Ugljikohidrati
Ovaj članak ili neki od njegovih odlomaka nije dovoljno potkrijepljen izvorima (literatura, veb-sajtovi ili drugi izvori). |
Ugljikohidrati su složeni organski spojevi bogati energijom koje proizvode biljke uz pomoć reakcije fotosinteze.
![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/5c/Zucker.jpg)
Fotosinteza
[uredi | uredi izvor]Složen proces pri kojemu se iz ugljikovog dioksida i vode uz pomoć sunčeve svjetlosti i hlorofila iz hloroplasta proizvode kisik i šećer. Proces se odvija u zelenom dijelu biljke (gdje ima hlorofila) a sastoji se od niza reakcija koje pospješuju prirodni katalizatori (enzimi). Produkt fotosinteze je jednostavni ugljikohidrat glukoza C6H12O6.
Sastav i podjela
[uredi | uredi izvor]Sastav ugljikohidrata
[uredi | uredi izvor]Građeni su od ugljika, vodika i kisika, a kod većine je omjer vodika i kisika 2 : 1, upravo kao kod vode. Zato su i dobili naziv ugljikohidrati kao spojevi ugljika s vodom.
Podjela ugljikohidrata
[uredi | uredi izvor]Iako svi ugljikohidrati imaju isti hemijski sastav, razlikuju se složenošću građe svojih molekula. Dijele sa na:
- jednostavne šećere ili monosaharide (npr. glukozu i fruktozu)
- složene šećere:
- oligosaharidi (građeni od 2 - 10 molekula monosaharida, npr. disaharidi - saharoza, laktoza).
- polisaharidi (građeni od velikog broja molekula monosaharida (više od 10) npr. škrob, celuloza)
Najrasprostranjeniji u prirodi su jednostavni šećeri glukoza i fruktoza.
Monosaharidi
[uredi | uredi izvor]Monosaharidi su spojevi slatkog okusa, topljivi su u vodi ali ne podliježu hidrolizi.
Glukoza i fruktoza imaju istu hemijsku formulu C6H12O6 ali se razlikuju po strukturi koja im daje i različita svojstva.
Glukoza
[uredi | uredi izvor]![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9d/Mosel_white_grapes.jpg/150px-Mosel_white_grapes.jpg)
Glukoza je najrasprostranjeniji monosaharid u prirodi. Može se naći u krvi svih sisavaca, a i u medu i grožđu. Molekule glukoze grade (u većem broju) molekule složenijih ugljikohidrata kao što su škrob i celuloza.
Glukoza ima vrlo sladak okus, lako je topljiva u vodi a također je i neophodna za održavanje života jer kada se razgradi u citoplazmi žive ćelije ona oslobađa velike količine energije potrebne za mnoge životne funkcije. Redukcione osobine monosaharida, se dokazuju reakcijom sa Fehlingovim reagensom ([Cu(NH3)4](OH)2, pomiješan s rastvorom K, Na-tartarata). Rezultat ove redoks reakcije je nastanak crvenog taloga Cu2O i glukonske kiseline.
Fruktoza
[uredi | uredi izvor]![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/af/Fruit_Stall_in_Barcelona_Market.jpg/150px-Fruit_Stall_in_Barcelona_Market.jpg)
Vrlo sladak šećer koji je dobro topljiv u vodi. Nalazi se u voću u smjesi s glukozom pa se zato naziva i voćni šećer ili fruktoza. U tkivu se razgrađuje brže od glukoze (pa je zato i vrlo popularna u sportaškim pićima ili ljudima oboljelim od dijabetesa).
Disaharidi
[uredi | uredi izvor]Disaharidi su građeni od dva monosaharida. Najvažniji disaharidi su saharoza, laktoza i maltoza.
Saharoza
[uredi | uredi izvor]Saharoza se sastoji od jedne molekule glukoze i jedne molekule fruktoze. Šećer iz šećerne trske, jednako kao i šećer iz šećerne repe (kristalni šećer) sastoji se od saharoze.
Polisaharidi
[uredi | uredi izvor]Polisaharidi su makromolekularni spojevi sastavljeni od velikog broja monosaharida. Imaju vitalnu ulogu u deponovanju energije i strukturnom integritetu organizma. Npr. glikogen je oblik deponovanja glukoze. Škrob je hranljiva rezerva u biljkama. Celuloza je najčešći organski spoj u biosferi.
Također pogledajte
[uredi | uredi izvor]