Kraking
![]() |
Tyn artikel ńy bůł jeszcze sprawdzůny we poprawnośći zapisowańo Steuerowům uortografijům a gramatycznyj. Jeli zdo Ći śe, co je to fest do porzůndku narychtowany artikel, symńij tyn muster. Tyn artikel niy bōł jeszcze sprawdzōny we poprawności zapisowaniŏ Ślabikŏrzowym szrajbōnkym a gramatycznyj. Jeli zdŏ Ci sie, co je to fest do porzōndku narychtowany artikel, symnij tyn muster. |
![](http://178.128.105.246/cars-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a5/Russian_Cracking.jpg/220px-Russian_Cracking.jpg)
Kraking to je proces, we kerym důgouańcuchowe čůnstečki uorgańične (np. ćynžke wůnglowodory) sům uomane na krůtše (np. leke wůnglowodory) bez rozpod wjůnzań wůngel-wůngel. Podle inkšej defińicyje, kraking to je rozbiće wjynkšego alkanu na myńšy alkyn i alkan.
We 1855 krakinga ropy wynoloz amerikoński učůny Benjamin Silliman Jr. Pjyršy termokraking wynoloz ruski inžyńyr Wuodźimjeř Šuchow.
Zastosůwańa
[edytuj | edytuj zdrzōdło]Kraking rafineryjny pozwolo sprowjać „lekki” produkta, na přikuod LPG eli bynzina, ze ćynžkich frakcyje pozostauych po destylacyji ropy naftowyj. Katalityčny kraking fluidalny užywany je do produkcyje LPG a bynziny, kedy hydrokraking to je guůwne zdřůduo produkcyje paliwa uodřutowego, diesla itp.
Chymja procesa
[edytuj | edytuj zdrzōdło]Kraking katalityčny
[edytuj | edytuj zdrzōdło]Kraking katalityčny wykořistowo zeolity kej katalizatory a středńe tymperatury řynda 400-500 °C co by usprawńić rozpod wjynkšych wůnglowodorůw na myńše.
Termokraking
[edytuj | edytuj zdrzōdło]Termokraking wykořistuje podwyžšůne tymperatury (kole 800 °C) a ćiśńyńy (kole 7MPa), přeto mechanizm je rodńikowy.
Ińicjacyjo to reakcyjo, we kerej jedna čůnstečka śe rozpodo na dwa rodńiki.
- CH3CH3 → 2 CH3•
Transfer protůna polygo na přeńyśyńu atoma wodora ze jydnyj čůnstečki na drugo.
- CH3• + CH3CH3 → CH4 + CH3CH2•
Rozpod rodńika polygo na rozpodźe rodńika na dwa čůnstečki: alkyn a inkšy rodńik. Tyn krok uodpowjado za powstowańy alkynůw.
- CH3CH2• → CH2=CH2 + H•
Addycjo rodńika polygo na tym, aže rodńik reagowo s alkynym a dowo nasycůny, duůžšy rodńik. Je to uodwrotność popředńij reakcyje.
- CH3CH2• + CH2=CH2 → CH3CH2CH2CH2•
Terminacyjo polygo na tym, aže dwa rodńiki reagujům a powstowo čůnstečka, kero ńy mo rodńikym. Terminacyjo uodbywo śe na dwa sposoby: při rekůmbinacyji dwa rodńiki uůnčům śe a powstowo dužy wůnglowodůr, a při dysproporcjůnacyji bez přeńeśyńy wodora dostowůmy alkan a alkyn.
- CH3• + CH3CH2• → CH3CH2CH3
- CH3CH2• + CH3CH2• → CH2=CH2 + CH3CH3