Głuchołazy
![Ziemia](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e9/Geographylogo.svg/20px-Geographylogo.svg.png)
miasto w gminie miejsko-wiejskiej | |||||
![]() Rynek | |||||
| |||||
Państwo | |||||
---|---|---|---|---|---|
Województwo | |||||
Powiat | |||||
Gmina | |||||
Data założenia |
XIII wiek | ||||
Prawa miejskie |
1225 | ||||
Burmistrz |
Paweł Szymkowicz | ||||
Powierzchnia |
6,83 km² | ||||
Wysokość |
288 m n.p.m. | ||||
Populacja (30.06.2018) • liczba ludności • gęstość |
| ||||
Strefa numeracyjna |
77 | ||||
Kod pocztowy |
48-340 | ||||
Tablice rejestracyjne |
ONY | ||||
Położenie na mapie gminy Głuchołazy ![]() | |||||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||||
Położenie na mapie województwa opolskiego ![]() | |||||
Położenie na mapie powiatu nyskiego ![]() | |||||
![]() | |||||
TERC (TERYT) |
1607014 | ||||
SIMC |
0965341 | ||||
Hasło promocyjne: Głuchołazy – dodaj do ulubionych | |||||
Urząd miejski Rynek 1548-340 Głuchołazy | |||||
Strona internetowa | |||||
BIP |
ⓘGłuchołazy (daw. Kozia Szyja[1], Cygenhals[2], łac. Capri Collum, niem. Ziegenhals[3], Bad Ziegenhals[potrzebny przypis], cz. Hlucholazy, śl. Guchołazy, Koziŏszyja, dś. Ziegenhols) – miasto w Polsce położone w województwie opolskim, w powiecie nyskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Głuchołazy. Historycznie leży na Dolnym Śląsku, na styku Gór Opawskich (Sudety) i Przedgórza Głuchołasko-Prudnickiego (Przedgórze Paczkowskie). Przepływa przez nie rzeka Biała Głuchołaska.
W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa opolskiego.
Według danych na 30 czerwca 2018 miasto było zamieszkane przez 13 735 osób[4].
W 2018 miastu został nadany tytuł honorowy Miasto Orderu Uśmiechu[5].
Geografia
[edytuj | edytuj kod]- Z tym tematem związana jest kategoria:
![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/88/Do%C5%82em_do_zdroju%2C_g%C3%B3r%C4%85_w_Jeseniki._Zima_2012-13_-_panoramio.jpg/220px-Do%C5%82em_do_zdroju%2C_g%C3%B3r%C4%85_w_Jeseniki._Zima_2012-13_-_panoramio.jpg)
Położenie
[edytuj | edytuj kod]Miasto jest położone w południowo-zachodniej Polsce, w województwie opolskim, tuż przy granicy z Czechami, na pograniczu Gór Opawskich i Przedgórza Głuchołasko-Prudnickiego. Znaczna cześć miasta położona jest na równinnym terenie na wysokości około 288 m n.p.m. Formalnie obszar miasta oprócz zabudowy miejskiej, obejmuje na południu porośnięte lasem północne zbocza Parkowej Góry (Przedniej Kopy). Najwyżej położony punkt w granicach miasta znajduje się na wysokości 455 m n.p.m., tuż poniżej szczytu Przedniej Kopy[6]. Południowa część miasta położona u podnóża i w dolnej części zboczy Góry Parkowej jest częścią leczniczą, wypoczynkową i uzdrowiskową.
Przez miasto przepływa Biała Głuchołaska, po przepłynięciu granicy państwowej tworzy zakola między pagórkami. Na południu miasta, na zboczu Góry Parkowej są dwa rezerwaty przyrody: Nad Białką i Las Bukowy.
Środowisko naturalne
[edytuj | edytuj kod]Klimatogrami dla Głuchołaz | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
I | II | III | IV | V | VI | VII | VIII | IX | X | XI | XII | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
29
0
-5
|
28
2
-4
|
29
7
-1
|
39
13
3
|
70
18
7
|
84
21
10
|
86
23
11
|
84
22
11
|
51
18
8
|
40
13
4
|
41
7
1
|
35
2
-3
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Temperatury w °C Opad całkowity w mm Źródło: climate-data.org | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Wpływ na klimat Głuchołaz ma sąsiedztwo Sudetów z najbliżej położonymi Górami Opawskimi[7]. Średnia temperatura roczna wynosi +7,8 °C. Pokrywa śnieżna występuje od grudnia do kwietnia. Duże zróżnicowanie dotyczy termicznych pór roku. Średnie roczne opady atmosferyczne w rejonie Głuchołaz wynoszą 616 mm, dominują wiatry zachodnie[8].
Podział miasta
[edytuj | edytuj kod]Według Krajowego Rejestru Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju częściami Głuchołaz są[9]:
W mieście funkcjonują niestandaryzowane nazwy osiedli[9]:
- Osiedle Koszyka
- Osiedle Tysiąclecia
- Osiedle Konstytucji 3 Maja
Nazwa
[edytuj | edytuj kod]![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/06/Polskie-nazwy_%C5%9Bl%C4%85skich_miejscowosci_z_patentu_Fryderyka_II_1750.jpg/220px-Polskie-nazwy_%C5%9Bl%C4%85skich_miejscowosci_z_patentu_Fryderyka_II_1750.jpg)
Nazwa Głuchołazy została utworzona od czeskiego określenia hluché lazy (bezpożyteczne czy jałowe pole). Dawna nazwa miasta, Kozia Szyja, pochodziła od krętego biegu rzeki Białej Głuchołaskiej. Jej niemieckim odpowiednikiem było Ziegenhals. Nazwa niemiecka była zapisywana także w zlatynizowanej postaci Caprae Colium[10]. W przeszłości stosowane były też polskie nazwy Złoty Zakątek[11] i Cygenhals[2].
