B' e dùthaich anns an Roinn-Eòrpa a bha fo bhuaidh na Frainge a bh' ann am Poblachd Rhodàinia[1] (Fraingis: République rhodanienne). Mhair a' Phoblachd dìreach ochd bliadhna bho 1802, nuair a rinn Napoleon Bonaparte atharraidhean mòra air structair phoileataigeach na na h-Eilbheis, gu ruige 1810. B' e Sion a bh' ann prìomh-bhaile na dùthcha[2] agus bhuineadh Fribourg, Ticino, Valais agus Vaud dha. Aig an toiseach tòisichidh ann an 1798, ri linn nan cogaidhean air feadh na Roinn-Eòrpa a lean Ar-a-mach na Frainge, thug feachdan na Frainge ionnsaigh air An Eilbheis. Bha an t-Seinealair Guillaume Brune,[3] a bha os cionn an Airm, airson An Eilbheis a sgaradh ann an trì stàitean beaga (Poblachd Rhodàinia, Tellgau agus Helventien),[4] a-rèir a' chànain a bha ga bruidhinn agus cuideachd air sàilleabh feumalachd poileataigeach Arm na Frainge. Cha do ghabh ach aon dhuibh a chruthachadh. Cha do mhair a' Phoblachd mòran, agus i ann an earbsa ri feachdan na Frainge.[5] Air 13 an Dùbhlachd 1810 thug An Fhraing thairis air Rhodàinia, ga riaghladh bho Pharis mar sgìre (Fraingis: Départment) air an robh Simplon.
- ↑ Dictionnaire Historique de la Suisse
- ↑
Jean-Luc Rouiller, Le Valais par les dates: une chronologie des origines à nos jours, Sion, 1999.
- ↑ Notice historique sur la vie politique et militaire du marechal Brune (Paris, 1821)
- ↑ R.R. Palmer, The Age of Democratic the Revolution, PUP, Princeton, 1964
- ↑ Valais Libre