AMD Ryzen
![]() | |
Premiera | |
---|---|
L1 cache |
32 – 96 kB na rdzeń |
L2 cache |
512 kB na rdzeń |
L3 cache |
4 – 96 MB (Ryzen) |
L4 cache
|
brak |
Architektura | |
Proces technologiczny |
14 nm (Zen) |
Poprzednik |
AMD FX |
Gniazdo(a) |
AMD Ryzen – seria wielordzeniowych procesorów firmy AMD dla komputerów stacjonarnych i laptopów opartych na mikroachitekturze Zen. Wraz z procesorami wprowadzono nowe gniazdo AM4. Pierwsze procesory z tej serii miały premierę 2 marca 2017 roku[1].
Historia i opis
[edytuj | edytuj kod]![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8c/AMD_Ryzen_7_3700X_pins_IMGP3168_smial_wp.jpg/220px-AMD_Ryzen_7_3700X_pins_IMGP3168_smial_wp.jpg)
W procesorach Ryzen zastosowano inną koncepcję wielowątkowości niż w rodzinie AMD FX. Zamiast klastrowej wielowątkowości (CMT), w której dwa rdzenie zespolono w moduł dzielący niektóre zasoby i jednostki wykonawcze, w Zen wykorzystano pewną formę SMT, którą wykorzystuje także większość współczesnych procesorów (np. wszystkie układy Intela poza Atomami).
Układ przewidywania skoków w Zen korzysta z mechanizmu perceptronowego jako jednego z elementów pomagających w decyzji. Zastosowanie perceptronu do przewidywania skoków zostało opisane w literaturze naukowej kilkanaście lat temu, ale Zen to pierwszy potwierdzony przypadek użycia sieci neuronowej w praktyce.
Zestaw instrukcji procesorów Ryzen został rozszerzony o przydatne instrukcje znane z procesorów Intela m.in. RDRAND i RDSEED (do generowania liczb losowych), instrukcje przyspieszające szyfrowanie algorytmami wykorzystującymi funkcje SHA oraz tryby ograniczonego dostępu do pamięci SMAP i SMEP. Dodano też kilka nowych instrukcji zaprojektowanych specjalnie dla Zen, dotyczących pamięci podręcznej: jedną można wyczyścić całą linię cache, druga umożliwia łączenie 4-kilobajtowych stron w 32-kilobajtowe. Obie mogą posłużyć głównie do optymalizacji wydajności, o ile oprogramowanie i system operacyjny ich użyją.
Schedulery i jednostki wykonawcze procesorów Ryzen przynoszą następną sporą różnicę względem poprzedników. Mikrooperacje trafiają do sześciu osobnych schedulerów, po jednym dla każdej z czterech jednostek arytmetyki stałoprzecinkowej i dwóch jednostek generowania adresów. Sześć jednostek wykonawczych to podobna ilość jak w procesorach Intela opartych na mikroarchitekturach Haswell i Skylake – te mają jeszcze trzecią jednostkę generowania adresów. Każdy scheduler śledzi 14 instrukcji – w sumie 84 instrukcje, prawie dwa razy więcej niż w procesorach poprzedniej generacji.
W odróżnieniu od jednostek ALU w procesorach Intela w Ryzenach wszystkie są symetryczne – mają takie same możliwości wykonywania instrukcji i nie są wyspecjalizowane.
Procesory AMD Ryzen mogą prowadzić jednocześnie dwa wątki dzięki technice SMT, co jest notabene identyczną techniką jak Hyper-threading w procesorach Intela. Technologia powoduje, że niemal wszystkie zasoby procesora są dostępne dla obu wątków. Technologię SMT można wyłączyć w UEFI niektórych płyt głównych.
12 lutego 2018 roku miała miejsce premiera jednostek Ryzen 3 2200G i Ryzen 5 2400G, które w stosunku do starszych modeli otrzymały zintegrowane układy graficzne (odpowiednio RX Vega 8 i RX Vega 11)[2].
W kwietniu 2018 roku wydano odświeżone jednostki AMD Ryzen oparte na mikroarchitekturze Zen+. Procesory zostały wydane w nowym 12 nanometrowym procesie technologicznym co pozwoliło zwiększyć taktowanie przy jednoczesnym obniżeniu napięcia zasilającego procesor. Ulepszono również układy zarządzające energią i taktowaniem[3].
