آرتی
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/43/%281%29_Aarti_Thali%2C_Prayer_Plate_India.jpg/220px-%281%29_Aarti_Thali%2C_Prayer_Plate_India.jpg)
آرتی، آراندی، آراسی، آرتھی ( ہندی: आरती ārtī) ہندو عبادت، پوجا وچ اک مذہبی رسم اے، جس وچ گھی یا مکھن وچ ڈُبی کافور ملی باندی کی روشنی کِسے دیوی یا دیوتا نوں پیش کيتی جاندی اے۔ چراغ جلانے دی رسم دے دوران کِسے دیوتا دی تعریف وچ کوئی بھجن گانا وی آرتی دے معنےآں وچ شامل اے۔
اصل
[سودھو]آرتی سنسکرت لفظ (आरात्रिक) آراتیکا توں ماخوذ اے , جس دا مطلب اے تاریکی (راتری) دور کرنے والی کوئی شے۔ ۔[۱][۲][۳] سنسکرت دے ہی اک ہور لفظ (आरार्तिक्यं) آرارتیکم نوں وی اس دا ماخذ تصور کیتا جا تا اے۔ [ورژن دی ضرورت اے ] مراٹھی بولی دے اک حوالہ دے مطابق [۴] مہانیرانجن (سنسکرت: महानीराञ्जना) توں مراد وی آرتی اے۔ [۵]
آرتی سادہ وی ہوسکدی اے تے بے حد پُر تکلف وی لیکن اس وچ شعلہ یا روشنی دی غرورت ہمیشہ رہندی اے۔ جنوب بھارت وچ پوجا پاٹ دے اختتام اُتے روزانہ اک توں پنج بار تک تے شمال بھارت وچ بھجن دے دوران آرتی کرنے دا رواج اے۔ تقریباََ سبھی ہندو رسومات وچ آرتی کيتی جاندی اے۔ اک تھالی وچ چراغ روشن کرکے اُس نوں دیوتا دی مورتی دے سامنے دائرہ دی صورت وچ پھیریا جاندا اے تے نال نال، اشلوک، بھجن یا موقع دی مناسبت توں کوئی پاٹ پڑھیا جاندا اے۔ ہندو اعتقاد دے مطابق ایسا کرنے توں اُس دیوی یا دیوتا دی طاقت چراغ دے شعلے وچ آجاندی اے، فیر ایہ تھالی پوجا وچ شامل لوکاں دے اگے کيتی جاندی اے تے ہر کوئی چراغ دی باندی اُتے توں ہتھ گھما کر، دیوی دیوتا دا اشیرباد لیندا اے۔
آرتی دی تھالی عموماََ دھات دی بنی ہُندی اے ،دھات کیہڑی ہوئے اس دا فیصلہ پوجا کرنے والےآں دی جیب اُتے منحصر اے۔ لوہا، فولاد،چاندتی، تانبہ یا کانسی یا فیر سونا۔ لیکن ضروری اے کہ تھالی پرگوندھے ہوئے آٹے، ماٹی یا کِسے دھات دا بنیا ہویا اک چراغ ہوئے جس وچ تیل، گھی بھریا ہويا ہوئے اوراُس وچ اک یا اک توں زیادہ (ہمیشہ طاق عدد)روئی دی کافور ملی باتیاں ہون۔ تھالی وچ پھُل، چاول تے بخور وی رکھیا جاندا اے۔[۶] کچھ مندراں وچ ، کاہن یا پنڈت تھالی دی بجائے گھی دے اک وڈے چراغ توں وی مورت دی آرتی کردے نيں۔
آرتی دا مقصد لہراندے ہوئے دی شعلہ توں دیوتااں دے سامنے عاجزی تے شکریہ ادا کرنا ہُندا اے ،یہپنج عناصر کی علامت اے :
- آسمان (آکاش)
- ہوا (وایو)
- اگ (اگنی)
- پانی (جل)
- زمین (پرتھوی)
اجتماعی آرتی مندر وچ کيتی جاندی اے ؛پر، عقیدت مند اپنے گھراں اُتے وی اسنوں انجام دیندے نيں۔
اہمیت
[سودھو]![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bd/Durga_puja_blessing.jpg/220px-Durga_puja_blessing.jpg)
آرتی گانے، نغمے
