uspokajać
uspokajać (język polski)
[edytuj]- wymowa:
- IPA: [ˌuspɔˈkajäʨ̑], AS: [uspokai ̯äć], zjawiska fonetyczne: podw. art.• akc. pob.
- znaczenia:
czasownik przechodni niedokonany (dk. uspokoić)
- (1.1) przywracać spokój, utulać, łagodzić[1], usuwać obawy, zdenerwowanie[2]
- (1.2) skłaniać, nawoływać do ciszy, milczenia, hamować, uciszać[1]
- (1.3) opanowywać chaos[3], wprowadzać ład, porządek[1]
- (1.4) daw. nasycać, zaspokajać[1]
- (1.5) rzad. załatwiać zadowalająco, regulować, spłacać[1]
czasownik zwrotny niedokonany uspokajać się (dk. uspokoić się)
- (2.1) odzyskiwać spokój, stawać się spokojnym
- (2.2) wypogadzać się; o pogodzie, zjawiskach atmosferycznych[2]
- odmiana:
- (1.1-5) koniugacja I
forma liczba pojedyncza liczba mnoga 1. os. 2. os. 3. os. 1. os. 2. os. 3. os. bezokolicznik uspokajać czas teraźniejszy uspokajam uspokajasz uspokaja uspokajamy uspokajacie uspokajają czas przeszły m uspokajałem uspokajałeś uspokajał uspokajaliśmy uspokajaliście uspokajali ż uspokajałam uspokajałaś uspokajała uspokajałyśmy uspokajałyście uspokajały n uspokajałom uspokajałoś uspokajało tryb rozkazujący niech uspokajam uspokajaj niech uspokaja uspokajajmy uspokajajcie niech uspokajają pozostałe formy czas przyszły m będę uspokajał,
będę uspokajaćbędziesz uspokajał,
będziesz uspokajaćbędzie uspokajał,
będzie uspokajaćbędziemy uspokajali,
będziemy uspokajaćbędziecie uspokajali,
będziecie uspokajaćbędą uspokajali,
będą uspokajaćż będę uspokajała,
będę uspokajaćbędziesz uspokajała,
będziesz uspokajaćbędzie uspokajała,
będzie uspokajaćbędziemy uspokajały,
będziemy uspokajaćbędziecie uspokajały,
będziecie uspokajaćbędą uspokajały,
będą uspokajaćn będę uspokajało,
będę uspokajaćbędziesz uspokajało,
będziesz uspokajaćbędzie uspokajało,
będzie uspokajaćczas zaprzeszły m uspokajałem był uspokajałeś był uspokajał był uspokajaliśmy byli uspokajaliście byli uspokajali byli ż uspokajałam była uspokajałaś była uspokajała była uspokajałyśmy były uspokajałyście były uspokajały były n uspokajałom było uspokajałoś było uspokajało było forma bezosobowa czasu przeszłego uspokajano tryb przypuszczający m uspokajałbym,
byłbym uspokajałuspokajałbyś,
byłbyś uspokajałuspokajałby,
byłby uspokajałuspokajalibyśmy,
bylibyśmy uspokajaliuspokajalibyście,
bylibyście uspokajaliuspokajaliby,
byliby uspokajaliż uspokajałabym,
byłabym uspokajałauspokajałabyś,
byłabyś uspokajałauspokajałaby,
byłaby uspokajałauspokajałybyśmy,
byłybyśmy uspokajałyuspokajałybyście,
byłybyście uspokajałyuspokajałyby,
byłyby uspokajałyn uspokajałobym,
byłobym uspokajałouspokajałobyś,
byłobyś uspokajałouspokajałoby,
byłoby uspokajałoimiesłów przymiotnikowy czynny m uspokajający, nieuspokajający ż uspokajająca, nieuspokajająca uspokajające, nieuspokajające n uspokajające, nieuspokajające imiesłów przymiotnikowy bierny m uspokajany, nieuspokajany uspokajani, nieuspokajani ż uspokajana, nieuspokajana uspokajane, nieuspokajane n uspokajane, nieuspokajane imiesłów przysłówkowy współczesny uspokajając, nie uspokajając rzeczownik odczasownikowy uspokajanie, nieuspokajanie - (2.1) koniugacja I
