Cetartiodactyla
Cetartiodactyla | |||
Montgelard, Catzeflis & Douzery, 1997 | |||
![]() Przedstawiciel rzędu – prawaleń Pakicetus inachus | |||
Systematyka | |||
Domena | |||
---|---|---|---|
Królestwo | |||
Typ | |||
Podtyp | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Infragromada | |||
Nadrząd | |||
Rząd |
Cetartiodactyla | ||
Podrzędy | |||
|
![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0a/DSC07061_%2850704645753%29.jpg/220px-DSC07061_%2850704645753%29.jpg)
Cetartiodactyla – rząd ssaków łożyskowych, który został utworzony w wyniku najnowszych badań genetycznych i molekularnych gromady ssaków. Grupa ta nie ma aktualnie nazwy w języku polskim.
Taksonomia
[edytuj | edytuj kod]W wyniku przeprowadzonych badań okazuje się, że hipopotamowate są daleko spokrewnione ze świniowatymi i tym samym nie należą do świniokształtnych. Za najbliższych natomiast krewnych Whippomorpha uważa się przeżuwacze (np. krowy i owce), z którymi tworzą Cetruminantia. Ta zaś grupa wraz ze wspomnianymi wcześniej świniowatymi należy do Artiofabula. Tylopody (wielbłądy i ich wymarli krewni) okazały się na tyle specyficzne molekularnie, genetycznie jak i morfologicznie, iż zaliczono je bezpośrednio do Cetartiodactyla.
Boisserie i in. (2005) przebadali dla potwierdzenia powyższej tezy szczątki większości wymarłych znanych ssaków kopytnych i waleni. Wśród wymienionych tu rodzin i rzędów zauważyli 80 charakterystycznych cech, dzięki którym można wprowadzić taki podział ssaków.
Podział systematyczny
[edytuj | edytuj kod]Klasyfikacja dla rodzin występujących współcześnie za Illustrated Checklist of the Mammals of the World[1][2]:
- podrząd: Whippomorpha Waddell, Okada & Hasegawa, 1999
- infrarząd: Cetacea Brisson, 1762 – walenie
- parvordo: Mysticeti Flower, 1864 – fiszbinowce
- rodzina: Balaenidae J.E. Gray, 1821 – walowate
- rodzina: Neobalaenidae G.S. Miller, 1923 – walenikowate
- rodzina: Balaenopteridae G.S. Miller, 1923 – płetwalowate
- parvordo: Odontoceti Flower, 1867 – zębowce
- nadrodzina: Physteroidea J.E. Gray, 1821
- rodzina: Physeteridae J.E. Gray, 1821 – kaszalotowate
- rodzina: Kogiidae Gill, 1871 – kogiowate
- nadrodzina: Ziphioidea J.E. Gray, 1865
- rodzina: Ziphiidae J.E. Gray, 1865 – zyfiowate
- nadrodzina: Platanistoidea J.E. Gray, 1846
- rodzina: Platanistidae J.E. Gray, 1846 – suzowate
- nadrodzina: Lipotoidea Zhou, Qian & Li, 1978
- rodzina: Lipotidae Zhou, Qian & Li, 1978
- nadrodzina: Inioidea J.E. Gray, 1846
- rodzina: Iniidae J.E. Gray, 1846 – iniowate
- rodzina: Pontoporiidae J.E. Gray, 1870
- nadrodzina: Delphinoidea J.E. Gray, 1821
- rodzina: Monodontidae J.E. Gray, 1821 – narwalowate
- rodzina: Delphinidae J.E. Gray, 1821 – delfinowate
- rodzina: Phocoenidae J.E. Gray, 1825 – morświnowate
- parvordo: Mysticeti Flower, 1864 – fiszbinowce
- infrarząd: Ancodonta Matthew, 1929
- rodzina: Hippopotamidae J.E. Gray, 1821 – hipopotamowate
- infrarząd: Cetacea Brisson, 1762 – walenie
- podrząd: Ruminantia Scopoli, 1777 – przeżuwacze
- infrarząd: Tragulina Flower, 1883
- rodzina: Tragulidae Milne-Edwards, 1864 – kanczylowate
- infrarząd: Pecora Flower, 1883
- rodzina: Antilocapridae J.E. Gray, 1866 – widłorogowate
- rodzina: Giraffidae J.E. Gray, 1821 – żyrafowate
- rodzina: Cervidae Goldfuss, 1820 – jeleniowate
- rodzina: Moschidae J.E. Gray, 1821 – piżmowcowate
- rodzina: Bovidae J.E. Gray, 1821 – wołowate
- infrarząd: Tragulina Flower, 1883
- podrząd: Suina J.E. Gray, 1868 – świniokształtne
- rodzina: Suidae J.E. Gray, 1821 – świniowate
- rodzina: Tayassuidae Palmer, 1897 – pekariowate
- podrząd: Tylopoda Illiger, 1811 – wielbłądokształtne
- rodzina: Camelidae J.E. Gray, 1821 – wielbłądowate
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 280–384. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).
