Panca
![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f2/Palanca-ejemplo.jpg/220px-Palanca-ejemplo.jpg)
A panca é unha máquina simple que ten como función transmitir unha forza. Está composta por unha barra ríxida que pode xirar libremente arredor dun punto de apoio. Pode utilizarse para amplificar a forza mecánica que se aplica a un obxecto, para incrementar a súa velocidade ou a distancia percorrida, en resposta á aplicación dunha forza.
Historia
[editar | editar a fonte]![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/51/Archimedes_lever_%28Small%29.jpg/220px-Archimedes_lever_%28Small%29.jpg)
O descubrimento da panca e o seu uso na vida cotiá provén da época prehistórica. O seu emprego cotián, en forma de cegoñais, está documentado desde o terceiro milenio antes de Cristo, en selos cilíndricos de Mesopotamia. O manuscrito máis antigo que se conserva cunha mención á panca forma parte da Sinagoga ou Colección matemática de Pappus de Alexandría, unha obra en oito volumes escrita cara ao ano 340. Alí aparece a famosa cita de Arquimedes:
«Dádeme un punto de apoio e moverei o mundo».
Ao heleno Arquimedes atribúeselle a primeira formulación matemática do principio da panca.
Forzas actuantes
[editar | editar a fonte]Sobre a barra ríxida que constitúe unha panca actúan tres forzas:
- A potencia, a forza aplicada voluntariamente, xa sexa manualmente ou por medio de motores ou outros mecanismos, co fin de obter un resultado.
- A resistencia, a forza que se vence, exercida sobre a panca polo corpo a mover. O seu valor é equivalente, polo principio de acción e reacción, á forza transmitida pola panca ao cuerpo.
- A forza de apoio, a exercida polo fulcro sobre a panca. Se non se considera o peso da barra, será sempre igual e oposta á suma das anteriores, de tal xeito que a panca mantense sen desprazarse do punto de apoio, sobre o que rota libremente.
Lei da panca
[editar | editar a fonte]En física, a lei que relaciona as forzas dunha panca en equilibrio exprésase mediante a ecuación:
Sendo P a potencia, R a resistencia, e dp e dr as distancias medidas desde o fulcro até os puntos de aplicación de P e R respectivamente, chamadas brazo de potencia e brazo de resistencia.
Se en cambio unha panca se encontra rotando aceleradamente, como no caso dunha catapulta, para establecer a relación entre as forzas e as masas actuantes, deberá considerarse a dinámica do movemento en base aos principios de conservación de cantidade de movemento e momento angular.
Tipos de panca
[editar | editar a fonte]As pancas divídense en tres xéneros, tamén chamados ordes ou clases, dependendo da posición relativa dos puntos de aplicación da potencia e da resistencia con respecto ao fulcro (punto de apoio). O principio da panca é válido indistintamente do tipo que se trate, pero o efecto e a forma de uso de cada un cambian considerablemente.
Panca de primeira clase
[editar | editar a fonte]![Panca de primeira clase.](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/88/Palanca-tipo1.jpg/400px-Palanca-tipo1.jpg)
Na panca de primeira clase, o fulcro está situado entre a potencia e a resistencia. Caracterízase por que a potencia pode ser menor cá resistencia, aínda que á custa de reducir a velocidade transmitida e a distancia percorrida pola resistencia. Para que isto suceda, dp debe ser maior ca dr.
Cando o que se pretende é aumentar a velocidade transmitida a un obxecto, ou a distancia a percorrer por este, débese situar o fulcro máis próximo á potencia, de modo que dp sexa menor ca dr.
Exemplos deste tipo son o balancín, as tesoiras, os alicates ou a catapulta (para ampliar a velocidade). O conxunto do corpo humano formado polo tríceps braquial, o cóbado e o antebrazo é unha panca de primeira clase.
Panca de segunda clase
[editar | editar a fonte]![Panca de segunda clase.](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ea/Palanca-tipo2.jpg/400px-Palanca-tipo2.jpg)
Na panca de segunda clase, a resistencia está entre a potencia e o fulcro. Caracterízase por que a potencia é sempre menor cá resistencia, á custa de diminuír a velocidade transmitida e a distancia percorrida pola resistencia.
Exemplos deste tipo de panca son a carretilla, os remos ou o cascanoces.
![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/40/Race_1.jpg/350px-Race_1.jpg)
Panca de terceira clase
[editar | editar a fonte]![Panca de terceira clase.](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ae/Palanca-tipo3.jpg/400px-Palanca-tipo3.jpg)
Na panca de terceira clase, a potencia encóntrase entre a resistencia e o punto de apoio. Caracterízase por que a forza aplicada é maior cá obtida. Utilízase para aumentar a velocidade transmitida a un obxecto ou a distancia a percorrer.
Exemplos deste tipo son o quitagrapas ou a pinza de cellas, así como o conxunto formado polo cóbado, o bíceps braquial, o antebrazo e a articulación temporomandibular.
Véxase tamén
[editar | editar a fonte]![]() |
Wikimedia Commons ten máis contidos multimedia na categoría: Pancas |