[سودھو]![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d7/Aarti-dance-bangalore-2009.jpg/220px-Aarti-dance-bangalore-2009.jpg)
ہندومت ماں آرتی گانے، نغمے، 'آرتی' کے ناں توں جانے جاندے نيں۔ ہر فرقہ دے انہاں دے اپنے عام آرتی گانے، نغمے نيں۔
مقبول عام آرتی جو سارے دیوی دیوتااں دے لئی اے اوم، جے، جگدیش ہرے، اے۔ گنیش دیوتا کی پوجا وچ سکھاکرت، دکھاہرت مشہور اے
سوامی نرائن مندر وچ ، ’’جے سادھ گورو سوامی‘‘ دی آرتی گائی جاندی اے۔ سکھ گورودوار وچ ’’گگن وچ تھل‘‘ گائی جاندی اے۔
جنوب بھارتی مندراں وچ آرتی
[سودھو]تامل وچ آرتی نوں دیپا آرادھنائی، کناڈا وچ دیپاآرادھانے، تیلگو وچ ہاراندی تے ملایالم وچ دیپارادھنا کہندے نيں۔
گاودی ویشنو آرتی
[سودھو]اس آرتی وچ چراغ دی روشنی نوں پیش کرنا ہی ساری پوجا اے۔ آرتی دے شروع وچ اک شنکھ بجایا جاندا اے، آرتی دی تھالی گھمائی جاندی اے تے اختتام اُتے سارے عقیدت منداں دے سامنے تھالی لے جائی جاندی اے تے پھُل تے تبرک (پرشاد) تقسیم کیتا جاندا اے۔
دُرگا پوجا وچ آرتی ناچ
[سودھو]بنگال دے دُرگا پوجا تہوار پر، ڈھول دی تھاپ اُتے رقص کیتا جاندا اے، اس ناچ نوں ’’دھونچی‘‘ یا آرتی کہندے نيں۔[۷]
سکھ مذہب وچ آرتی
[سودھو]![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d9/Aarti_plate_for_a_Sikh_ceremony.jpg/220px-Aarti_plate_for_a_Sikh_ceremony.jpg)
امرتسری سکھ ہندوواں دی طرح آرتی کرنے دے خلاف نيں البتہ چند اک سکھ گوردواراں وچ آرتی دا انداز ہندوانہ ہی اے۔ انہاں میان تخت حضور صاحب تے تخت پٹنہ صاحب شامل نيں۔ چند نہنگ Nihangs وی ايسے انداز وچ آرتی کردے نيں۔
ہور دیکھو
[سودھو]- آرتی (ناں)
- نعمت
- جے، جگدیش، ہرے
- جے سادھ گورو سوامی
- منترا پشپآنجلی
- شنکھ
نوٹ
[سودھو]- ↑ आरात्रिक سَنسکرِت ڈکشنری، جرمنی
- ↑ جیمز Lochtefeld, اک سچتر انسائیکلوپیڈیا دے ہندومت، ISBN 0-8239-2287-1، صفحہ 51
- ↑ Monier ولیمز سَنسکرِت ڈکشنری; اقتباس: ArAtrika n. روشنی (یا برتن اُتے مشتمل یہ) اے جس وچ لہرایا رات توں پہلے اک آئکن ; این دی اس تنیڑے۔
- ↑ http://www.marathivishwakosh.in/index.php?option=com_content&view=article&id=4661:2010-11-15-06-28-12&catid=2&Itemid=3
- ↑ Page:Konkani Viswakosh Vol1.pdf/191 – Wikisource
- ↑ Akshata: (سنسکرت) "متصل اے۔"
- ↑ Gupta, Shobhna (2002). Dances of India. New Delhi: Har-Anand Publications Pvt Ltd, 71. ISBN 9788124108666.
باہرلے جوڑ
[سودھو]- Gange آرتی Archived 2014-11-06 at the وے بیک مشین وچ وارانسی
- مضمون دے بارے وچ آرتی Archived 2013-04-14 at archive.ph Error: unknown archive URL
- 30 ہندو دیوتااں آرتی Archived 2009-06-23 at the وے بیک مشین
- گنگا Arati ویڈیو Archived 2006-01-11 at the وے بیک مشین QuickTime دی مدد اسٹریمنگ ویڈیو دی عبادت دی گنگا وچ Haridwar
- سب خدا آرتی