Grigori Sokolnikov
Grigori Jakovleviq Sakalnikov (Rusisht: Григо́рий Я́ковлевич Соко́льников) emri i vërtetë Girsh Jakovleviq Brilliant (Гирш Яковлевич Бриллиа́нт) ishte revolucionar, ekonomist dhe politikanë sovjetikë. Në prill 1917, Sokolnikov u zgjodh në komitetin e partisë në Moskë. Në tetor ai u zgjodh si anëtar i Zyrës Politike, paraardhës i Politburos, ku anëtarët ishin Lenini, Zinovievi, Kamenevi, Trocki, Stalini, Sokolnikovi dhe Bubnovi,[1] por 'byroja' kurrë nuk u takua. Trocki tha më vonë se ishte "krejtësisht jopraktike", ndërsa Lenini dhe Zinoviev u fshehën dhe Zinoviev dhe Kamenev kundërvënë me kryengritjen e planifikuar bolshevike.[2]
Jeta e hershme
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Grigori Sokolnikov lindi Girsh Yankelevich Brilliant në Romny më 15 gusht 1888, djali i një doktori jehud i punësuar nga stacioni hekurudhor.[3] Ai u zhvendos në Moskë si i ri dh u bashkua me fraksionin Bolshevik të Partisë së Puntorëve të Social Demokratike Ruse më 1905. Në vitin 1906-07, ai ishte i vendosur në distriktin e Moskës si propagandist bolshevik, deri në vjeshtën e vitit 1907, kur organizata e distriktit u shtyp nga arrestimet masive dhe u arrestua për 18 muaj në izolim në burgun Butyrka dhe u dënua me mërgim gjatë gjithë jetës në Siberi. Deportuar në shkurt 1909, u deshën katër muaj që ai të arrinte destinacionin e caktuar, një fshat të quajtur Rybnoye, në buzë të lumit Angara dhe gjashtë javë për t'i shpëtuar, nëpërmjet Moskës në Paris.[4] Në Paris, ai mori një doktoraturë në ekonomi. Ai u bashkua me bolshevikët 'pajtues', të cilët donin të shmangnin një ndarje të plotë me Menshevik. Gjatë luftës, ai u zhvendos në Zvicër, dhe kontribuoi në gazetën Nashe Slovo, redaktuar nga Trocki.
Roli në luftën civile
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Pas kthimit të tij nga Bresti, në fund të vitit 1917, Sokolnikov mbikëqyri konfiskimin e bankave ruse dhe krijimin e sistemit të ri bankar të centralizuar.[5] Në mars 1918, ai u emërua redaktor i Pravda, por ai kaloi pothuajse të gjithë Luftën Civile të Rusisë në vijën e frontit, së pari si komisar politik me Ushtrinë e Dytë, e cila ishte përgjegjëse për hedhjen e rebelimeve antibolshevike në anën perëndimore të malit Ural, rreth Vyatka dhe Izhevsk. Dy muaj më vonë, pas kryengritjes, ai u transferua në Frontin Jugor, si komisar i Ushtrisë së Nëntë dhe më vonë të Ushtrisë së Trembëdhjetë, për fushatën kundër Don Kozakëve që u rebeluan kundër sundimit bolshevik dhe Ushtrisë së Bardhë i Gjeneralit Denikin. Më vonë, së bashku me Rosalia Zemlyachka, ai u bë komisar i Ushtrisë së Tetë, duke përdorur këtë pozicion për të urdhëruar të shtëna masive gjatë Luftës Civile Ruse.[6] Ai ishte gjithashtu, për një kohë, komandant ushtarak i Ushtrisë së Tetë, përkundër një proteste nga aleati i Stalinit, Sergo Ordzhonikidze, i cili i shkroi Leninit duke kërkuar: "Ku erdhi ideja se Sokolnikovi mund të komandonte një ushtri? ... A të të mbrojë krenarinë e Sokolnikovit që atij i është lejuar të luajë me një ushtri të tërë?"[7][
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2f/Mikhail_Frunze_Red_Army_Bukhara_offensive.jpg/220px-Mikhail_Frunze_Red_Army_Bukhara_offensive.jpg)
Në gusht të vitit 1920, Sokolnikov u postua në Azinë Qendrore si kryetar i qeverisë së Turkestanit dhe komandant i Frontit Turkestan. Ai e udhëhoqi shtypjen e rebelimit Basmachi. Ai gjithashtu mbikqyri futjen e një monedhe të re, futjen e tatimit në vend të ndarjes së prodhimeve të tepërta, kthimin e tregtisë së lirë, kthimin e tokës në Kirgiz që ishte kapur nga kolonët rusë dhe ringjalljen e prodhimit të pambukut.
Familja
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Në vitin 1925, Sokolnikov u martua me shkrimtaren Galina Serebryakova. Ata kishin një vajzë, Geliana, e lindur më 1934.[8]
Vdekja
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Thuhet se Sokolnikovi u vra në një burg nga të dënuarit e tjerë më 21 maj 1939. Një hetim zyrtar pas Stalinit zbuloi se vrasja ishte organizuar nga zyrtari i NKVD-së P.N. Kutbatkin u urdhërua personalisht nga Lavrenty Beria dhe Josif Stalini. Në vitin 1988, gjatë perestrojkës, ai u rehabilitua së bashku me shumë viktima të tjera të Terrorit të Madh.
Referime
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- ^ The Bolsheviks and the October Revolution, Minutes of the Central Committee of the Russian Social-Democratic Labour Party (bolsheviks) August 1917-February 1918. London: Pluto Press. 1974. fq. 88–89.
{{cite book}}
: Mungon ose është bosh parametri|language=
(Ndihmë!) - ^ Trotsky, Leon (1967). History of the Russian Revolution, volume three. London: Sphere. fq. 148.
{{cite book}}
: Mungon ose është bosh parametri|language=
(Ndihmë!) - ^ "Сокольников Григорий Яковлевич". www.hrono.ru.
{{cite web}}
: Mungon ose është bosh parametri|language=
(Ndihmë!) - ^ Georges Haupt, and Jean-Jacgues Marie (1974). Makers of the Russian Revolution, Biographies of Bolshevik Leaders. (This volume has an English translation of Sokolnikov's autobiographical essay first published in Moscow in 1927) London: George Allen & Unwin. fq. 245–46. ISBN 0 04 947021 3.
{{cite book}}
: Mungon ose është bosh parametri|language=
(Ndihmë!)Mirëmbajtja CS1: Vendodhja (lidhja) - ^ Haupt, and Marie. Makers. fq. 249.
{{cite book}}
: Mungon ose është bosh parametri|language=
(Ndihmë!) - ^ Boris Bajanov, Bajanov révèle Staline, Gallimard, 1979
- ^ Haupt, and Marie. Makers. fq. 257.
(biographical note by J.J.Marie)
{{cite book}}
: Mungon ose është bosh parametri|language=
(Ndihmë!) - ^ Tartikova-Sokolnikova, G.G. "Письма моя мать – Галина Серебрякова (Letër nënës sime, Galina Serebryakova)". Альтернативы. Arkivuar nga origjinali më 9 shkurt 2019. Marrë më 8 shkurt 2019.
{{cite web}}
: Mungon ose është bosh parametri|language=
(Ndihmë!)