W 1750 roku polska nazwa Cygenhals wymieniona została przez Fryderyka II pośród innych miast śląskich w zarządzeniu urzędowym wydanym dla mieszkańców Śląska[2].
Polską nazwę miejscowości w formie Koziascyja w książce „Krótki rys jeografii Szląska dla nauki początkowej” wydanej w Głogówku w 1847 wymienił śląski pisarz Józef Lompa[12].
Obecna nazwa została administracyjnie zatwierdzona 7 maja 1946[13].
Historia
[edytuj | edytuj kod]Średniowiecze
[edytuj | edytuj kod]![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0f/Fragmenty_%C5%9Bredniowiecznych_mur%C3%B3w_obronnych%2C_G%C5%82ucho%C5%82azy_2018.04.08_%2805%29.jpg/220px-Fragmenty_%C5%9Bredniowiecznych_mur%C3%B3w_obronnych%2C_G%C5%82ucho%C5%82azy_2018.04.08_%2805%29.jpg)
Na początku XIII wieku na terenie Śląska i Moraw rozwijała się akcja osiedleńcza biskupa wrocławskiego Wawrzyńca oraz margrabiego morawskiego Władysława I Przemyślidy. Wówczas w rejonie Głuchołaz zostały znalezione złoża złota i założano kopalnie tego metalu. Biskup upoważnił rycerza Witygona do przeprowadzenia akcji kolonizacyjnej w dolinie rzeki Białej Głuchołaskiej w celu zabezpieczenia granic biskupstwa, w wyniku czego założone zostało warowne miasto Głuchołazy[14]. W 1225 miasto zostało lokowane na prawie flamandzkim[15]. Kościół św. Wawrzyńca po raz pierwszy wzmiankowany był w 1285[14].
Husyci spalili miasto między 16 i 18 marca 1428, w drodze z Prudnika do Nysy[16]. Podczas anarchii feudalnej panującej po wojnach husyckich, Głuchołazy dwukrotnie zagarnęli śląscy i czescy rycerze-zbójcy (1444 i 1445), przy czym dopuszczali się rabunków i gwałtów. Miasto zostało odkupione od napastników przez księcia głogówecko-prudnickiego Bolka V Wołoszka. W latach 1445–1450 Głuchołazy należały do księstwa głogówecko-prudnickiego, następnie odzyskali je biskupi wrocławscy[14].
XV–XX wiek
[edytuj | edytuj kod]![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/da/Ziegenhals%2C_Schlesien_-_Waldteich_%28Zeno_Ansichtskarten%29.jpg/220px-Ziegenhals%2C_Schlesien_-_Waldteich_%28Zeno_Ansichtskarten%29.jpg)
![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/45/Panorama_G%C5%82ucho%C5%82az_Friedrich_Bernhard_Werner.jpg/220px-Panorama_G%C5%82ucho%C5%82az_Friedrich_Bernhard_Werner.jpg)
W 1460 miasto ucierpiało w wyniku powodzi[14]. Staraniem burmistrza Kirchnera w 1552 w zachodniej części Rynku wzniesiono nowy renesansowy ratusz[17]. Podczas I wojny śląskiej miasto zostało zajęte przez wojska pruskie. Podczas rokowań pokojowych w 1742 król Fryderyk II Wielki starał się o zapewnienie sobie posiadania miasta jako ważnego punktu strategicznego[14].
W 1856 fabryka włókiennicza Samuela Fränkla z siedzibą w Prudniku (późniejsze Zakłady Przemysłu Bawełnianego „Frotex”) otworzyła w Głuchołazach swoją filialną tkalnię. W latach 70. XIX wieku chałupnicy z Głuchołaz wchodzili w skład prudnickiej spółki komandytowej, założonej przez Fränkla[18]. Pod koniec XIX wieku z inicjatywy Towarzystwa Promenadowego, wkrótce po otrzymaniu przez miasto statusu uzdrowiska, powstał Park Zdrojowy w Głuchołazach[19].
10 lipca 1903 roku Głuchołazy i okoliczne miejscowości w wyniku wielodniowych intensywnych opadów deszczu nawiedziła powódź. Miesiąc później, 10 sierpnia, cesarzowa Augusta udała się do Głuchołaz, Jarnołtówka i Prudnika, by dokonać wizji terenów zniszczonych podczas powodzi. Jej wizyta zaowocowała wybudowaniem zapory wodnej w Jarnołtówku[20].
W lutym 1919 na konferencji paryskiej Czechosłowacja wysunęła roszczenie terytorialne do Głuchołaz[21].
Od 1919 Głuchołazy należały do nowo utworzonej prowincji Górny Śląsk. Prowincja została zlikwidowana w 1938, a 18 stycznia 1941 utworzono ją ponownie.
II wojna światowa
[edytuj | edytuj kod]W styczniu 1945 roku cywilna ludność Głuchołaz została wywieziona na terytorium okupowanej przez Niemców Czechosłowacji. Od 24 marca linia frontu aż do końca wojny przebiegała wzdłuż rubieży: Biała Nyska – Bodzanów – Głuchołazy, pozostawiając wojska rosyjskie w odległości ok. 3 km na wschód od Głuchołaz, za Nowym Lasem i Charbielinem. Żołnierze mieli również rozkaz wysadzania za sobą wszystkich mostów. W ten spos��b zniszczony został między innymi most Wiktorii, którym można było najszybciej przejechać na drugą stronę Białej w drodze do Jesionika. Niemieckie oddziały wycofały się z Głuchołaz 9 maja, dzień po kapitulacji III Rzeszy. Następnego dnia przyjechały tu polskie władze administracyjne. Poza mostami miasto było prawie nie ruszone. Spłonął tylko jeden z budynków przy obecnej ul. Wyszyńskiego, wcześniej jedna bomba spadła na jedną halę przemysłową, powybijane były także okna w kamienicy przy zbiegu obecnych alei Jana Pawła II i ul. Powstańców Śląskich[22].
