Deli
Deli (hindi: दिल्ली Dilli, angl.: Delhi, urdu: دِلّی Dli, pandžabi: ਦਿੱਲੀ Dilī) om kahtenz' surtte lidn Indijas. Delin lidnaglomeracii om mugažo kahtenz' surtte valdkundas Mumbain jäl'ghe.
Lidnanznam![]() |
Flag![]() |
Valdkund | Indii |
Eläjiden lugu (2011) | 16,753,235 ristitud |
Pind | 1484 km² |
![]() | |
Pämez' | Anil Baidžal (viluku 2017—) |
Telefonkod | +91−11 |
Avtokod | DL-xx |
Aigvö | UTC+5:30 |
![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b3/Location_map_India_Delhi_EN.svg/250px-Location_map_India_Delhi_EN.svg.png)
Administrativine jagand
vajehtaDeli om Nacionaline pälidnan territorii administrativižikš, mülüb Indijan nevondterritorijoihe. Se mülütab koume lidnad ičeksaz, kaikutte lidn om ičeze ohjastusen al: Delin municipaline korporacii (1397,3 km²), Uz' Deli-pälidnan municipaline komitet (42,7 km²) da Delin Sodanevondkund (43 km²).
Deli jagase ühesaks ümbrikoks, kaikutte niišpäi alajagase koumeks alaümbrikoks (tehsil:aks).
Nacionaline pälidnan territorii alištub Nacionaližhe pälidnan regionan ohjastusele — Delin aglomeracijan ekonomižen ohjandusen organale, sädihe sidä pätmaha megapolisan problemoid.
Istorii
vajehtaŽilod lidnan sijas mainitadas ezmäižen kerdan 6. voz'sadaspäi EME.
Vl 1911 britanine administracii pani Uz' Deli-pälidnan alust.
Geografii
vajehtaDeli sijadase Indijan pohjoižes Gangan oiktan Džamn-ližajogen («Jamun:an» Mahabharatan mödhe) molembil randoil. Lidnan keskmäine korktuz om 293 m ü.m.t.. Territorii röunatab Uttar Pradeš-štatanke päivnouzmas, Har'jan-štatanke toižiš poliš.
Klimat om tropine mussonine, päivoikaz päiči mussonan aigas. Musson oleskeleb kezakus-sügüz'kus. Voden keskmäine lämuz om +25,3 C°. Kaikiš räkembad kud oma semendku i kezaku +32,7..+33,3 C° keskmäiženke lämudenke. Tal'v om kuivahk, no sumosine vilun il'man tulendan Gimalajiden pautkilpäi tagut, tal'vkun-uhokun kesklämuz om +13,9..+17,6 C°. Tal'vkus-vilukus voib panda halad harvoin lujas. Ekstremumad oma −0,6 C° (viluku) i +47,2 C° (semendku). Paneb sadegid 774 mm vodes, enamba heinkus (210 mm) i elokus (233 mm), vähemba redukus-keväz'kus (6..21 mm kus). Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 25..37 % röunoiš keväz'kus-semendkus, 60..68 % heinkus-sügüz'kus, 57..59 % tal'vkus-vilukus, 43..52 % uhokus, kezakus, redukus-kül'mkus.
Elajad
vajehtaVn 2011 Indijan rahvahanlugemižen mödhe lidnan (Nacionaline pälidnan territorii) ristitišt oli 16 753 235 eläjad 1484 km² pindal, heišpäi pol' eläb illegitimižiš sauvusiš elämiž-olemižholitišita. Kaik 28,5 mln eläjid om lidnaglomeracijas (2018), se om kaikiš suremb Indijas.
Kodikelen mödhe (Nacionaline pälidnan territorii, 2011): hindi — 81,27 %, pandžabin kel' — 5,2 %, urdu — 5,17 %, bhodžpuri — 1,35 %, bengalan kel' — 1,29 %, maithili — 0,73 %, harjanvi — 0,67 %, tamilan kel' — 0,53 %, malajalam — 0,49 %, toižed keled — 3,3 %.
Religijan mödhe (2011): induizm — 81,68 %, islam — 12,86 %, sikhizm — 3,4 %, džainizm — 0,99 %, hristanuskond — 0,87 %, buddizm — 0,11 %, toižed uskojad — 0,09 % (heiden kesken zoroastrizman, bahai, judaizman polenpidajad).
Transport
vajehtaKundaline transport om avtobusad, kiruhavtobusad, taksid i motorikšad, kaik ned ratas ahtištadud londuseližel gazal. Delin metro (hindi: दिल्ली मेट्रो Dillī Meṭro) radab vn 2002 tal'vkuspäi, se mülütab kümne jonod raudteiden 350 km pitte, 256 stancijanke vl 2023. Jonused ühtenzoittas ezilidnoidenke.
Rahvahidenkeskeine lendimport Indira Gandin nimed[1] (DEL / VIDP, 69,9 mln passažiroid vl 2018, heiden kesken 18,5 mln verazmalaižid, 896 tuh. tonnoid jüguid finansižel vodel 2022) om Indijan kahtenz' surtte. Se om civiline täuzin, sijadase 16 kilometrad suvipäivlaskmaha lidnan keskusespäi (Udes Delišpäi), Delin territorijal. Tehtas reisid mail'man järedoihe lidnoihe, Persijan lahten i Suvipäivnouzmaižen Azijan maihe, mugažo Indijan äjihe lidnoihe.
Tetabad sündnuded
vajehta- Šahruh Han (sünd. 1965) — indijalaine akt'or da prodüser.
Galerei
vajehtaHomaičendad
vajehtaIrdkosketused
vajehtaDeli Vikiaitas |