Stanisław Seliga
Data i miejsce urodzenia |
7 kwietnia 1895 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Zawód, zajęcie | |
Alma Mater |
Uniwersytet Warszawski (1921) |
Stanisław Robert Seliga (ur. 7 kwietnia 1895 w Pacewie, zm. 6 kwietnia 1991 w Cupar w Szkocji) – polski filolog klasyczny, pedagog, nauczyciel akademicki.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Absolwent Gimnazjum Mariana Rychłowskiego w Warszawie (1913)[1]. W latach 1918–1919 służył jako ochotnik w Wojsku Polskim[2]. W 1919 brał udział w walkach o Wilno[2] i otrzymał prawo noszenia odznaki „Wilno”[3]. Zwolniony z wojska w stopniu kaprala, w 1921 doktoryzował się w zakresie filologii klasycznej na Uniwersytecie Warszawskim na podstawie rozprawy M. Tullius Cicero orator quomodo adversarios lacessiverit (promotor Gustaw Przychocki, praca niepublikowana); był to pierwszy doktorat z zakresu filologii klasycznej wydany przez UW po odzyskaniu przez Polskę niepodległości[2]. W 1923 uzyskał dyplom magistra prawa na Uniwersytecie Poznańskim[2]. W okresie dwudziestolecia międzywojennego pracował jako lektor łaciny na UW (1922–1939) i nauczyciel łaciny w szkołach średnich, w tym w Państwowym Gimnazjum im. Tadeusza Reytana w Warszawie (1928–1939)[2].
W sierpniu 1939 został zmobilizowany do wojska jako podporucznik rezerwy[3] i wysłany do Londynu jako tłumacz i oficer szyfrowy Polskiej Misji Wojskowej, po czym w październiku 1939 rozpoczął służbę w Naczelnym Dowództwie Wojska Polskiego w Paryżu[2]. W sierpniu 1940 otrzymał urlop z wojska, a następnie został zaangażowany jako nauczyciel filologii klasycznej w Gimnazjim Męskim im. Juliusza Słowackiego w Ealing w Londynie, w 1941 przeniesionym do Perthshire w Szkocji, gdzie uczył niemal do końca wojny[2]. W 1946 został wykładowcą literatury polskiej i języka polskiego na Uniwersytecie w St. Andrews w Szkocji[2]. W 1963 przeszedł na emeryturę, lecz prowadził wykłady do 1979[2]. Od 1953 członek Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie, brał żywy udział w życiu kulturalnym i naukowym Polonii[2]. W ostatnim okresie życia przebywał w Adamson Hospital w mieście Cupar, gdzie zmarł po długiej chorobie[2][3]. Do ostatnich miesięcy życia pracował nad przekładami satyr Juwenalisa, ale teczka z tłumaczeniami zaginęła[3]. Został pochowany w St Andrews[2]. Nie założył rodziny[2].
Działalność filologiczna i literacka
[edytuj | edytuj kod]W okresie dwudziestolecia międzywojennego publikował artykuły naukowe z zakresu filologii klasycznej w czasopismach „Przegląd Humanistyczny”, „Eos”, „Pamiętnik Literacki” i „Prace Filologiczne”, od 1930 współpracował z Komisją Filologiczną Polskiej Akademii Umiejętności[2]. Przetłumaczył na język polski Satyry Persjusza (1929), fragmenty Satiriconu Petroniusza i niektóre utwory Katullusa[2]. Przekład satyr Juwenalisa (satyry I–XVI) z lat 1927–1936 zachował się w Archiwum Polskiej Akademii Nauk w Warszawie (sygn. 302/625/0)[4]. Według Jerzego Starnawskiego ogłoszona w tym okresie rozprawa Quibus contumeliis Hieronymus adversarios carpserit („Eos”, 34, 1932/1933), poświęcona językowi polemicznemu w dziełach św. Hieronima, może być uznana za chyba najważniejszą z prac filologicznych Seligi[3]. Pisał również o Tertulianie (m.in. De conviciis Tertullianeis, „Eos”, 37, 1936)[3].
W czasie pobytu w Wielkiej Brytanii praktycznie przestał prowadzić badania filologiczne[2]. Napisał ok. 200 haseł na temat pisarzy polskich i artykuł przeglądowy Polish literature dla Cassell’s Encyclopaedia of World Literature (New York 1954)[2]. Zajmował się m.in. historią stosunków polsko-szkockich (artykuł The Scots in Old Poland opublikowany w książce Scotland and Poland. A Chapter of Forgotten History, 1962)[2]. Publikował drobne szkice, artykuły i recenzje w prasie emigracyjnej[2]. Wygłaszał odczyty w Polskim Towarzystwie Naukowym na Obczyźnie (Szkoci w dawnej Polsce, 1968; Kobiety u Homera, 1968) i na Uniwersytecie w St. Andrews (m.in. Copernicus, a man of two cultures; Scots in Old Poland; John Jonston „Scoto-Polonus”)[3]. W 1975 odwiedził Polskę i wygłosił referat Jan Jonston w Szkocji na sympozjum naukowym w Lesznie[3].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Wojciech Rylski: Absolwenci Reytana 1913. wne.uw.edu.pl. [dostęp 2024-04-05].
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s Barbara Brzuska , Stanisław Robert Seliga, [w:] Internetowy Polski Słownik Biograficzny [online], Filmoteka Narodowa – Instytut Audiowizualny [dostęp 2024-04-05] . Wersja drukowana: Polski Słownik Biograficzny, t. XXXVI, Instytut Historii PAN, 1995–1996 .
- ↑ a b c d e f g h Jerzy Starnawski. O dwu filologach zmarłych w podeszłym wieku daleko od ojczyzny (Stanisław Seliga, Ignacy Wieniewski). „Roczniki Humanistyczne”. Tom XLIII, zeszyt 3 (1995), s. 101–106, 1995. Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. ISSN 0035-7707. [dostęp 2024-04-05].
- ↑ Stanisław Seliga. szukajwarchiwach.gov.pl. [dostęp 2024-04-05].
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Barbara Brzuska , Stanisław Robert Seliga, [w:] Internetowy Polski Słownik Biograficzny [online], Filmoteka Narodowa – Instytut Audiowizualny [dostęp 2024-04-05] . Wersja drukowana: Polski Słownik Biograficzny, t. XXXVI, Instytut Historii PAN, 1995–1996 .
- Starnawski J. O dwu filologach zmarłych w podeszłym wieku daleko od ojczyzny (Stanisław Seliga, Ignacy Wieniewski). „Roczniki Humanistyczne”. Tom XLIII, zeszyt 3 (1995), s. 101–106, 1995. Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. ISSN 0035-7707. [dostęp 2024-04-05].
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Absolwenci i uczniowie szkoły imienia Tadeusza Reytana w Warszawie
- Absolwenci Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
- Członkowie Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie
- Nauczyciele II Rzeczypospolitej
- Nauczyciele i dyrektorzy szkoły im. Tadeusza Reytana w Warszawie
- Podporucznicy II Rzeczypospolitej
- Podporucznicy Polskich Sił Zbrojnych
- Polacy w Wielkiej Brytanii
- Polscy encyklopedyści
- Polscy filolodzy klasyczni
- Polscy historycy emigracyjni
- Polscy nauczyciele języka łacińskiego
- Polscy pedagodzy
- Polscy tłumacze literatury łacińskojęzycznej
- Uczestnicy walk o Wilno (1918–1919)
- Urodzeni w 1895
- Wykładowcy uczelni w Wielkiej Brytanii
- Wykładowcy Uniwersytetu Warszawskiego
- Zmarli w 1991