Po wyparciu oddziałów niemieckich miasto zostało przejęte przez polską administrację. Wówczas w Głuchołazach i okolicy została osiedlona między innymi część polskich przesiedleńców z Kresów Wschodnich – z Kozowej (dawny powiat brzeżański w województwie tarnopolskim)[23]. Niemieckojęzyczna ludność została wysiedlona na zachód[22].
Polska Ludowa
[edytuj | edytuj kod]![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/12/Border_Protection_Forces_in_Prudnik%2C_1985_%2801%29.jpg/220px-Border_Protection_Forces_in_Prudnik%2C_1985_%2801%29.jpg)
![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3a/Border_Protection_Forces_in_G%C5%82ucho%C5%82azy%2C_1946.jpg/220px-Border_Protection_Forces_in_G%C5%82ucho%C5%82azy%2C_1946.jpg)
Na podstawie dekretu PKWN z 31 sierpnia 1944 zostały utworzone miejsca odosobnienia, więzienia i ośrodki pracy przymusowej dla „hitlerowskich zbrodniarzy oraz zdrajców narodu polskiego”. Obóz pracy nr 102 Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego utworzyło w Głuchołazach[24].
Jesienią 1945 na terenie Głuchołaz została sformowana Graniczna Placówka Kontrolna. 28 lutego 1946 w świetlicy MO otwarto pierwsze kino w Głuchołazach[25].
W 1946 roku wprowadzono urzędowo nazwę Głuchołazy, zastępując poprzednią niemiecką nazwę Ziegenhals[26].
W maju 1947 roku w ścianę budynku nr 2 wmurowano tablicę pamiątkową ku czci gen. Karola Świerczewskiego.
W 1949 roku na ul. 15 Grudnia odsłonięto pomnik Armii Radzieckiej i Wojska Polskiego.
W 1978 roku na ówczesnej ul. gen. Świerczewskiego odsłonięto ufundowany przez Izbę Rzemieślniczą głaz z tablicami upamiętniającymi jego postać[27].
Projekt Orderu Uśmiechu stworzyła w 1967 dziewięciolatka z Głuchołaz – Ewa Chrobak, obecnie Kawaler Orderu Uśmiechu i Sekretarz Międzynarodowej Kapituły Orderu Uśmiechu.
III Rzeczpospolita
[edytuj | edytuj kod]W Głuchołazach do 21 grudnia 2007 roku funkcjonowały przejścia graniczne: Głuchołazy-Mikulovice (drogowe), Głuchołazy-Mikulovice (kolejowe), Głuchołazy-Jindřichov ve Slezsku (kolejowe) oraz w bezpośredniej bliskości miasta Konradów-Zlaté Hory (drogowe).
W ramach obchodów 50-lecia istnienia Orderu Uśmiechu Kapituła nadała po raz pierwszy honorowy tytuł[28] Miasta Orderu Uśmiechu dla Głuchołaz[29]. 25 maja 2018 na stadionie w Głuchołazach, 1024 dzieci z głuchołaskich szkół i przedszkoli biło rekord Polski z wpisem do księgi Guinnessa w ułożeniu znaku graficznego Orderu Uśmiechu z okazji jego 50-lecia[30].
4 lipca 2018 przy ul. Lompy 2, na terenie parku zdrojowego, otwarto 15-metrową tężnię solankową z drewna modrzewiowego, pełniącą zarazem funkcję wieży widokowej[31].
W 2018 roku Marek Michalak decyzją Rady Miejskiej Głuchołaz otrzymał tytuł Honorowego Obywatela Głuchołaz (2018)[32]
Demografia
[edytuj | edytuj kod]Według danych GUS z 30 czerwca 2018, Głuchołazy miały 13735 mieszkańców (10. miejsce w województwie opolskim i 328. w Polsce), powierzchnię 6,83 km² (33. miejsce w województwie opolskim i 726. miejsce w Polsce) i gęstość zaludnienia 2011 os./km²[4].
Mieszkańcy Głuchołaz stanowią około 10% populacji powiatu nyskiego, co stanowi 1,39% populacji województwa opolskiego.
Głuchołazy podlegają pod Urząd Statystyczny w Opolu, oddział w Prudniku[33].
Opis | Ogółem | Kobiety | Mężczyźni | |||
---|---|---|---|---|---|---|
jednostka | osób | % | osób | % | osób | % |
populacja | 13735 | 100 | 7281 | 53 | 6454 | 47 |
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²) |
2011 | 1066 | 945 |
Liczba mieszkańców miasta
[edytuj | edytuj kod]- 1800 – 2000[34]
- 1910 – 8975[35]
- 1933 – 9913[36]
- 1939 – 9737[36]
- 1946 – 7500[37]
- 1957 – 10300[34]
- 1970 – 13400
- 1995 – 15800[38]
- 1996 – 15718[38]
- 1997 – 15478[38]
- 1998 – 15835[38]
- 1999 – 15548[38]
- 2000 – 15525[38]
- 2001 – 15446[38]
- 2002 – 15319[38]
- 2003 – 15199[38]
- 2004 – 15052[38]
- 2005 – 14985[38]
- 2006 – 14918[38]
- 2007 – 14879[38]
- 2008 – 14849[38]
- 2009 – 14736[38]
- 2010 – 14658[38]
- 2011 – 14421[38]
- 2012 – 14382[38]
- 2013 – 14257[38]
- 2014 – 14092[38]
- 2015 – 13925[38]
- 2016 – 13780[38]
- 2017 – 13725[38]
![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/pl/timeline/en2tko1fmalz28ee72ggrooxmfvasli.png)
Piramida wieku mieszkańców Głuchołaz w 2014 roku
[edytuj | edytuj kod]Zabytki
[edytuj | edytuj kod]![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e7/2012-06_G%C5%82ucho%C5%82azy_13.jpg/220px-2012-06_G%C5%82ucho%C5%82azy_13.jpg)
![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d9/G%C5%82ucho%C5%82azy%2C_skrzy%C5%BCowanie.jpg/220px-G%C5%82ucho%C5%82azy%2C_skrzy%C5%BCowanie.jpg)
Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisane są[39]:
- układ urbanistyczny, z XIII w.,
- kościół par. pw. św. Wawrzyńca, z 1250 r. – XIII w. do XX w.
