Akiko Yosano
![]() Akiko Yosano z mężem, Tekkanem | |
Data i miejsce urodzenia |
7 grudnia 1878 |
---|---|
Data i miejsce śmierci |
29 maja 1942 |
Narodowość | |
Język |
japoński |
Dziedzina sztuki |
literatura |
Epoka |
XIX, XX w. |
![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7f/Yosano_Akiko%28bronze_statue%29.jpg/140px-Yosano_Akiko%28bronze_statue%29.jpg)
![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/05/Akiko_Yosano_MIDAREGAMI.jpg/140px-Akiko_Yosano_MIDAREGAMI.jpg)
Akiko Yosano (jap. 与謝野 晶子 Yosano Akiko; ur. 7 grudnia 1878 w Sakai, zm. 29 maja 1942 w Tokio) – japońska pisarka, poetka, pionierka feminizmu, pacyfistka i reformatorka społeczna. Jej imieniem nazwano krater na Wenus[1].
Życie i twórczość
[edytuj | edytuj kod]Jej prawdziwe nazwisko brzmiało Shō Hō (鳳 志やう, Hō Shō), ale zazwyczaj była nazywana w dzieciństwie Akiko Ōtori[2]. Ojciec jej był znanym kupcem, prowadził popularną cukiernię, matka pochodziła również z rodziny kupców[3]. Jako noworodek płci żeńskiej Akiko została zignorowana przez ojca, a z powodu załamania nerwowego matki niemowlę odesłano do mamki, żony miejscowego rybaka. Wróciła do rodziny dopiero w wieku dwóch lat[3].
Od wczesnego dzieciństwa lubiła czytać dzieła literackie: chińskich poetów i japońskich pisarzy[3].
Zadebiutowała we wrześniu 1895 r., mając 16 lat, wierszem opublikowanym w czasopiśmie literackim Bungei Kurabu. W późniejszych wywiadach i tekstach nie chciała przyznawać się jednak do tej publikacji, twierdząc, że nie zaczęła samodzielnie tworzyć przed poznaniem twórczości Tekkana Yosano[3].
Jej wiersze, opublikowane w biuletynie Młodzieżowego Klubu Literackiego Naniwa, przyciągnęły uwagę jej wykładowcy, znanego poety Tekkana Yosano, który redagował miesięcznik poezji „Myōjō” („Gwiazda Poranna”)[4][5]. Zostali parą pomimo związku małżeńskiego, jakim związany był Tekkan[3].
W 1901 r. Akiko uciekła do Tokio i poślubiła Tekkana. W tym samym roku wydała swój pierwszy tom poezji z gatunku tanka pt. Midaregami (Rozpuszczone włosy, 1901)[4], zawierający 400 [399[3]] utworów[6].
Opublikowała także Koigoromo i Maihime. W latach 1912–1926 napisała komentarze społeczne: Hito oyobi onna to shite (Jako człowiek i jako kobieta) i Gekidō no naka wo iku (Idąc przez burzliwe czasy, 1915)[4] oraz autobiograficzną powieść Akarumi e[6].
W swoich tekstach twierdziła m.in., że żadna kobieta nie powinna wychodzić za mąż i wychowywać dzieci, jeśli nie osiągnie najpierw samodzielności finansowej. Wskazywała także na istotną rolę ojcostwa, a nie tylko macierzyństwa i ostrzegała przed skutkami gloryfikacji tego drugiego[7].
Była zwolenniczką edukacji dziewcząt. Razem z Isaku Nishimurą i Natsu Kawasakim założyła koedukacyjną szkołę Bunka Gakuin (Instytut Kultury), gdzie pełniła również funkcję dziekana i wykładowczyni[8].
Przetłumaczyła japońskie dzieła klasyczne na język współczesny, w tym Genji monogatari[6].
Zmarła na zawał serca w maju 1942 roku[9].
W 2014 w jednej z restauracji odnaleziono kilka nieznanych wcześniej wierszy poetki napisanych w 1935 r.[10]
W 2015 jedno z wnucząt poetki, znalazło w domu rodzinnym zeszyt zawierający ponad 90 wierszy tanka autorstwa Akiko Yosano. Zeszyt A5 zapisany był ołówkiem, a utwory powstawały tuż przed śmiercią Akiko[11].