11 czerwca 2019 roku miała miejsce premiera jednostek Ryzen 3 3200G i Ryzen 5 3400G, które zastąpiły w ofercie swoich poprzedników z lutego 2018 roku. Nowe procesory, podobnie jak poprzednicy względem zwykłych modeli posiadają zintegrowany układ graficzny z tym że w porównaniu z poprzednikami zostały oparte na mikroarchitekturze Zen+ w 12 nanometrowym procesie technologicznym[4].
7 lipca 2019 roku wydano jednostki Ryzen oparte na mikroarchitekturze Zen2, wykonane w 7 nanometrowym procesie technologicznym. Oprócz tego zmiany objęły również m.in. odczuwalne zwiększenie współczynnika IPC, obsługę PCI-Express 4.0, a także znaczne zwiększenie pamięci cache L3[5].
Przy okazji premiery Ryzenów trzeciej generacji wydano także nową linię Ryzen 9, której model 3900X jako pierwszy procesor konsumencki posiada 12 rdzeni[6], 25 listopada tego samego roku wydano jeszcze Ryzena 9 3950X, który tym razem otrzymał aż 16 rdzeni[7]
W czerwcu 2020 roku miały premierę jednostki Ryzen 3000 z dopiskiem XT, konkretnie modele 3600XT, 3700XT oraz 3900XT, które są bezpośrednią odpowiedzią na jednostki oparte na mikroarchitekturze Comet Lake od Intela. Zmiany zostały ograniczone do podniesienia taktowania procesorów[8], niestety nowe procesory otrzymały znacznie wyższe ceny w stosunku do równolegle oferowanych poprzedników[9].
21 lipca 2020 roku zadebiutowały jednostki Ryzen 4000G czyli jednostki oparte na mikroarchitekturze Zen2, z tym że ze zintegrowanym układem graficznym. Modele występują także w wersji "GE" z TDP obniżonym z 65 na 35 W. W porównaniu do poprzedników 3200G i 3400G znacznie wzrosła wydajność samych jednostek, jednak spadła wbudowanych w nie zintegrowanych kart graficznych[10].
Lista procesorów AMD Ryzen
[edytuj | edytuj kod]- Osobny artykuł:
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ AMD Ryzen 7 1800X – test pierwszego procesora o mikroarchitekturze Zen [online], PCLab.pl, 2 marca 2017 [dostęp 2020-06-18] (pol.).
- ↑ Test GPU: Ryzen 5 2400G i Ryzen 3 2200G kontra niedrogie karty graficzne [online], ITHardware [dostęp 2020-06-18] (pol.).
- ↑ AMD Ryzen 7 2700X i Ryzen 5 2600X – test dwóch procesorów Ryzen drugiej generacji [online], PCLab.pl, 19 kwietnia 2018 [dostęp 2020-06-18] (pol.).
- ↑ AMD Ryzen 3 3200G i Ryzen 5 3400G: premiera układów APU - cena i specyfikacja [online], www.benchmark.pl [dostęp 2020-06-18] (pol.).
- ↑ Test procesora AMD Ryzen 7 3700X - Premiera architektury Zen 2 [online], PurePC.pl, 7 lipca 2019 [dostęp 2020-06-18] (pol.).
- ↑ dobreprogramy, Test procesora AMD Ryzen 9 3900X – Skylake może odejść na emeryturę [online], dobreprogramy.pl, 7 lipca 2019 [dostęp 2020-06-18] (pol.).
- ↑ Jesienna ofensywa AMD: nowe procesory i chipsety [online], CHIP, 10 listopada 2019 [dostęp 2020-06-18] (pol.).
- ↑ Premiera procesorów Ryzen 3000 XT - tym razem AMD nas nie zaskoczyło [online], www.benchmark.pl [dostęp 2020-06-18] (pol.).
- ↑ AMD Ryzen 9 3900XT, 7 3800XT i 5 3600XT oficjalnie - znamy specyfikacje i ceny [online], www.komputerswiat.pl, 17 czerwca 2020 [dostęp 2020-06-18] (pol.).
- ↑ AMD Ryzen 4000G - prezentacja desktopowych procesorów Renoir [online], PurePC.pl, 21 lipca 2020 [dostęp 2020-08-02] (pol.).