Al die willen te kaap'ren varen
![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/35/Kaperslied_%281856%29.jpg/490px-Kaperslied_%281856%29.jpg)
Al die willen te kaap'ren varen is van oorsprong een Vlaams-Nederlands volkslied. Het volksliedje valt onder het genre zeemanslied. Het wordt ook als kinderlied gezongen.
Inhoud
[bewerken | brontekst bewerken]Het lied gaat over een groep zeevaarders genaamd "Jan, Pier, Tjores en Corneel".[1] Tegenwoordig worden deze namen wel verbasterd tot "Jan, Piet, Joris en Corneel".
Het lied somt een aantal kenmerken van de zeevaart op en meldt dat iedereen die daaraan wil meedoen, een baard moet hebben. Daarmee wordt bedoeld dat ze geen baardloze jongens moeten zijn, dat ze mannen moeten zijn die van aanpakken weten en niet voor een kleintje vervaard zijn.
De coupletten
[bewerken | brontekst bewerken]In het eerste couplet wordt gesproken over "te kaap'ren" varen, waarmee vermoedelijk de kaapvaart of commissievaart wordt bedoeld. De incipit van het eerste couplet van de oudste versie van het lied in de Nederlandse Liederenbank van het Meertens Instituut luidt: 'Al die willen te kap'ren varen, / moeten mannen met baerden zyn'. Het komt uit de liedbundel Het oude Nederlandsche lied van Florimond van Duyse (1903).[1] Van Duyse vermeldt als de bron E. de Coussemaker, Chants populaires des Flamands de France (1e druk: Gent 1856). Elders geeft Van Duyse als commentaar:
'Te kap'ren varen' beteekent als zeeroover, als vrijbuiter varen. De Duinkerkenaren - De Coussemaker leerde ongetwijfeld het lied te Duinkerke kennen - onderscheidden zich te allen tijde als vrijbuiters, nl. door hunne tochten tegen Spanje, Nederland en Engeland.[2]
Zowel Florimond van Duyse als Edmond de Coussemaker vermelden alleen het eerste couplet. Een Franse versie van dit lied, chant de corsaires, zou uit Duinkerken en de 17e eeuw stammen. Deze versie is veel gewelddadiger.
Het tweede couplet gaat over het eten van ranzig geworden tweebak, dat wil zeggen: scheepsbeschuit.
Het vierde couplet verwijst waarschijnlijk naar de walvisvaart, die immers bij de noordkaap plaats vond.
Ouderdom liedje
[bewerken | brontekst bewerken]Dat de oudste vindplaatsen teruggaan tot in de negentiende eeuw, wil niet zeggen dat het liedje uit deze periode stamt. In de negentiende eeuw werden, onder invloed van de Romantiek, veel volksliedjes verzameld en uitgegeven. Het liedje kan echter veel ouder zijn en in de mondelinge overlevering lange tijd zijn doorgegeven, voordat het voor het eerst werd opgetekend.
Tekst
[bewerken | brontekst bewerken]Volksliedjes kennen, door hun mondelijke overlevering, vaak vele (regionale en/of tijdgebonden) varianten in zowel tekst als melodie. De huidige tekst van het liedje gaat gewoonlijk als volgt (zie varianten onder deze liedtekst).
- Al die willen te kaap'ren varen
- Moeten mannen met baarden zijn
- Jan, Pier, Tjores en Corneel
- Die hebben baarden, die hebben baarden
- Jan, Pier, Tjores en Corneel
- Die hebben baarden, zij varen mee
- Al die ranzige tweebak lusten
- Moeten mannen met baarden zijn
- Jan, Pier, Tjores en Corneel
- Die hebben baarden, die hebben baarden
- Jan, Pier, Tjores en Corneel
- Die hebben baarden, zij varen mee
- Al die deftige pijpkens smoren
- Moeten mannen met baarden zijn
- Jan, Pier, Tjores en Corneel
- Die hebben baarden, die hebben baarden
- Jan, Pier, Tjores en Corneel
- Die hebben baarden, zij varen mee
- Al die met ons de walrus kelen
- Moeten mannen met baarden zijn
- Jan, Pier, Tjores en Corneel
- Die hebben baarden, die hebben baarden
- Jan, Pier, Tjores en Corneel
- Die hebben baarden, zij varen mee
- Al die de dood en de duivel niet duchten
- Moeten mannen met baarden zijn
- Jan, Pier, Tjores en Corneel
- Die hebben baarden, die hebben baarden
- Jan, Pier, Tjores en Corneel
- Die hebben baarden, zij varen mee
Moderne varianten
[bewerken | brontekst bewerken]Tegenwoordig worden er vaak coupletten bijverzonnen, en die hebben lang niet allemaal met de zeevaart te maken:
- Al die willen de mast beklimmen ... zij klimmen mee.
