Bixa orellana
![]() | |
(Bixa orellana) | |
systematika | |
---|---|
Domena | Eukaryoty |
Swět | Rostlinstwo |
Rosidy Eurosidy II | |
rjad: | (Malvales) |
swójba: | (Bixaceae) |
ród: | Bixa |
družina: | Bixa orellana |
wědomostne mjeno | |
Bixa orellana | |
L. | |
![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/be/Bixa_orellana_MHNT.BOT.2009.13.33.jpg/220px-Bixa_orellana_MHNT.BOT.2009.13.33.jpg)
Bixa orellana je štom abo kerk ze swójby (Bixaceae).
Wopis
[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]Bixa orellana je štom, kotryž docpěje wysokosć wot hač do 9 m, abo kerk, kotryž docpěje wysokosć wot něhdźe 3 m.
Wulke, stołpikate łopjena su wutrobojte a bronzobarbnje přeběža. Wone njesu pódlanske łopješka.
Kćěje w lěću. Kćenja su čerwjene, róžojte abo běłe, kotrež steja w promjenjach.
Płody a symjenja
[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]Płody su čerwjene a mandlojte a njesu čerwjene seršće. Wone hišće dołho na hałuzach wostanu. Jednotliwe symjenja njesu čerwjeny mantl (Arillus), z kotrehož so móže bohata na karotin barbizna hotować.
Stejnišćo
[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]Rosće w ćopłych a bjezozmjerzkowych stejnišćach.
Rozšěrjenje
[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]Rostlina je w tropiskej Americe domjaca. Ale nětko je do tropiskeje Afriki rozšěrjena.
Wužiwanje
[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]Bixa orellana so jako pyšnu rostlinu plahuje. Barbizna so za barbjenje cyroby (butra, šokolada, twarožk) a tekstilijow wužiwa.
Žórła
[wobdźěłać | žórłowy tekst wobdźěłać]- Botanica, Bäume und Sträucher, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4467-7, strona 141 (němsce)
- "La Nova Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto" (NPIV), 2002, ISBN 2-9502432-5-8, strona 155, pod hesłom bikso (Bixa) (eo)