Szarogłaz
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/70/Szarog%C5%82az.jpg/240px-Szarog%C5%82az.jpg)
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/07/Mineraly.sk_-_kremenec.jpg/240px-Mineraly.sk_-_kremenec.jpg)
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f8/2016_Kopalnia_szarog%C5%82azu_w_M%C5%82ynowie.jpg/240px-2016_Kopalnia_szarog%C5%82azu_w_M%C5%82ynowie.jpg)
Szarogłaz (waka, szarowaka, szarowiak[1]) – odmiana piaskowca zawierająca co najmniej 25% okruchów skalnych w materiale detrytycznym (szkielecie ziarnowym). Skała osadowa, okruchowa, zwięzła, masywna, warstwowana lub bezładna zawierająca kwarc oraz ortoklaz, plagioklazy, okruchy i minerały skał krystalicznych: diabazów, melafirów, łupków krystalicznych, skał magmowych i metamorficzne a także minerały ilaste.
Właściwości
[edytuj | edytuj kod]- Nazwa ta jest często nadawana piaskowcom zawierającym źle obtoczony kwarc, nieco skalenia, okruchy mik, łupków i dużo spoiwa ilastego.
- gdy materiału innego niż kwarc jest niewiele, wyróżnia się "podszarogłazy", stanowiące ogniwo przejściowe do piaskowców kwarcytowych.
- Barwa tych skał, jak sama nazwa wskazuje, jest najczęściej: szara, jasnoszara, a nawet czarna (domieszki substancji bitumicznych); niekiedy zielonawa, niebieskawa, brązowa; w wyniku wietrzenia może być żółta lub czerwona.
- Lepiszcze krzemionkowo-ilaste, ilaste rzadziej wapienne. Niekiedy nie ma zupełnie lepiszcza, poszczególne składniki uległy scementowaniu w sposób mechaniczny wskutek ciśnienia nakładu.
- Zwięzła skała osadowa należąca do grupy skał okruchowych – średniookruchowa i masywna.
- Powstaje w wyniku nagromadzenia materiału pochodzącego z rozkruszenia starszych skał, jego przetransportowania i sedymentacji w środowisku morskim stanowiąc typowy osad geosynklin.
Występowanie
[edytuj | edytuj kod]Na świecie
[edytuj | edytuj kod]W Alpach Wschodnich, na terenie Austrii, między Centralnymi Alpami Wschodnimi a Południowymi Alpami Wapiennymi występuje wąska, lecz bardzo wydłużona jednostka strukturalna zwana strefą szarogłazową, zbudowana w znacznej mierze z szarogłazów.
W Polsce
[edytuj | edytuj kod]Szarogłazy występują w ludlowie Gór Świętokrzyskich. Karbońskie pojawiają się w Sudetach Wschodnich: w okolicach Głuchołaz i Prudnika (zbudowano z nich prudnicki zamek[2]), w Sudetach Środkowych – w Górach Bardzkich (struktura bardzka), w Zagłębiu Wałbrzyskim (niecka śródsudecka). Obecne są również w Karpatach fliszowych.
Zastosowanie
[edytuj | edytuj kod]- przemysł materiałów budowlanych oraz budownictwo drogowe.
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ za: Encyklopedia Audiowizualna Britanicca
- ↑ Andrzej Dereń , Tygodnik Prudnicki – Fakty i mity o Wieży Woka [online], www.tygodnikprudnicki.pl, 21 października 2009 [dostęp 2020-08-30] .
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Encyklopedia Audiowizualna Britannica, tom XVIII. Geologia.