Aleksandr Sumarokow
![]() | |
Data i miejsce urodzenia |
25 listopada 1717 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Narodowość | |
Język | |
Dziedzina sztuki | |
Odznaczenia | |
![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/62/Sumarokov_Aleksandr_Petrovich.jpg/240px-Sumarokov_Aleksandr_Petrovich.jpg)
Aleksandr Pietrowicz Sumarokow (Александр Петрович Сумароков, ur. 25 listopada 1717 w majątku szlacheckim niedaleko Wildsmanstrand w Finlandii, zm. 12 października 1777 w Moskwie) – rosyjski pisarz, dramaturg i poeta, wolnomularz[1].
Pochodził z dawnej rodziny szlacheckiej, jego ojciec był oficerem i tajnym doradcą na dworze carskim.
W młodości Sumarokow został oddany do Szlacheckiego Korpusu Lądowego, w którym służbę skończył w 1740. Była to elitarna jednostka kształcąca wyższych urzędników państwowych. Został mianowany adiutantem hrabiego Gołowkina, a po objęciu tronu przez imperatorową Elżbietę – adiutantem hrabiego Razumowskiego, u którego przesłużył 10 lat.
Od młodzieńczych lat Sumarokow nie krył swego silnego przywiązania do sztuki teatralnej. W 1756 został wyznaczony na stanowisko dyrektora dopiero co założonego Teatru Rosyjskiego i z entuzjazmem podszedł do realizacji swoich zadań. Od 1759 wydawał periodyk „Pracowita pszczoła” (Трудолюбивая пчела), pierwsze w Rosji czasopismo literackie. Ukazywały się w nim m.in. rosyjskie przekłady utworów Horacego, Woltera, Jonathana Swifta.
Zasługą Sumarokowa jest stworzenie nowoczesnej dramaturgii w języku rosyjskim. Pod względem literackim twórczość Sumarokowa mieści się w konwencjach klasycystycznych. Dziś znana głównie literaturoznawcom, w osiemnastowiecznej Rosji była bardzo popularna. Pisał dużo dla teatru - zarówno tragedie, jak komedie,. Wśród współczesnych zdobył sobie popularność dzięki komediom, w których wzorował się na teatrze francuskim, stąd też nazywany był – nieco przesadnie – „Molierem Północy”. Jest Sumarokow także autorem blisko 400 bajek i ponad 130 pieśni miłosnych.
Sumarokow był także autorem libretta do pierwszej opery języku rosyjskim pt. Kefalos i Prokris. Jak przystało na epokę, jej treść związana była z mitologią, a muzykę do tekstu Sumarokowa napisał Francesco Araja, włoski kompozytor działający w Rosji w latach 1735–1762.
Głosił klasycystyczną prostotę stylu i jasność języka poetyckiego. Był silnie skonfliktowany z Łomonosowem, którego utworom poetyckim wytykał nadmierny patos i napuszoną retorykę. W roku 1774 napisał rozprawę dydaktyczno-teoretyczną pt. Pouczenie dla chcących zostać pisarzami (Наставление хотящим быть писателями), w której, w formie wierszowanej wykłada swoje postulaty poetyki (Na Pouczenie... złożyły się dwie epistoły napisane przez Sumarokowa znacznie wcześniej, bo już w roku 1747. Było to: O języku i O rymotwórstwie)
W 1769 Sumarokow zmuszony był opuścić Petersburg i osiąść w Moskwie, ponieważ naraził się carycy Katarzynie II Ostatnie lata przeżył w biedzie – przyczyniły się do tego długi oraz fakt, że pisarz wpadł w nieuleczalny nałóg alkoholizmu. Zmarł w samotności 12 października (1 października starego stylu) 1777, pochowany został w Monasterze Dońskim.
Ważniejsze utwory
[edytuj | edytuj kod]Tragedie:
- Choriew (Хорев), 1747
- Hamlet (Гамлет), 1748
- Dymitr Samozwaniec (Лжедмитрий), 1771
- Mścisław, (Мстислав), 1774
Komedie
- Pressotinus(Прессотинус), 1750
- Potwory (Чудовища), 1750
- Opiekun (Опекун), 1765
- Kłótnice (Вздорщицы), 1772
- Rogacz z urojenia(Роговец по воображении), 1772
Libretto operowe:
- Kefalos i Prokris, 1755
Liryka miłosna - ody, pieśni, eklogi, idylle.
Satyry, bajki, epigramaty
Traktat teoretyczny:
- Pouczenie dla chcących zostać pisarzami (Наставление хотящим быть писателями), 1774
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Ludwik Hass, Wolnomularstwo w Europie środkowo-wschodniej w XVIII i XIX wieku, 1982, s. 84.
- ISNI: 0000000110717724
- VIAF: 76539720
- LCCN: n81102775
- GND: 118642618
- LIBRIS: ljx02v1448r2mfq
- BnF: 14473031v
- SUDOC: 11998914X
- NKC: mzk2004243061
- NTA: 071305130
- BIBSYS: 90400299
- CiNii: DA03112860
- Open Library: OL1549225A
- PLWABN: 9810569875805606
- NUKAT: n02062335
- J9U: 987007309902905171
- LNB: 000249358
- NSK: 000746066
- ΕΒΕ: 173250
- KRNLK: KAC201410461
- LIH: LNB:rRR;=Bs