forma liczba pojedyncza liczba mnoga 1. os. 2. os. 3. os. 1. os. 2. os. 3. os. bezokolicznik uspokajać się czas teraźniejszy uspokajam się uspokajasz się uspokaja się uspokajamy się uspokajacie się uspokajają się czas przeszły m uspokajałem się uspokajałeś się uspokajał się uspokajaliśmy się uspokajaliście się uspokajali się ż uspokajałam się uspokajałaś się uspokajała się uspokajałyśmy się uspokajałyście się uspokajały się n uspokajałom się uspokajałoś się uspokajało się tryb rozkazujący niech się uspokajam uspokajaj się niech się uspokaja uspokajajmy się uspokajajcie się niech się uspokajają pozostałe formy czas przyszły m będę się uspokajał,
będę się uspokajaćbędziesz się uspokajał,
będziesz się uspokajaćbędzie się uspokajał,
będzie się uspokajaćbędziemy się uspokajali,
będziemy się uspokajaćbędziecie się uspokajali,
będziecie się uspokajaćbędą się uspokajali,
będą się uspokajaćż będę się uspokajała,
będę się uspokajaćbędziesz się uspokajała,
będziesz się uspokajaćbędzie się uspokajała,
będzie się uspokajaćbędziemy się uspokajały,
będziemy się uspokajaćbędziecie się uspokajały,
będziecie się uspokajaćbędą się uspokajały,
będą się uspokajaćn będę się uspokajało,
będę się uspokajaćbędziesz się uspokajało,
będziesz się uspokajaćbędzie się uspokajało,
będzie się uspokajaćczas zaprzeszły m uspokajałem się był uspokajałeś się był uspokajał się był uspokajaliśmy się byli uspokajaliście się byli uspokajali się byli ż uspokajałam się była uspokajałaś się była uspokajała się była uspokajałyśmy się były uspokajałyście się były uspokajały się były n uspokajałom się było uspokajałoś się było uspokajało się było forma bezosobowa czasu przeszłego uspokajano się tryb przypuszczający m uspokajałbym się,
byłbym się uspokajałuspokajałbyś się,
byłbyś się uspokajałuspokajałby się,
byłby się uspokajałuspokajalibyśmy się,
bylibyśmy się uspokajaliuspokajalibyście się,
bylibyście się uspokajaliuspokajaliby się,
byliby się uspokajaliż uspokajałabym się,
byłabym się uspokajałauspokajałabyś się,
byłabyś się uspokajałauspokajałaby się,
byłaby się uspokajałauspokajałybyśmy się,
byłybyśmy się uspokajałyuspokajałybyście się,
byłybyście się uspokajałyuspokajałyby się,
byłyby się uspokajałyn uspokajałobym się,
byłobym się uspokajałouspokajałobyś się,
byłobyś się uspokajałouspokajałoby się,
byłoby się uspokajałoimiesłów przymiotnikowy czynny m uspokajający się, nieuspokajający się ż uspokajająca się, nieuspokajająca się uspokajające się, nieuspokajające się n uspokajające się, nieuspokajające się imiesłów przysłówkowy współczesny uspokajając się, nie uspokajając się rzeczownik odczasownikowy uspokajanie się, nieuspokajanie się
- przykłady:
- (1.1) Utwory Chopina bardzo mnie uspokajają.
- (1.2) Nauczycielka krzyczała na klasę. Uspokajała młodzież już od dłuższego czasu, jednak nie dawało to żadnych rezultatów.
- (2.1) Powoli jednak zdawała się powracać do siebie i uspokajać się nieco, a ujmując mnie w swe ramiona, przycisnęła mnie do serca[4].