- kościół cmentarny pw. św. Rocha, z 1350 r., 1626 r., XIX w.
- pomnik więźniów oświęcimskich, na cmentarzu komunalnym, ul. Prymasa S. Wyszyńskiego[40] (d. Warszawska), z 1953 r., 1985 r.
- park sanatoryjny
- mury obronne, baszta – wieża Bramy Górnej z XIV w., 1418 r. – XV w. XVII w.
- zespół dawnego wójtostwa, obecnie mieszkalny, ul. Magistracka 2
- 2 budynki z dziedzińcem
- fragment muru obronnego miasta
- dom, ul. Andersa 48, z 1900 r.
- dawny dom zdrojowy, ul. Andersa nr 74, z 1882 r.,
- pensjonat „Ogrodowy”, ul. Andersa nr 76, z 1899 r.
- domy, Aleja Jana Pawła II 2, 12 (d. ul. 15 Grudnia), z k. XIX w.
- domy, ul. Kościuszki 1, 48, z XVIII w., XIX w.
- domy, Rynek 4, 8, 11, 19, 20, 24, 25, 26 (pl. Wolności), z XVI w., XVII w., XVIII w., XIX w.
- domy, ul. Wita Stwosza 5, 7, 17, 19, 21, z XVIII w./XIX w.
inne zabytki:
- kościół pw. św. Anny na Górze Chrobrego
- kościół ewangelicki z 1865 r., obecnie katolicki kościół młodzieżowy pw. św. Franciszka
inne obiekty rekreacyjno-turystyczne:
- trasy turystyczne
- trasy rowerowe
- Parkowa Góra.
Transport
[edytuj | edytuj kod]![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7d/G%C5%82ucho%C5%82azy%2C_dworzec_autobusowy.jpg/220px-G%C5%82ucho%C5%82azy%2C_dworzec_autobusowy.jpg)
![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ab/G%C5%82ucho%C5%82azy%E2%80%93Mikulovice_border_crossing%2C_2020.02.02_%2807%29.jpg/220px-G%C5%82ucho%C5%82azy%E2%80%93Mikulovice_border_crossing%2C_2020.02.02_%2807%29.jpg)
Transport drogowy
[edytuj | edytuj kod]Przez Głuchołazy przebiega droga krajowa:
- 40 Głuchołazy – Prudnik – Kędzierzyn-Koźle – Pyskowice
Sieć uzupełniają drogi wojewódzkie:
Transport kolejowy
[edytuj | edytuj kod]- Z tym tematem związana jest kategoria:
Miasto posiada cztery stacje kolejowe:
- Głuchołazy
- Głuchołazy Miasto (przystanek kolejowy)
- Głuchołazy Zdrój (nieczynna)
- Ziegenhals Stadt (zlikwidowana)
Transport autobusowy
[edytuj | edytuj kod]Dworzec autobusowy w Głuchołazach znajduje się przy ul. Wyszyńskiego.
W 2004 prudnicki PKS został sprywatyzowany z udziałem Connex Polska[41]. W 2008, w wyniku połączenia spółek PKS Connex Prudnik i PKS Connex Kędzierzyn-Koźle, utworzona została spółka Veolia Transport Opolszczyzna[42], w 2013 przejęta przez Arriva Bus Transport Polska[43]. W 2019 Arriva wycofała się z Prudnika[44]. Wówczas organizacją przewozów pasażerskich w Głuchołazach i okolicy zajęły się ościenne PKS-y[45]. W grudniu 2021 powołano Powiatowo-Gminny Związek Transportu „Pogranicze”, mający na celu poprawę jakości transportu[46].
1 lipca 2016 roku w mieście uruchomiono bezpłatną komunikacje miejską. W dni powszednie funkcjonuje ona na terenie miasta i przyległych miejscowości Konradów i Bodzanów, natomiast w letnie weekendy wykonuje ona 4 kursy do Jarnołtówka i Pokrzywnej[47][48]. Kursowanie autobusów przewidziane było pierwotnie do końca 2016 roku, jednakże w związku z pomyślnymi wynikami eksploatacyjnymi, funkcjonowanie komunikacji zostało w kolejnych latach utrzymane. Głuchołaska Bezpłatna Komunikacja Miejska funkcjonuje w oparciu o 28 przystanków autobusowych. W dni robocze kursy wykonywane są w godz. 5.00–21.00, czyli przez 16 godzin, natomiast w dni wolne od pracy przez 8 godzin dziennie. Łączna liczba zaplanowanych do przejechania kilometrów to ponad 59 tys. wozokilometrów[49].
