Mise en abyme
Enghraifft o'r canlynol | techneg mewn celf ![]() |
---|---|
![]() |
![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/31/Las_Meninas%2C_by_Diego_Vel%C3%A1zquez%2C_from_Prado_in_Google_Earth.jpg/220px-Las_Meninas%2C_by_Diego_Vel%C3%A1zquez%2C_from_Prado_in_Google_Earth.jpg)
Yn hanes celf y Gorllewin, mae mise en abîme yn dechneg ffurfiol o osod copi o ddelwedd ynddo'i hun, yn aml mewn ffordd sy'n awgrymu dilyniant anfeidrol cylchol. Mewn theori ffilm a theori lenyddol, mae'n cyfeirio at y dechneg o fewnosod stori oddi fewn i stori. Mae'r term yn deillio o herodraeth ac yn llythrennol mae'n golygu "ei roi mewn affwys ". Cafodd ei neilltuo gyntaf ar gyfer beirniadaeth fodern gan yr awdur Ffrengig André Gide .
Esboniad arferol yr ymadrodd yw'r profiad gweledol o sefyll rhwng dau ddrych, gan weld o ganlyniad atgynhyrchiad anfeidrol o ddelwedd rhywun.[1] Un arall yw'r effaith Droste, lle mae llun yn ymddangos ynddo'i hun, mewn man lle byddai disgwyl yn realistig i lun tebyg ymddangos.[2] Enwir hynny ar ôl pecyn coco Droste 1904, sy'n darlunio menyw yn dal hambwrdd gyda phecyn coco Droste, sy'n dwyn fersiwn llai o'i delwedd.[3]
![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b6/Affiche_voor_Boon%27s_Ge%C3%AFllustreerd_Magazijn%2C_RP-P-2015-26-2088.jpg/220px-Affiche_voor_Boon%27s_Ge%C3%AFllustreerd_Magazijn%2C_RP-P-2015-26-2088.jpg)
Herodraeth
[golygu | golygu cod]Yn nherminoleg herodraeth, canolbwynt arfbais yw'r abyme. Yna roedd y term mise en abyme (a elwir hefyd yn inescutcheon ) yn golygu “rhoi / gosod yn y canol”. Disgrifiodd arfbais sy'n ymddangos fel tarian lai yng nghanol un fwy (gweler effaith Droste ).
Gwelir enghraifft gymhleth o mise en abyme yn arfbais y Deyrnas Unedig am y cyfnod 1816-1837, fel y'i defnyddiwyd gan y Brenin Siôr III . Mae coron Charlemagne wedi'i gosod yn abyme o fewn escutcheon Hanover, sydd yn ei dro o fewn arfbais Lloegr, yr Alban ac Iwerddon.
Enghraifft arall yw'r eryr dau ben yn arfbais fodern Rwsia, sy'n dal teyrnwialen gyda eryr tebyg yn dal teyrnwialen debyg.
Llenyddiaeth a ffilm
[golygu | golygu cod]Mae Mise en abyme yn digwydd mewn testun pan fo delweddau neu gysyniadau sy'n cyfeirio at y cyfan testunol yn cael eu copio. Gall yr adlewyrchu hwn gyrraedd lefel lle gall ystyr droi'n ansefydlog ac, yn hyn o beth, gellir ei ystyried yn rhan o'r broses ddadadeiladu . Mae'r ffilm o fewn ffilm, lle mae ffilm yn cynnwys plot am wneud ffilm, yn enghraifft o mise en abyme . Mae'r ffilm sy'n cael ei gwneud o fewn y ffilm yn cyfeirio, trwy ei mise en scène, at y ffilm go iawn sy'n cael ei gwneud. Mae'r gwyliwr yn gweld offer ffilm, sêr yn paratoi ar gyfer eu cymryd, y criw yn datrys yr amrywiol anghenion cyfarwyddiadol. Efallai y bydd naratif y ffilm yn y ffilm yn adlewyrchu'n uniongyrchol yr un yn y ffilm go iawn.[4] Enghraifft yw La Nuit américaine (1973) gan François Truffaut .
Mewn ffilm, mae ystyr mise en abyme yn debyg i'r diffiniad artistig, ond mae hefyd yn cynnwys y syniad o "freuddwyd o fewn breuddwyd". Er enghraifft, mae cymeriad yn deffro o freuddwyd ac yn darganfod yn ddiweddarach eu bod yn dal i freuddwydio . Disgrifir gweithgareddau tebyg i freuddwydio, fel anymwybyddiaeth a rhith-realiti, hefyd fel mise en abyme . Gwelir hyn yn y ffilm eXistenZ lle nad yw'r ddau brif gymeriad byth yn gwybod a ydyn nhw allan o'r gêm ai peidio. Mae hefyd yn dod yn elfen amlwg o Synecdoche Charlie Kaufman , Efrog Newydd (2008). Gellir gweld enghraifft fwy diweddar yn y ffilm Inception (2010). Mae enghreifftiau ffilm clasurol yn cynnwys y glôb eira yn Citizen Kane (1941) sy'n rhoi cliw i ddirgelwch craidd y ffilm, a'r drafodaeth ar weithiau ysgrifenedig Edgar Allan Poe (yn enwedig " The Purloined Letter ") ym Mand ffilm Jean-Luc Godard of Outsiders (1964).
Mewn beirniadaeth lenyddol, mae mise en abyme yn fath o stori ffrâm, lle gellir defnyddio'r naratif craidd i oleuo rhyw agwedd ar y stori fframio. Defnyddir y term mewn dadadeiladu a beirniadaeth lenyddol ddadadeiladol fel patrwm o natur ryng-destunol iaith- hynny yw, o'r ffordd nad yw iaith byth yn cyrraedd sylfaen realiti oherwydd ei bod yn cyfeirio mewn ffordd ffrâm-o-fewn-ffrâm, at iaith arall sy'n cyfeirio at iaith arall, ac ati.[5]
Mewn comedi, gellir gweld Mise en abyme yn The Harold, cylch byrfyfyr gyda themâu sy'n ail-gydio, a boblogeiddiwyd gan Del Close yn ei lyfr " Truth in Comedy ."
Cyfeiriadau
[golygu | golygu cod]- ↑ Rheinhardt, Dagmar (2012). Youtopia. a Passion for the Dark: Architecture at the Intersection Between Digital Processes and Theatrical Performance. Freerange Press. t. 42. ISBN 978-0-9808689-1-3.
- ↑ Nänny. Max and Fischer, Olga, The Motivated Sign: Iconicity in Language and Literature p. 37, John Benjamins and jersey ellis's Publishing Company (2001) ISBN 90-272-2574-5
- ↑ Törnqvist, Egil. Ibsen: A Doll's House, p. 105, Cambridge University Press (1995) ISBN 0-521-47866-9
- ↑ Susan. Cinema Studies Key Concepts. New York: Routledge, 2006.[dolen farw] Accessed 2009-05-27
- ↑ Ross Chambers (1984). Story and Situation: Narrative Seduction and the Power of Fiction. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2021-04-14. Cyrchwyd 2021-03-10.