- (2.2) – Patrz! Pogoda się uspokaja. – Rzeczywiście! Widać, że deszcz przestaje padać; jeszcze godzina i będzie sucho.
- składnia:
- (1.1) uspokajać + B.
- synonimy:
- (1.1) łagodzić, lać oliwę na wzburzone morze
- (1.2) uciszać, wyciszać
- (1.3) opanowywać, radzić sobie z czymś, naprawiać, porządkować, uporządkować, pot. ogarniać
- (1.4) nasycać, zaspokajać
- (1.5) regulować, spłacać, naprawiać
- (2.1) doznać spokoju, ostudzić emocje
- (2.2) rozpogadzać się, wypogadzać się
- antonimy:
- (1.1) denerwować, gniewać, złościć, dolewać oliwy do ognia, pot. wyprowadzać z równowagi, wkurzać, wnerwiać, wulg. wkurwiać
- (1.2) zgłaśniać, odciszać
- (1.3) psuć, wprowadzać chaos, rozstrajać
- (1.5) rozregulowywać, odregulowywać, psuć, zadłużać
- (2.1) denerwować się, gniewać się, złościć się, pot. wkurzać się, wnerwiać się, wulg. wkurwiać się
- (2.2) zepsuć się
- hiperonimy:
- hiponimy:
- holonimy:
- meronimy:
- wyrazy pokrewne:
- rzecz. pokój mrz, spokojny, spokój m, spokojność ż, spokojnik m, spokojnica ż, uspokojenie n, uspokajanie n, uspokajacz m, uspokoiciel m, uspokoicielka ż, zaspokojenie n, zaspokajanie n, zaspokajacz m
- czas. spokoić ndk., uspokoić dk., zaspokoić dk., zaspokajać ndk.
- przym. spokojny, spokojniutki, spokojniuteńki, spokojniuchny, spokojniusieńki, uspokajający, uspokojony, zaspokajalny, spokojno
- przysł. spokojnie, spokojno, spokojniutko, spokojniuteńko, spokojniuchno, spokojniusieńko, uspokajająco
- wykrz. spokojnie, spox, spoko, spoczko
- partyk. spoko, spoczko
- ims. uspokajający, uspokojony
- związki frazeologiczne:
- tłumaczenia:
- angielski: (1.1) calm down; (1.2) quiet, silence; (2.1) calm down, cool down, settle
- arabski: (1.1) اطمأن (2.1) سكن
- bułgarski: (1.1) успокоявам; (2.1) успокоявам се
- chiński standardowy: (1.1) 放心 (fàngxīn); (2.1) 放心 (fàngxīn)
- esperanto: (1.1) trankviligi; (2.1) trankviliĝi
- francuski: (1.1) tranquilliser, calmer
- hiszpański: (1.1) tranquilizar, calmar; (2.1) tranquilizarse, calmarse
- interlingua: (1.1) appaciar
- japoński: (2.1) 安心する
- litewski: (1.2) maldyti; (1.4) maldyti
- niemiecki: (1.1) befrieden, beruhigen
- nowogrecki: (1.1) καθησυχάζω
- rosyjski: (1.1) успокаивать; (2.1) успокаиваться
- szwedzki: (1.1) lugna
- ukraiński: (1.1) заспокоювати; (2.1) заспокоюватися
- włoski: (1.1) tranquillizzare; (2.1) tranquillizzarsi, calmarsi
- źródła:
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4
Hasło „uspokajać” w: Słownik języka polskiego pod redakcją Witolda Doroszewskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN.
- ↑ 2,0 2,1
Hasło „uspokajać” w: Słownik języka polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN.
- ↑
Hasło „uspokajać” w: Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN.
- ↑ Przegląd Lwowski (Lemberger Revue), Edward Podolski
- ↑ Jak brzmi czasownik niedokonany od uspokoić – „uspokajać” czy „uspakajać”? w: Poradnia Językowa Uniwersytetu Łódzkiego
- ↑ Słownik polszczyzny XVI wieku - Szukaj „uspokajać”; uwaga „też uspakajać”