Przejście graniczne
[edytuj | edytuj kod]- Osobne artykuły:
Kultura
[edytuj | edytuj kod]- Centrum Kultury im. Kawalerów Orderu Uśmiechu
- Chór Capricolium przy Liceum Ogólnokształcącym im. Bolesława Chrobrego
Stałe imprezy kulturalne
[edytuj | edytuj kod]- Dni Głuchołaz – impreza plenerowa organizowana corocznie w czerwcu na scenie przy ul. Moniuszki[50]
- Międzynarodowe Kursy Muzyczne[51]
- Międzynarodowy Festiwal Piosenki Turystycznej „Kropka”
Odniesienia w kulturze masowej
[edytuj | edytuj kod]- Jerzy Opolski – Ostatni portret pięknej kobiety, 1972
- Andrzej Sapkowski – Boży bojownicy, 2004; Lux perpetua, 2006
- Aleksander Sowa – Do widzenia, 2013
- Dorota Kania – Cień tajnych służb, 2013
- Jakub Ćwiek – Topiel, 2020
- Jakub Ćwiek - Panie czarowne, 2021
Media lokalne
[edytuj | edytuj kod]Prasa
[edytuj | edytuj kod]- Głuchołaski Informator Samorządowy
- Prudnik24
- Nowa Trybuna Opolska
- Gazeta Pogranicza
Telewizja
[edytuj | edytuj kod]- TV Prudnik (TV Pogranicze)
Portale
[edytuj | edytuj kod]Religia
[edytuj | edytuj kod]- Z tym tematem związana jest kategoria:
Wspólnoty wyznaniowe
[edytuj | edytuj kod]- parafia św. Wawrzyńca (ul. Kościelna 4)
- kościół św. Wawrzyńca (ul. Kościelna 4)
- kościół św. Franciszka z Asyżu (ul. Bohaterów Warszawy)
- kościół św. Rocha (ul. Marii Skłodowskiej-Curie)
- zbór Głuchołazy (Sala Królestwa ul. Powstańców Śląskich 11/1)[54]
Cmentarze
[edytuj | edytuj kod]- Cmentarz Komunalny (ul. Stefana Wyszyńskiego)
Sport
[edytuj | edytuj kod]![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4f/30.09.2017_GKS_G%C5%82ucho%C5%82azy_-_LZS_Rac%C5%82awiczki_3-5_%282-2%29.jpg/220px-30.09.2017_GKS_G%C5%82ucho%C5%82azy_-_LZS_Rac%C5%82awiczki_3-5_%282-2%29.jpg)
Głównym podmiotem odpowiedzialnym za sport i rekreację w mieście jest Gminny Ośrodek Sportu i Rekreacji Głuchołazy[55].
Obiekty sportowe
[edytuj | edytuj kod]- Stadion Miejski (ul. Konopnickiej)
- Hala sportowa (ul. Skłodowskiej)
- Kompleks rekreacyjny „Nad Białką” (ul. Kościuszki)
- Lodowisko „Biały Orlik” (ul. Bohaterów Warszawy)
- Boiska ORLIK 2012 (ul. Bohaterów Warszawy)
- Korty tenisowe (al. Jana Pawła II)
Kluby sportowe
[edytuj | edytuj kod]- MULKS Juvenia Głuchołazy (lekkoatletyka)
- GKS Głuchołazy (piłka nożna)
- MUKS Chrobry Basket Głuchołazy (koszykówka)
- Juve Głuchołazy (siatkówka)
- Głuchołaski Klub Kolarski Victoria (kolarstwo)
- KŁ Chrobry Głuchołazy (łucznictwo)
- UKS Hattrick Głuchołazy (piłka nożna)
Polityka
[edytuj | edytuj kod]Miasto jest siedzibą gminy miejsko-wiejskiej. Organem wykonawczym jest burmistrz. W wyborach samorządowych w 2018 na urząd został wybrany Edward Szupryczyński[56]. Siedzibą władz jest Urząd Miejski na Rynku.
Rada Miejska
[edytuj | edytuj kod]Mieszkańcy Głuchołaz wybierają do swojej Rady Miejskiej 11 radnych (11 z 21). Pozostałych 10 radnych wybierają mieszkańcy terenów wiejskich gminy Głuchołazy.
Radni Rady Miejskiej VIII kadencji wybrani w wyborach samorządowych w 2018[57]:
- Prawo i Sprawiedliwość (7 mandatów) – Kazimierz Stychno, Bolesław Stychno, Michał Koszut, Jerzy Wojnarowski, Jan Chaszczewicz, Bogusław Kanarski, Szymon Biliński
- Koalicja Obywatelska (7 mandatów) – Andrzej Gębala, Alicja Szymkowicz, Klaudia Pach-Gomulnicka, Edward Szupryczyński, Mariusz Migała, Roman Sambor, Mieczysław Skupień
- Kukiz’15 (4 mandaty) – Grzegorz Ptak, Daniel Szenawa, Teresa Wilk, Jacek Wanicki
- Forum Samorządowe 2002 (2 mandaty) – Adam Łabaza, Ryszard Udziela
- Polskie Stronnictwo Ludowe (1 mandat) – Stanisław Szul
![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/92/G%C5%82ucho%C5%82azy-_t%C4%99%C5%BCnia.jpg/220px-G%C5%82ucho%C5%82azy-_t%C4%99%C5%BCnia.jpg)
Budżet miasta
[edytuj | edytuj kod]Budżet miasta Głuchołaz | ||
---|---|---|
Lp. | Rok | Budżet |
1 | 2009 | 60 mln zł. |
2 | 2010 | 65 mln zł. |
3 | 2011 | 76,5 mln zł. |
4 | 2012 | 66 mln zł. |
5 | 2013 | 65,6 mln zł. |
6 | 2014 | 77,2 mln zł. |
7 | 2015 | 71,4 mln zł. |
8 | 2016 | 84,3 mln zł. |
Współpraca międzynarodowa
[edytuj | edytuj kod]Miasto | Kraj | Data podpisania umowy |
---|---|---|
Nieder-Olm | ![]() |
1996[59] |
Jesionik (Jeseník) | ![]() |
2002[60] |
Mikulovice[61] | ![]() |
|
Zlaté Hory | ![]() |
16 września 2009[62] |
Turystyka
[edytuj | edytuj kod]![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ac/2012-06_G%C5%82ucho%C5%82azy_28.jpg/220px-2012-06_G%C5%82ucho%C5%82azy_28.jpg)
Kościół św. Wawrzyńca w Głuchołazach został wymieniony w Kanonie Krajoznawczym Polski[63]. Oddział PTTK „Sudetów Wschodnich” w Prudniku ustanowił turystyczną Odznakę Krajoznawczą Ziemi Prudnickiej, którą zdobywa się poprzez zwiedzenie odpowiedniej liczby obiektów w miejscowościach położonych na ziemi prudnickiej i warunkowo w miejscowościach w Parku Krajobrazowym Góry Opawskie, w tym w Głuchołazach[64]. PTTK Prudnik przyznaje również Kolarską Odznakę Turystyczną w „Królestwie Pradziada” za odwiedzenie m.in. Głuchołaz[65].
