Bulkada (fisika)
![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2c/Elastischer_sto%C3%9F_2D.gif/300px-Elastischer_sto%C3%9F_2D.gif)
Mekanikan, bulkada (I) deritzo magnitude bektoriala bat da, sistema itxi batean objektu fisiko batek jasaten duen momentu linealeko aldaketa gisa definitua. Terminoa ez dator bat eguneroko bulkada gisa ezagutzen dugunarekin, eta Isaac Newtonek sortu zuen bigarren legean, vis motrix izenekoan, mugimenduaren indar antzeko bati buruz ari zela.
Definizioa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Formula
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Newtonen bigarren legea indarraren kontzeptua kuantifikatzeaz arduratzen da. Gorputz bati aplikatutako indar garbia gorputz horrek hartzen duen azelerazioarekiko proportzionala dela esaten digu. Proportzionaltasun-konstanteak gorputzaren masa dira; beraz, erlazioa honela adieraz dezakegu:
bi kideak bider biderkatzen baditugu,
Horrek adierazten du mugimendu-kantitatearen aldaketa proportzionala dela partikulari denbora-tarte batean aplikatutako indarrarekiko:
Bulkada deitzen diogu indarraren integralak denboran duen balio horri:
(1)
Sinpleago
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Bulkada-kontzeptua kalkulu diferentzial eta integralari buruzko ezagutza baino askoz lehenago sar daiteke, zenbait kontsideraziorekin. Indar konstante baten eraginpean denboran aldatzen ez den masa bat hartzen badugu, mugimenduaren kantitatea abiaduraren () eta masaren () arteko biderkadura bakartzat har daiteke. Newtonen bigarren legearen arabera, masa bati indarra aplikatzen bazaio, masak azelerazioa hartzen du, adierazpen honen arabera:
bi kideak adierazitako indarra aplikatzen den denboraz biderkatuz:
Eta denez, orduan:
eta, azkenik:
(1) dena, indarra denboraren araberakoa denean.