leków do ciał jamistych – papaweryny[1][2], alprostadylu[3][4]), a także może być powiązany z chorobami hematologicznymi[5], zwłaszcza anemią sierpowatą, białaczkami, talasemiami i chorobą Fabry’ego, nocną napadową hemoglobinurią.
W trakcie stosowania niektórych innych grup leków donoszono o występowaniu priapizmu, są to: leki przeciwnadciśnieniowe[6], przeciwpsychotyczne (np.: chloropromazyna, klozapina)[6][7], przeciwdepresyjne (głównie trazodon)[6][8], przeciwkrzepliwe (heparyna)[6] oraz substancje uzależniające czy narkotyczne (alkohol i kokaina)[5][9]. Również jad niektórych zwierząt może prowadzić do długotrwałego wzwodu członka (wałęsak brazylijski)[10][11]. Priapizm jest także jednym z objawów urazu kręgosłupa z uszkodzeniem rdzenia kręgowego[12].
Priapizm typu wysokoprzepływowego powstaje zwykle w następstwie urazu okolicy krocza, rzadziej jest idiopatyczny, a całkiem wyjątkowo występuje w przebiegu anemii sierpowatokrwinkowej.
Analiza 230 przypadków priapizmu wykazała, że w 1/3 ma podłoże idiopatyczne, w 21% uzależniony jest od przyjmowanych leków i alkoholu, u 12% chorych przyczyną patologicznego wzwodu jest uraz krocza, natomiast 11% stanowią przypadki priapizmu w przebiegu niedokrwistości sierpowatokrwinkowej[13].
Leczenie[14]
[edytuj | edytuj kod]Priapizm typu niskoprzepływowego
[edytuj | edytuj kod]Aspiracja krwi z ciał jamistych i przepłukanie ich solą fizjologiczną. Jeżeli po dwukrotnej próbie tego typu leczenia brak jest efektu, wówczas należy zastosować powtarzane iniekcje leków o działaniu α-adrenomimetycznym (adrenaliny, noradrenaliny, metaraminolu, fenylefryny lub efedryny) do ciał jamistych. Przy niepowodzeniu leczenia zachowawczego alternatywą jest leczenie chirurgiczne.
Priapizm typu wysokoprzepływowego
[edytuj | edytuj kod]Jeżeli przyczyną jest uszkodzenie tętnicy głębokiej prącia, z wytworzeniem przetoki tętniczo-jamistej to polecanym sposobem leczenia jest zastosowanie wybiórczej embolizacji uszkodzonej tętnicy.
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ A. Fouda i inni, Priapism: an avoidable complication of pharmacologically induced erection, „The Journal of Urology”, 142 (4), 1989, s. 995–997, ISSN 0022-5347, PMID: 2795759 .
- ↑ A.W. Schneider i inni, Der papaverin-induzierte Priapisimus: Erfahrungen mit einem neuen urologischen Notfall, „Deutsche Medizinische Wochenschrift”, 114 (06), 1989, s. 214–217, DOI: 10.1055/s-2008-1066578, ISSN 0012-0472, PMID: 2917481 (niem.).
- ↑ Chris G. McMahon , Erectile dysfunction, „The Medical Journal of Australia”, 173 (9), 2000, s. 492–497, ISSN 0025-729X, PMID: 11149308 .
- ↑ Otto I. Linet , Francis G. Ogrinc , Efficacy and safety of intracavernosal alprostadil in men with erectile dysfunction. The Alprostadil Study Group, „The New England Journal of Medicine”, 334 (14), 1996, s. 873–877, DOI: 10.1056/NEJM199604043341401, ISSN 0028-4793, PMID: 8596569 .
- ↑ a b C. Van der Horst, H. Stuebinger, C. Seif, D. Melchior i inni. Priapism – etiology, pathophysiology and management. „Int Braz J Urol”. 29 (5). s. 391–400. PMID: 15745583.
- ↑ a b c d J.E. Baños , F. Bosch , M. Farré , Drug-induced priapism. Its aetiology, incidence and treatment, „Medical Toxicology and Adverse Drug Experience”, 4 (1), 1989, s. 46–58, ISSN 0113-5244, PMID: 2651850 .
- ↑ Kuczyński W, Rzewuska M, Luks M.: Wpływ leków przeciwpsychotycznych na funkcje seksualne.Seksuologia Polska 2003, 1, 1, 23–29.
- ↑ M. Haria , A. Fitton , D. McTavish , Trazodone. A review of its pharmacology, therapeutic use in depression and therapeutic potential in other disorders, „Drugs & Aging”, 4 (4), 1994, s. 331–355, ISSN 1170-229X, PMID: 8019056 .
- ↑ Ricardo Munarriz i inni, Cocaine and ephedrine-induced priapism: case reports and investigation of potential adrenergic mechanisms, „Urology”, 62 (1), 2003, s. 187–192, DOI: 10.1016/S0090-4295(03)00245-0, ISSN 1527-9995, PMID: 12837464 .
- ↑ A.L. Burnett, T.J. Bivalacqua, H.C. Champion, B. Musicki. Long-term oral phosphodiesterase 5 inhibitor therapy alleviates recurrent priapism. „Urology”. 67 (5), s. 1043–1048, May 2006. DOI: 10.1016/j.urology.2005.11.045. PMID: 16698365.
- ↑ A.L. Burnett, T.J. Bivalacqua, H.C. Champion, B. Musicki. Feasibility of the use of phosphodiesterase type 5 inhibitors in a pharmacologic prevention program for recurrent priapism. „J Sex Med”. 3 (6), s. 1077–1084, Nov 2006. DOI: 10.1111/j.1743-6109.2006.00333.x. PMID: 17100941.
- ↑ Juliusz Jakubaszko: Ratownik Medyczny. Wyd. 2. Wrocław: Wydawnictwo Medyczne Górnicki, 2007, s. 80. ISBN 978-83-89009-74-6.
- ↑ J. Pohl, B. Pott, G. Kleinhans. Priapism: a three-phase concept of management according to aetiology and prognosis. „Br J Urol”. 58 (2), s. 113–118, Apr 1986. PMID: 3516294.
- ↑ Priapizm -współczesne poglądy Standardy Medyczne, 2002, Nr 5, Tom 3.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- The Merck Manual. Objawy kliniczne. Praktyczny przewodnik diagnostyki i terapii. Wrocław: Elsevier Urban & Partner, 2010, s. 535–540. ISBN 978-83-7609-173-0.