13 lipca 2010, w ramach organizowanego w Prudniku VI Europejskiego Tygodnia Turystyki Rowerowej, w którym wzięli udział rowerzyści z całej Europy, przez Głuchołazy prowadziła trasa „Dzień Czeski”[66].
Szlaki turystyczne
[edytuj | edytuj kod]Przez Głuchołazy prowadzą szlaki turystyczne:
Główny Szlak Sudecki im. Mieczysława Orłowicza (440 km): Prudnik – Świeradów-Zdrój
Głuchołazy-Zdrój – Pod Przednią Kopą (2,2 km)
Rezerwat Nad Białką – Mikulovice (1,7 km)
Głuchołazy-Zdrój – Rezerwat Nad Białką (1,5 km)
Szlaki rowerowe
[edytuj | edytuj kod]Przez Głuchołazy prowadzą szlaki rowerowe[67]:
Trasa rowerowa PTTK nr R9: Głuchołazy – Kolonia Jagiellońska – Bodzanów – Rudawa – Nowy Świętów – Wilamowice Nyskie – Gierałcice – Biskupów – Łączki – granica województw opolskiego i dolnośląskiego
Trasa rowerowa PTTK nr 60-c: Prudnik – Prudnik, Osiedle Tysiąclecia – Lipno – Prudnik-Las – Dębowiec – Pokrzywna – Jarnołtówek – Konradów – Głuchołazy – Kolonia Jagiellońska – Gierałcice – Biskupów – Burgrabice – Kijów – Gościce
Ludzie związani z Głuchołazami
[edytuj | edytuj kod]- Z tym tematem związana jest kategoria:
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Uwagi
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Stefan Morajko , Dlaczego Kozia Szyja? [online], glucholazy.info, 26 września 2018 [dostęp 2020-11-22] [zarchiwizowane z adresu 2018-09-26] .
- ↑ a b c d Pruski dokument z roku 1750 ustalający urzędowe opłaty na Śląsku – „Wznowione powszechne taxae-stolae sporządzenie, Dla samowładnego Xięstwa Sląska, Podług ktorego tak Auszpurskiey Konfessyi iak Katoliccy Fararze, Kaznodzieie i Kuratusowie Zachowywać się powinni. Sub Dato z Berlina, d. 8. Augusti 1750”.
- ↑ Michael Rademacher , Deutsche Verwaltungsgeschichte Oberschlesien, Kreis Neisse [online], web.archive.org, 4 marca 2016 [dostęp 2020-11-22] [zarchiwizowane z adresu 2016-03-04] .
- ↑ a b GUS, Ludność. Stan i struktura oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym w 2018 r. Stan w dniu 30 VI [online], stat.gov.pl, 12 października 2018 [dostęp 2020-06-09] (pol.).
- ↑ Głuchołazy Miastem Orderu Uśmiechu. brpd.gov.pl, 24 września 2018. [dostęp 2018-09-25]. (pol.).
- ↑ Andrzej Dereń, Prudnik ma nowy plan miasta [online], terazprudnik.pl, 20 czerwca 2018 [dostęp 2020-06-09] (pol.).
- ↑ Krzysztof Strauchmann , Góry Opawskie najzimniejszym miejscem na Opolszczyźnie. Najcieplejsze jest Jezioro Turawskie [online], nto.pl, 9 stycznia 2024 [dostęp 2024-01-10] (pol.).
- ↑ Klimat: Głuchołazy: Klimatogram, wykres temperatury, tabela klimatu – Climate-Data.org [online], pl.climate-data.org [dostęp 2020-06-09] .
- ↑ a b Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 1 stycznia 2023
- ↑ Praca zbiorowa, Nysa i okolice. Miniprzewodnik, Helion, 19 czerwca 2012, ISBN 978-83-7853-069-5 [dostęp 2020-06-10] (pol.).
- ↑ Edupedia – Kameralne Góry Opawskie (Słownik nazw geograficznych) [online], www.edupedia.pl [dostęp 2020-06-10] .
- ↑ Józef Lompa, „Krótki rys jeografii Śląska dla nauki początkowej”, Głogówek 1847, s. 28.
- ↑ M.P. z 1946 r. nr 44, poz. 85.
- ↑ a b c d e Paweł Szymkowicz , Dzieje miasta [online], glucholazy.pl [dostęp 2020-06-09] (pol.).
- ↑ Robert Krzysztofik , Lokacje miejskie na obszarze Polski: dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2007, s. 30–31, ISBN 978-83-226-1616-1 [dostęp 2020-11-22] (pol.).
