Marie-Jeanne de Lalande
Marie-Jeanne de Lalande | |
---|---|
![]() | |
Rođenje | 1768. Pariz, Francuska |
Smrt | 8. novembar 1832 Pariz, Francuska | (63–64 godine)
Polje | Astronomija, matematika |
Poznat(a) po | Tables horaires de marine |
Istaknute nagrade | Medalja Lycée des Arts |
Marie-Jeanne-Amélie Le Francais de Lalande, rođena Marie-Jeanne Harlay[1] (1768[2] – 8. novembar 1832), bila je francuska astronomkinja i matematičarka.
Biografija
[uredi | uredi izvor]Godine 1788. udala se za mladog rođaka svog oca, također astronoma, Michela Lefrançois de Lalandea.[1] Bila je također nećakinja astronoma i pisca Jérômea Lalandea,[3] za kojeg se govorilo da je cijenio Lalandea zbog njene matematičke dispozicije.[4] Njen otac je mladi par podučavao metodama računanja i posmatranja u astronomiji. Blisko je sarađivala sa svojim ocem i doprinijela mnogim njegovim publikacijama.
O njenoj reputaciji naučnice svjedoči anegdota vezana za Carla Friedricha Gausa: koji je 1806, tokom vojne kampanje u Pruskoj, izjavio "...da poznaje samo jednu Francuskinju koja je radila u nauci, gospođu Le François de Lalande."[5]
Umrla je 1832. u dobi od 64 godine. Njena kćerka, Caroline, dobila je ime po Caroline Herschel, zato što je datum njenog rođenja, 20. januar 1790, što je bio prvi dan kada je kometa koju je Herschel otkrila bila vidljiva iz Pariza.[1] Njen sin je dobio ime po Isaacu Newtonu.[6]
Rad
[uredi | uredi izvor]Izračunala je Tables horaires de marine, koje je objavljeno u Abrégé de navigation historique théorique et pratique avec tables horaires (1793) Jeromea Lalandea.[1] Ovi proračuni su joj donijeli jednu od medalja Lycée des Arts za istaknute naučnike i umjetnike. Njen rad je objavljen u godišnjem almanahu njenog oca od 1794. do 1806. Godine 1799. osnovala je katalog od 10.000 zvjezda. Godine 1791. njena stručnost u astronomiji donijela joj je privilegiju da vodi sina poznatog astronoma Jeana Dominique Cassinija, kroz njegovo prvo posmatranje na College de France.
Takođe je surađivala na pisanju L'Histoire céleste française koji je napisao Lalande i objavio 1801. Djelo je ukazivalo poziciju 50.000 zvijezda.
Naslijeđe
[uredi | uredi izvor]Udarni krater sa više prstenova, de Lalande, na Veneri nazvan je po njoj.[7]
Također pogledajte
[uredi | uredi izvor]Reference
[uredi | uredi izvor]- ^ a b c d Joy Harvey and Marilyn Ogilvie (1 January 2000). "Marie-Jeanne de Lalande". In Marilyn Ogilvie; Joy Harvey (eds.). The Biographical Dictionary of Women in Science. Vol. 2. New York and London: Routledge. str. 735. ISBN 978-0-415-92040-7.
- ^ Poirier Jean-Pierre, Haigneré Claudie, Histoire des femmes en science en France, Du Moyen Age à la Révolution, Pygmalion, 2002.
- ^ Schiebinger, Londa (1991). The Mind Has No Sex?: Women in the Origins of Modern Science. Cambridge, MA: Harvard University Press. str. 290. ISBN 0-674-57625-X.
- ^ Opitz, Donald L.; Bergwik, Staffan; Tiggelen, Brigitte Van (2016). Domesticity in the Making of Modern Science (jezik: engleski). New York: Palgrave Macmillan. str. 44. ISBN 978-1-137-49272-2.
- ^ Calendrier Astronomes Françaises : du siècle des Lumières à l'ère spatiale, 2010. [French]
- ^ Joy Harvey and Marilyn Ogilvie (1 January 2000). "Marie-Jeanne de Lalande". In Marilyn Ogilvie; Joy Harvey (eds.). The Biographical Dictionary of Women in Science. Vol. 2. New York and London: Routledge. str. 736. ISBN 978-0-415-92040-7
- ^ "Planetary Names: Crater, craters: de Lalande on Venus". planetarynames.wr.usgs.gov. Pristupljeno 14. 8. 2019.
Dodatna literatura
[uredi | uredi izvor]- Schiebinger, Londa (1991). The mind has no sex? : women in the origins of modern science (1st Harvard pbk. izd.). Cambridge, Mass.: Harvard University Press. ISBN 978-0674576254.
- O'Connor, John J.; Robertson, Edmund F., "Marie-Jeanne de Lalande", MacTutor History of Mathematics archive, University of St Andrews CS1 održavanje: nepreporučeni parametar (link).
Vanjski linkovi
[uredi | uredi izvor]- Marie-Jeanne de Lalande Arhivirano 12. 4. 2023. na Wayback Machine u Rječniku žena stare Francuske