- Al die willen de was ophangen ... zij hangen mee.
- Al die willen de piepers schillen ... zij schillen mee.
- Al die willen de vaten leegdrinken ... zij drinken mee.
In populaire cultuur
[bewerken | brontekst bewerken]- In het Suske en Wiske-album De bonkige baarden komen Jan, Pier, Tjores en Korneel voor als personages.
- In het De Kiekeboes-album De hoed van Robin wordt met een woordspeling naar het lied verwezen. In het album verschijnen drie personages die Jan, Piet-Joris en Cornelia heten. In het album Grof wild komt een motorbende voor met leden genaamd Jan, Piet, Joris en Korneel.
- In het najaar van 1974 nam de groep Fungus het lied op voor hun gelijknamige debuutalbum. Deze versie werd veel gedraaid op Hilversum 3 en bereikte de 29e plaats in de Nederlandse Top 40 en de Nationale Hitparade.[3] en heeft van 2000 tot 2010 in de NPO Radio 2 Top 2000 gestaan.
- In 1996 namen Die Ärzte het lied op voor het album Le Frisur.[4]
- In 1998 nam het Duitse muziekensemble Die Streuner een versie van het lied op voor het album Wein, Weib und Gesang. Het is een vertaling van Al die willen te kaap'ren varen, en kreeg de titel Männer mit Bärten (mannen met baarden).
- In 2003 heeft Rapalje het lied op hun cd Rakish Paddies gezet.
- In 2004 namen Jan Decleir en Wawadadakwa het lied op voor het Kapitein Winokio-project, op de plaat Kapitein Winokio zag een beer.
- De Duitse componist Gottfried Wolters vertaalde het lied in 1951 als Alle, die mit uns auf Kaperfahrt fahren. In februari 2012 nam de Duitse band Santiano een eigen versie van dit nummer op voor hun album Bis ans Ende der Welt.[5] In maart 2012 bereikte het album de top van de Duitse albumhitlijst. In september werd het album platina door de verkoop van 200.000 eenheden.
- In 2013 zette Ancora het lied op hun album Vrij als de wind
Radio 2 Top 2000
[bewerken | brontekst bewerken]Nummer met notering(en) in de NPO Radio 2 Top 2000[noot 1] | '99 | '00 | '01 | '02 | '03 | '04 | '05 | '06 | '07 | '08 | '09 | '10 | '11 | '12 | '13 | '14 | '15 | '16 | '17 | '18 | '19 | '20 | '21 | '22 | '23 |
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Kaap'ren varen (Fungus) | - | 924 | 1258 | 1329 | 1249 | 1530 | 1777 | 1939 | 1942 | 1674 | 1874 | 1843 | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - | - |
- ↑ Een getal geeft de plaats aan en een '-' dat het nummer niet genoteerd was. Een vetgedrukt getal geeft aan dat dit de hoogste notering betreft.
Zie ook
[bewerken | brontekst bewerken]Externe links
[bewerken | brontekst bewerken]- Tekst 'Al die willen te kaap'ren varen' met bladmuziek en muziek (mp3)
- Tekst 'Chant de corsaires' met bladmuziek
- Tekst 'Les corsaires' video met ondertiteling
- ↑ a b Zie voor de genoemde namen de bronnen in de Nederlandse Liederenbank, onder de Tekstnorm: Al die willen te kaperen varen Moeten mannen met baarden zijn, waaronder Van Duyse (1903-1908) en Coussemaker (1930). De naam "Corneel" is een afkorting van Cornelis.
- ↑ Al die willen te kap'ren varen in: Florimond van Duyse, Het oude Nederlandsche lied, eerste deel. Martinus Nijhoff / De Nederlandsche Boekhandel, Den Haag / Antwerpen 1903 (nr. 233).
- ↑ Mega Top 50 - zoek resultaat (29 november 1974). Geraadpleegd op 19 september 2013. [dode link]
- ↑ DIE ÄRZTE - Kaperfahrt. laut.de. Geraadpleegd op 28 augustus 2021.
- ↑ Santiano - Alle die mit uns auf Kaperfahrt fahren 2012. YouTube (28 november 2012). Geraadpleegd op 28 augustus 2021.