- ↑ Wojciech Dominiak (red.), Prudnik w średniowieczu: studia nad początkami miasta, Muzeum Ziemi Prudnickiej, 2016, ISBN 978-83-63260-62-0 .
- ↑ Ratusz w Głuchołazach [online], web.archive.org, 28 grudnia 2004 [dostęp 2020-11-22] [zarchiwizowane z adresu 2016-04-08] .
- ↑ Maciej Dobrzański , Nie tylko Prudnik. O filiach i przedstawicielstwach S. Fränkel [online], Prudnik24, 18 grudnia 2021 [dostęp 2024-08-26] (pol.).
- ↑ Głuchołazy – Park Zdrojowy. Atrakcje turystyczne Głuchołaz. Ciekawe miejsca Głuchołaz [online], www.polskaniezwykla.pl [dostęp 2020-06-09] .
- ↑ Leszek Bobowski , Tygodnik Prudnicki – Kiedy powstawała straż w Prudniku [online], tygodnikprudnicki.pl, 13 października 2010 [dostęp 2019-12-22] .
- ↑ Franz Choholatý Gröger: Připojení Hlučínska k ČSR 4. 2. 1920. nassmer.blogspot.com, 19 lutego 2010. [dostęp 2018-12-30]. (cz.).
- ↑ a b Paweł Szymkowicz , Początki Naszego Miasta [online], nowe.glucholazy.pl [dostęp 2020-11-22] .
- ↑ Moje Kresy. Ludzie z Kozowej [online], Nowa Trybuna Opolska, 8 października 2011 [dostęp 2020-11-22] (pol.).
- ↑ Okupacja w imię sojuszu. Armia sowiecka w Polsce 1944-1956 (fragmenty), „forumemjot”, 9 maja 2012 [dostęp 2018-10-13] [zarchiwizowane z adresu 2018-10-13] (pol.).
- ↑ Pierwsze kino w Głuchołazach, „Głos Prądnika”, Czesław Żelazny – redaktor naczelny, 8 (9), Prądnik [Prudnik]: Powiatowy Komitet Osadniczy, 3 marca 1946, s. 6 .
- ↑ Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 15 marca 1947 r. (M.P. z 1947 r. nr 37, poz. 297, s. 14).
- ↑ Czesław Czubryt-Borkowski , Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939–1945, Rada Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa, Sport i Turystyka, 1988, s. 490, ISBN 83-217-2709-3 .
- ↑ Anna Kwaśnicka , 50 lat uśmiechniętej buźki [online], radioem.pl, 21 września 2018 [dostęp 2020-06-09] .
- ↑ Krzysztof Strauchmann , Głuchołazy oficjalnie stały się Miastem Orderu Uśmiechu [online], nto.pl, 21 września 2018 [dostęp 2020-06-09] (pol.).
- ↑ Wiktoria Palarczyk , Głuchołazy: 1024 osoby biły rekord Polski w ułożeniu znaku graficznego Orderu Uśmiechu [online], radio.opole.pl, 25 maja 2018 [dostęp 2020-06-09] (pol.).
- ↑ Głuchołazy mają swoją tężnię! – Nasze Sudety [online], naszesudety.pl, 5 lipca 2018 [dostęp 2020-11-22] .
- ↑ Głuchołazy Miastem Orderu Uśmiechu. brpd.gov.pl, 24 września 2018. [dostęp 2018-09-25].
- ↑ Czy wiesz, że..., [w:] Andrzej Dereń, Polska bardziej polska, „Tygodnik Prudnicki”, 49 (732), Prudnik: Spółka Wydawnicza ANEKS, 8 grudnia 2004, ISSN 1231-904X .
- ↑ a b Demografia [online], sztetl.org.pl [dostęp 2020-06-10] .
- ↑ Willkommen bei Gemeindeverzeichnis.de [online], www.gemeindeverzeichnis.de [dostęp 2020-06-10] .
- ↑ a b Deutsche Verwaltungsgeschichte Oberschlesien, Kreis Neisse [online], web.archive.org, 6 września 2017 [dostęp 2020-06-10] [zarchiwizowane z adresu 2017-09-06] .
- ↑ Rocznik statystyczny. R. 11, 1947, Warszawa: Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, 1947 [dostęp 2020-06-10] .
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w Głuchołazy w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2020-06-10] , liczba ludności na podstawie danych GUS.
- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo opolskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 23 lipca 2024, s. 62 .
- ↑ Wykaz obiektów zabytkowych nieruchomych ujętych w ewidencji zabytków zlokalizowanych na terenie gminy Głuchołazy. gmina.glucholazy.sisco.info. [dostęp 2016-04-30].
- ↑ Damian Wicher , Nowy PKS, „Tygodnik Prudnicki”, Andrzej Dereń – redaktor naczelny, 49 (732), Prudnik: Spółka Wydawnicza „Aneks”, 8 grudnia 2004, s. 5, ISSN 1231-904X .
- ↑ Zbigniew Taylor , Ariel Ciechański , Deregulacja i przekształcenia przedsiębiorstw transportu lądowego w Polsce na tle polityki spójności UE: Deregulation and transformation among Poland’s surface-transport companies against the background of the EU cohesion policy, IGiPZ PAN, 29 grudnia 2017, s. 126, ISBN 978-83-61590-74-3 [dostęp 2024-03-18] (pol.).
- ↑ Arriva przejmuje Veolia Transport Polska. infobus.pl, 2013-06-06. [dostęp 2024-03-18].
- ↑ Arriva zamyka komunikację lokalną w sześciu ośrodkach [online], transport-publiczny.pl, 28 listopada 2018 [dostęp 2024-03-18] (pol.).
