Vredefort (krater)
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO | |
![]() Zerodowane wypiętrzenie centralne | |
Państwo | |
---|---|
Typ |
przyrodniczy |
Spełniane kryterium |
VIII |
Numer ref. | |
Region[b] |
Afryka |
Historia wpisania na listę | |
Wpisanie na listę | |
Położenie na mapie Wolnego Państwa ![]() | |
Położenie na mapie Południowej Afryki ![]() | |
![]() | |
![]() | |
Ciało niebieskie | |
---|---|
Średnica krateru |
160 km |
Wiek |
2023 ± 4 Ma |
Źródło nazwy |
miejscowości Vredefort |
Vredefort – największy z potwierdzonych na Ziemi kraterów uderzeniowych[1], nazwany od znajdującego się w pobliżu jego środka miasteczka Vredefort w prowincji Wolne Państwo, w Republice Południowej Afryki. W 2005 wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO[2].
Szacowana średnica właściwego krateru, w momencie powstania, waha się od 160 km[3] do 300 km, jednak większość badań skłania się w stronę końca tego zakresu (250–280 km). Powstał w wyniku uderzenia w Ziemię planetoidy, której średnicę pierwotnie szacowano na 15 km. Według badań przeprowadzonych w 2022 roku, planetoida mogła mieć 20-25 km średnicy i lecieć z prędkością 15-25 km/s[1]. Zderzenie przypadło w okresie orosiru w paleoproterozoiku, a datowane jest na ok. 2,023 miliarda ± 4 miliony lat temu[4] lub 2,019-2,020 miliarda ± 2-3 miliony lat temu[5]. Uważany jest za drugi najstarszy spośród znanych kraterów uderzeniowych, po znajdującym się w Karelii kraterze Suavjärvi.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b Allen, N. H., Nakajima, M., Wünnemann, K., Helhoski, S., Trail, D. A Revision of the Formation Conditions of the Vredefort Crater. „Journal of Geophysical Research: Planets”. 127 (8), 2022. DOI: 10.1029/2022JE007186. ISSN 2169-9097. (ang.).
- ↑ Roni Amelan: Norwegian Fjords and Japan’s Shiretoko peninsula are among the seven natural sites added to UNESCO’s World Heritage List. whc.unesco.org, 14 lipca 2005. [dostęp 2023-12-26]. (ang.).
- ↑ Vredefort. [w:] Earth Impact Database [on-line]. Planetary and Space Science Centre, University of New Brunswick. [dostęp 2012-07-10]. (ang.).
- ↑ S.L. Kamo, W.U. Reimold, T.E. Krogh, W.P. Colliston. A 2.023 Ga age for the Vredefort impact event and a first report of shock metamorphosed zircons in pseudotachylitic breccias and Granophyre. „Earth and Planetary Science Letters”. 144 (3-4), s. 369-387, listopad 1996. DOI: 10.1016/S0012-821X(96)00180-X. (ang.).
- ↑ D. E. Moser. Dating the shock wave and thermal imprint of the giant Vredefort impact, South Africa. „Geology”. 25 (1), s. 7-10, 1997. (ang.).