Tadeusz Żenczykowski
![]() | |
Pełne imię i nazwisko |
Tadeusz Władysław Żenczykowski |
---|---|
Data i miejsce urodzenia |
2 stycznia 1907 |
Data i miejsce śmierci |
30 marca 1997 |
Poseł V kadencji Sejmu (II RP) | |
Okres |
od 6 listopada 1938 |
Przynależność polityczna | |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/78/Warsaw_Uprising_Antoni_Chru%C5%9Bciel_%281944%29.jpg/300px-Warsaw_Uprising_Antoni_Chru%C5%9Bciel_%281944%29.jpg)
Tadeusz Żenczykowski, ps. „Kania”, „Kowalik”, przybrane nazwisko Tadeusz Zawadzki (ur. 2 stycznia 1907 w Warszawie, zm. 30 marca 1997 w Londynie) – polski prawnik, działacz polityczny i publicysta. Kapitan Wojska Polskiego. Kawaler Orderu Orła Białego.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Syn Tadeusza Franciszka (ur. 1880) i Władysławy Eugenii z d. Schonbrener (ur. 1879). W 1923 będąc w siódmej klasie, przystąpił do Związku Strzeleckiego, w którym działał do 1939. W maju 1924 zdał egzamin dojrzałości w gimnazjum Kulwiecia w Warszawie. W 1927 ukończył Szkołę Nauk Politycznych w Warszawie, a w 1930 Wydział Prawa Uniwersytetu Warszawskiego. Pracował w Ministerstwie Sprawiedliwości i Ministerstwie Skarbu. Od 1932 był członkiem Związku Polskiej Młodzieży Demokratycznej. Szef VI. Oddziału Propagandy Sztabu Obozu Zjednoczenia Narodowego w 1938 roku[1]. Od listopada 1938 poseł na Sejm V kadencji z listy OZN.
Podczas kampanii wrześniowej brał udział w obronie Warszawy. Od jesieni 1939 działał w konspiracji. Był jednym z inicjatorów i założycieli Związku Odbudowy Rzeczypospolitej. Od 1940 pracował w Biurze Informacji i Propagandy Komendy Głównej ZWZ/AK. Kierował Akcją N, a od 1943 był kierownikiem Podwydziału „Antyk”, zajmującego się propagandą antykomunistyczną W październiku 1943 wszedł w skład Społecznego Komitetu Antykomunistycznego, powołanego przez Krajową Reprezentację Polityczną. Brał udział w powstaniu warszawskim, pełniąc funkcję szefa Wydziału Propagandy AK. Po upadku powstania znalazł się w niewoli niemieckiej.
Po uwolnieniu z niewoli w lutym 1945 powrócił do kraju. Został redaktorem konspiracyjnego pisma antykomunistycznego „Głos Wolności”. W listopadzie 1945 wyjechał z Polski. W latach 1954–1975 był redaktorem, następnie zastępcą dyrektora Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa. Należał do Rady Powierników Polskiej Fundacji Kulturalnej w Londynie, przez wiele lat współpracował z „Dziennikiem Polskim i Dziennikiem Żołnierza”. Był autorem wielu prac historycznych.
Stanisław Cat-Mackiewicz w swej publicystyce Tadeusza Żenczykowskiego nazywał ozonowskim Goebbelsem[2].
Zmarł w Londynie. Został pochowany 15 kwietnia 1997 na Cmentarzu Gunnersbury w zachodnim Londynie.
Ordery i odznaczenia
[edytuj | edytuj kod]- Order Orła Białego (1 grudnia 1995)[3]
- Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari nr 11570[4]
- Krzyż Walecznych
- Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami
- Złoty Krzyż Zasługi
- Srebrny Krzyż Zasługi[5]
- Medal Polonia Mater Nostra Est (1996)
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Rocznik Polityczny i Gospodarczy 1938, s. 72.
- ↑ Sławomir Cenckiewicz: Pomiędzy kompromisem a zdradą. Stanisława Mackiewicza powroty do Polski, w: Śladami bezpieki i partii, Łomianki 2009, s. 247.
- ↑ M.P. z 1996 r. nr 13, poz. 165 („w uznaniu znamienitych zasług dla niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej”).
- ↑ Grzegorz Łukomski, Bogusław Polak, Andrzej Suchcitz: Kawalerowie Virtuti Militari 1792–1945. Koszalin: 1997, s. 541.
- ↑ Tadeusz Żenczykowski. [w:] Powstańcze biogramy [on-line]. Muzeum Powstania Warszawskiego. [dostęp 2014-08-08].
Wybrane publikacje
[edytuj | edytuj kod]- Generał Grot. U kresu walki, Wydawnictwo Polonia, Londyn, 1983.
- Polska lubelska 1944, Editions Spotkania, Paryż 1987, Warszawa 1990.
- Samotny bój Warszawy. Pisma historyczne, Wydawnictwo LTW, 2005, ISBN 83-88736-69-8.
- Dramatyczny rok 1945, w drugim obiegu Wydawnictwo Głos, 1981, Wydawnictwo LTW, 2005, ISBN 83-88736-74-4.
- Edward Raczyński, Tadeusz Żenczykowski Od Genewy do Jałty. Rozmowy radiowe, Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 1991, ISBN 83-85291-19-9.
- Dwa komitety 1920, 1944. Polska w planach Lenina i Stalina, Editions Spotkania, Paryż 1983.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Marek Ney-Krwawicz: Komenda Główna Armii Krajowej 1939–1945. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1990, s. 469–470. ISBN 83-211-1055-X.
- Grzegorz Mazur: Biuro Informacji i Propagandy SZP-ZWZ-AK 1939–1945. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1987, s. 391–392. ISBN 83-211-0892-X.
- Tadeusz Żenczykowski na łamach paryskiej „Kultury”
Filmy dokumentalne
[edytuj | edytuj kod]- Telewizyjny Słownik Biograficzny – Tadeusz Żenczykowski. Opowieści, 1992.
- Absolwenci Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego
- Członkowie Biura Informacji i Propagandy Komendy Głównej AK
- Członkowie Biura Informacji i Propagandy Komendy Głównej ZWZ
- Członkowie Polskiego Ruchu Wolnościowego Niepodległość i Demokracja
- Członkowie Sztabu Obozu Zjednoczenia Narodowego
- Członkowie Związku Odbudowy Rzeczypospolitej
- Członkowie Związku Patriotycznego
- Członkowie Związku Polskiej Młodzieży Demokratycznej
- Członkowie Związku Strzeleckiego (1919–1939)
- Kapitanowie Polskich Sił Zbrojnych
- Ludzie związani z Pruszkowem
- Obrońcy Warszawy (1939)
- Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari
- Odznaczeni Krzyżem Walecznych (władze RP na uchodźstwie)
- Odznaczeni Medalem Polonia Mater Nostra Est
- Odznaczeni Orderem Orła Białego (III Rzeczpospolita)
- Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi
- Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi
- Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami
- Pochowani na Cmentarzu Gunnersbury w Londynie
- Politycy emigracyjni
- Polscy dziennikarze emigracyjni
- Polscy historycy emigracyjni
- Polscy prawnicy
- Polscy publicyści
- Posłowie na Sejm V kadencji (1938–1939)
- Powstańcy warszawscy
- Pracownicy sekcji polskiej Radia Wolna Europa
- Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska)
- Urodzeni w 1907
- Zmarli w 1997
- Żołnierze Armii Krajowej
- Żołnierze i działacze podziemia antykomunistycznego (1944–1956)
- Ludzie urodzeni w Warszawie