Næpa
Næpa | ||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
![]() Næpa (Brassica rapa)
| ||||||||||||||
Vísindaleg flokkun | ||||||||||||||
| ||||||||||||||
Þrínefni | ||||||||||||||
Brassica rapa var. rapa L. |
Næpa (hvítrófa, fóðurnæpa eða næpukál) [1] (fræðiheiti: Brassica rapa L. var. rapifera) er vetrareinær planta af krossblómaætt sem safnar forða fyrir veturinn. Forðinn safnast í efra hlut rótar og neðra hlut stönguls, sem bólgna upp og mynda svokallaða næpu. Næpan er þess vegna talin rótargrænmeti.
Líffræði
[breyta | breyta frumkóða]Næpan er oftast hvít á litinn, getur þó einnig tekið fjólubláan lit á rótarhálsinum (mismunandi milli afbrigða). Lögun hennar er einnig allbreytileg eftir afbrigðum. Sum afbrigði mynda hnöttóttar næpur, á meðan önnur mynda ílangar. Út frá næpunni vaxa blöðin í hvirfingu. Þau eru stór og fjaðurskipt.
![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e6/Brassica_rapa_%28xndr%29.jpg/220px-Brassica_rapa_%28xndr%29.jpg)
Á seinna ári notar næpan forða sinn og fer í kynvöxt í þeim tilgangi að mynda blóm og setja fræ. Næpan minnkar eftir því sem forðinn er nýttur og stöngullinn hækkar og styrkist. Blóm næpunnar eru gul. Á Íslandi lifir plantan þó ekki yfir veturinn og er aðeins ræktuð til grænfóðurs og þá nýtt um haustið.
Notkun
[breyta | breyta frumkóða]Á Íslandi hefur næpa verið ræktuð til manneldis, en einnig lítillega verið notuð sem fóður fyrir mjólkurkýr og lömb. Hún hefur langan vaxtartíma, eða minnst 100-130 daga. Hún er því aðallega verið nýtt til beitar á haustin.