Jeszcze nie tknąłeś
Gorącej krwi pulsowania
W mym miękkim ciele,
Czy nie jest ci smutno,
Mój nauczycielu drogi?
Upamiętnienie
[edytuj | edytuj kod]W mieście jej narodzin, Sakai, utworzono muzeum z wystawą o życiu i twórczości, a w każdą rocznicę śmierci poetki w Sakai odbywa się upamiętniająca jej osobę ceremonia buddyjska[13]. Na stacji kolejowej natomiast stoi pełnopostaciowy pomnik z brązu, a niedaleko miejsca jej narodzin znajduje się także inne wyznaczone miejsce upamiętnienia tej słynnej mieszkanki Sakai[14].
Z kolei w Bizen twórczość poetki uhonorowano monumentem z rzeźbą leśnych zwierząt i wyrytym na postumencie jednym z jej wierszy-tanka[15].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Planetary Names: Crater, craters: Akiko on Venus [online], planetarynames.wr.usgs.gov [dostęp 2019-12-31] .
- ↑ Janine Beichmann: Embracing the firebird: Yosano Akiko and the birth of the female voice in modern Japanese poetry. University of Hawai'i Press, 2002. s. 285. [dostęp 2020-01-03]. (ang.).
- ↑ a b c d e f Janine Beichman , Embracing the firebird : Yosano Akiko and the birth of the female voice in modern Japanese poetry, Honolulu: University of Hawaiʻi Press, 2002, ISBN 0-585-46342-5, OCLC 52832053 [dostęp 2019-12-31] .
- ↑ a b c Mikołaj Melanowicz: Historia literatury japońskiej. Warszawa: PWN, 2012, s. 297, 328. ISBN 978-83-01-17214-5.
- ↑ W stronę Japonii. Tanka – krótka pieśń długiego żywota. Część 34. [online], istotnie.pl – Portal internetowy, 19 czerwca 2018 [dostęp 2019-12-31] (pol.).
- ↑ a b c Akiko Yosano – Akiko Yosano Biography – Poem Hunter [online], www.poemhunter.com [dostęp 2019-12-31] (ang.).
- ↑ Vera C. Mackie , Feminism in modern Japan : citizenship, embodiment, and sexuality, Cambridge: Cambridge University Press, 2003, ISBN 978-0-511-67507-2, OCLC 667084879 [dostęp 2019-12-31] .
- ↑ Laurel Rasplica Rodd , Yosano Akiko and the Bunkagakuin: "Educating Free Individuals", „The Journal of the Association of Teachers of Japanese”, t.25 (1), 1991, ss. 75-89 .
- ↑ Yosano Akiko. city.kamakura.kanagawa.jp. [zarchiwizowane z tego adresu (2006-10-01)].
- ↑ Japonia-Online | Odnaleziono nieznane dotąd wiersze Akiko Yosano [online], japonia-online.pl [dostęp 2019-12-31] .
- ↑ Poet Akiko Yosano's Last Creation Found, „The Daily Yomiuri (Tokyo, Japan)”, 1 listopada 2015 .
- ↑ Współczesna Japonia w pytaniach i odpowiedziach, s. 149, 2015; K. Watanabe, N. Kuźmicz, A. Watanuki
- ↑ Sakai Plaza of Rikyu and Akiko [online], www.sakai-rishonomori.com [dostęp 2020-01-01] [zarchiwizowane z adresu 2020-01-18] .
- ↑ Shinto shrines and Buddhist temples 堺市 [online], www.city.sakai.lg.jp [dostęp 2020-01-01] .
- ↑ Monument of Akiko Yosano | 備前ガイド [online], bizen.myjpn.jp [dostęp 2020-01-01] .
- ISNI: 0000000108691625
- VIAF: 9966123
- LCCN: n81070940
- GND: 11863593X
- NDL: 00096690
- BnF: 125723571
- SUDOC: 03568707X
- SBN: CUBV128786
- NLA: 36507208
- NKC: jx20141022004
- BNE: XX4603730
- NTA: 073355666
- BIBSYS: 97038948
- CiNii: DA00164110
- Open Library: OL535680A
- NUKAT: n2007000791
- J9U: 987007270158605171
- CANTIC: a11327996
- KRNLK: KAC199640653