- ↑ Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 165–191. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Boissere, J.-R., F. Lihoreau, and M. Brunet. 2005. The position of Hippopotamidae within Cetartiodactyla. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America, 102:1537-1541.
- Gatesy, J. 1997. More support for a Cetacea / Hippopotamidae clade: The blood clotting protein gene g-fibrinogen. Molecular Biology and Evolution, 14:537-543.
- Gatesy, J., C. Hayashi, M. Cronin, and P. Arctander. 1996. Evidence from milk casein genes that cetaceans are close relatives of hippopotamid artiodactyls. Molecular Biology and Evolution, 13:954-963.
- Gatesy, J., C. Mathee. R. DeSalle, and C. Hayashi. 2002. Resolution of a supertree/supermatrix paradox. Systematic Biology, 51:652-664.
- Gatesy, J., M. Milinkovitch, V. Waddell, and M. Stanhope. 1999. Stability of cladistic relationships between Cetacea and higher-level artiodactyl taxa. Systematic Biology, 48:6-20.
- Grauer, D. and D. Higgins. 1994. Molecular evidence for the inclusion of cetaceans within the order Artiodactyla. Molecular Biology and Evolution, 11:357-364.
- Milinkovitch, M. C. and J. G. M. Thewissen. 1997. Even-toed fingerprints on whale ancestry. Nature, 388:622-624.
- Montgelard, C., F. Catzeflis, and E. Douzery. 1997. Phylogenetic relationships among cetartiodactyls and cetaceans as deduced from the comparison of cytochrome b and 12S RNA mitochondrial sequences. Molecular Biology and Evolution, 14:550-559.
- Naylor, G. J. P. and D. C. Adams. 2001. Are the fossil data really at odds with the molecular data? Morphological evidence for Cetartiodactyla phylogeny reexamined. Systematic Biology, 50:444-453.
- O'Leary, M. A. and J. H. Geisler. 1999. The position of Cetacea within Mammalia: phylogenetic analysis of morphological data from extinct and extant taxa. Systematic Biology, 48:455-490.
- Nikaido M, Rooney AP, Okada N (1999) Phylogenetic relationships among cetartiodactyls based on insertions of short and long interpersed elements: Hippopotamuses are the closest extant relatives of whales. Proc Natl Acad Sci U S A 96: 10261–10266.
- Shedlock, A. M., M. C. Milinkovitch, and N. Okada. 2000. SINE evolution, missing data, and the origin of whales. Systematic Biology, 49:808-816.
- Shimamura, M., H. Yasue, K. Ohshima, H. Abe, H. Kato, T. Kishiro, M. Goto, I. Munechika, and N. Okada. 1997. Molecular evidence from retroposons that whales form a clade within even-toed ungulates. Nature, 388:666-670.
- Thewissen, J. G., E. M. Williams, L. J. Roe, and S. T. Hussain. Skeletons of terrestrial cetaceans and the relationship of whales to artiodactyls. Nature, 413:277-281.