- ↑ Maciej Dobrzański , Kto od lipca obsłuży przewozy pasażerskie? [online], Prudnik24, 16 lutego 2019 [dostęp 2024-03-18] (pol.).
- ↑ Maciej Dobrzański , Powołują związek, który ma ułatwić komunikację [online], Prudnik24, 18 sierpnia 2021 [dostęp 2024-03-18] (pol.).
- ↑ Waldemar Brygier , W Głuchołazach też za darmo! – Nasze Sudety [online], www.naszesudety.pl, 1 lipca 2016 [dostęp 2020-11-22] .
- ↑ Miejski rozkład jazdy [online], web.archive.org, 6 lipca 2018 [dostęp 2020-09-04] [zarchiwizowane z adresu 2018-07-06] .
- ↑ Bezpłatna Komunikacja Miejska w 2017 roku – GlucholazyOnline.com [online], web.archive.org, 6 lipca 2018 [dostęp 2020-09-04] [zarchiwizowane z adresu 2018-07-06] .
- ↑ Dziś ruszają Dni Głuchołaz [online], Nowa Trybuna Opolska, 6 czerwca 2009 [dostęp 2020-06-09] (pol.).
- ↑ Międzynarodowy Kurs Muzyczny. [dostęp 2015-12-10]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-05-10)].
- ↑ Głuchołazy.eu – Start [online], www.glucholazy.eu [dostęp 2020-06-09] .
- ↑ Gazeta Prudnik24 i portal informacyjny – Prudnik, Głubczyce, Głuchołazy [online], Prudnik24 [dostęp 2020-06-09] (pol.).
- ↑ Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2018-10-11] .
- ↑ Gminny Ośrodek Sportu i Rekreacji Głuchołazy [online], gosirglucholazy.pl [dostęp 2020-06-10] .
- ↑ Edward Szupryczyński – burmistrz kadencji 2018-2023 w: Głuchołazy [online], www.portalsamorzadowy.pl [dostęp 2020-06-10] (pol.).
- ↑ Wyniki wyborów 2018 do rady miasta Głuchołazy [online], Polskatimes.pl [dostęp 2020-11-22] (pol.).
- ↑ Krzysztof Strauchmann , Tężnia solankowa w Głuchołazach, pierwsza na Opolszczyźnie, przyjmuje kuracjuszy [online], Nowa Trybuna Opolska, 4 lipca 2018 [dostęp 2021-01-30] (pol.).
- ↑ Dzieje uzdrowiska Głuchołazy Zdrój ; 10 lat partnerstwa pomiędzy Gminą Głuchołazy i Związkiem Gmin Nieder-Olm (1996-2006) – Katalog Bibliotek Uniwersytetu Śląskiego i Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach – Prolib Integro [online], integro.ciniba.edu.pl [dostęp 2020-10-04] .
- ↑ Jan Mrosek , Głuchołazy – Głuchołazy – Volný čas – Město Jeseník [online], www.jesenik.org [dostęp 2020-06-09] (cz.).
- ↑ Obec Mikulovice , Nemůžu si stěžovat, že bych měl moc volného času [online], www.mikulovice.cz [dostęp 2020-06-09] (cz.).
- ↑ Partnerská města a obce: Zlaté Hory [online], zlatehory.cz [dostęp 2020-06-09] .
- ↑ Kanon Krajoznawczy Polski [online], pttk.pl [dostęp 2024-01-08] [zarchiwizowane z adresu 2016-03-04] .
- ↑ Regulamin Odznaki Krajoznawczej Ziemi Prudnickiej [online], prudnik.pttk.pl [dostęp 2024-01-01] .
- ↑ Regulamin Kolarskiej Odznaki Turystycznej w „Królestwie Pradziada” [online], prudnik.pttk.pl [dostęp 2024-01-08] .
- ↑ Trasy rowerowe VI ETTR w Prudniku, „Tygodnik Prudnicki”, Andrzej Dereń – redaktor naczelny, 27 (1019), Prudnik: Spółka Wydawnicza „Aneks”, 7 lipca 2010, s. 20–21, ISSN 1231-904X .
- ↑ Okolice Prudnika, [w:] Karol Kawałko , Szlaki rowerowe Śląska Opolskiego, Piła: Wydawnictwo BIK: na zlecenie Urzędu Marszałkowskiego Województwa Opolskiego, 2009, s. 13, ISBN 978-83-7618-031-1 .
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Góry Opawskie. Słownik Geografii Turystycznej Sudetów, pod red. M. Staffy, Wydawnictwo I-BIS, Wrocław 2008, s. 88–115.
- Paul Kutzer: Historia Głuchołaz, wydanie niemieckie 1897.
- Erinnerungen aus meinem Leben, 1958/59 wyd. niem. Jana Melzera, tłumaczenie Mariusz Studzienny
- Vladimír Pohorecký: Tipy na výlet po rozhlednàch a starých hradech. Praga: Wydawnictwo Radioservis, 2001. ISBN 80-86212-10-6. (cz.).
- Horst Prignitz: Wasserkur und Badelust. Eine Badereise in die Vergangenheit / Kuracja wodna i ochota do kąpieli – podróż kąpielowa do przeszłości. Koehler und Amelang, Leipzig 1986, ISBN 3-7338-0011-7.
- Skrypt historyczny Stowarzyszenia Historycznego Legionów Polskich i Legii Polsko-Włoskiej w Nysie, pod red. Marka Szczerskiego, kpt. Tomek, Nysa 2010.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Historia Żydów w Głuchołazach na portalu Wirtualny Sztetl
- Ziegenhals, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XIV: Worowo – Żyżyn, Warszawa 1895, s. 589 .
- Archiwalne widoki miejscowości w bibliotece Polona