Gościno
![Ziemia](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e9/Geographylogo.svg/20px-Geographylogo.svg.png)
miasto w gminie miejsko-wiejskiej | |||||
![]() Widok miasteczka ze wzgórza kościelnego | |||||
| |||||
Państwo | |||||
---|---|---|---|---|---|
Województwo | |||||
Powiat | |||||
Gmina | |||||
Prawa miejskie |
1 stycznia 2011[1] | ||||
Burmistrz |
Marcin Pawlak | ||||
Powierzchnia |
5,7 km² | ||||
Populacja (2016-06-30) • liczba ludności • gęstość |
| ||||
Strefa numeracyjna |
94 | ||||
Kod pocztowy |
78-120 | ||||
Tablice rejestracyjne |
ZKL | ||||
Położenie na mapie gminy Gościno ![]() | |||||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||||
Położenie na mapie województwa zachodniopomorskiego ![]() | |||||
Położenie na mapie powiatu kołobrzeskiego ![]() | |||||
![]() | |||||
TERC (TERYT) |
3208034 | ||||
SIMC |
0306236 | ||||
Urząd miejski ul. IV Dywizji Wojska Polskiego 5878-120 Gościno | |||||
Strona internetowa |
Gościno (niem. Groß Jestin) – miasto w północno-zachodniej Polsce, położone w województwie zachodniopomorskim, w powiecie kołobrzeskim, siedziba gminy Gościno. Leży na Równinie Gryfickiej, nad strugą Gościnką.
Według danych z 30 czerwca 2014 Gościno miało 2448 mieszkańców[3].
Położenie
[edytuj | edytuj kod]Miasto leży na Równinie Gryfickiej ok. 20 km na południe od Kołobrzegu przy drodze wojewódzkiej nr 162. Przy wschodniej części miejscowości płynie struga Gościnka, która uchodzi 2,5 km na północ do rzeki Parsęty. Ok. 0,8 km na północny zachód od miasta znajduje się jezioro o takiej samej nazwie Gościno.
Powierzchnia nowego miasta wynosi 569,86 ha[1].
Ok. 0,5 km na południowy zachód od zabudowy Gościna leży osada Gościno-Żalno, natomiast 0,8 km na południowy wschód wieś Gościno-Dwór. Kolejną pobliską miejscowością są Lubkowice ok. 0,5 km na północny wschód.
Historia
[edytuj | edytuj kod]Średniowieczna wieś Gościno była własnością rady miejskiej Kołobrzegu i nadana została miastu przez biskupa Johanna, a jeszcze wcześniej należała do Nicolausa z Jestina. Gościno posiadało kilka folwarków, jednym z nich był folwark Gościno-Dwór (Gross Jestin Gut), przy drodze do Myślina[4].
Po wojnie w województwie szczecińskim, w latach 1950–1975 w tzw. dużym województwie koszalińskim, a w latach 1975-1998 w tzw. małym województwie koszalińskim.
W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Gościno.
W roku 1986 uruchomiono tu wzorcową wiejską centralę telefoniczną, pierwsze tego typu rozwiązanie w PRL, opracowane przez krajowych specjalistów[5].
1 stycznia 2011 r. Gościno otrzymało status miasta[1].
Toponimia
[edytuj | edytuj kod]Pierwsza wzmiankę nazwy wsi odnotowano w 1238 r. jako Gostino[6], 1281 – Jezstyn .. maiorem[7], 1296 – Yestin, duabus villis ... antiquo et magno[8], 1329 – utraque villam nostram Iestin[9], 1334 – Gross Jestin[10], 1553 – Gestin[11], 1618, 1789 – Gr. Gestin[12][13], 1836 – Gr. Jestin[14]. Nazwę Gościno wprowadzono urzędowo rozporządzeniem w 1946 roku, zastępując poprzednią niemiecką nazwę Groß Jestin[15]. Wcześniej przez pierwsze powojenne miesiące przejściowo używano nazw Gostyń oraz Gostrzyń Pomorski[16].
Nazwa wsi została zapisana w 1238 r. jako Gostino od imienia Gość, będącego skrótem od imienia Gościmir[17]. Nazwa Gościno pochodzi od nazwy osobowej *Gost, z sufiksem -in(o). W późniejszych zapisach głoskę G- oddane przez niemieckie J-, także o przechodziło w e, co było typowe dla gwar dolnoniemieckich. Nazwa złożona miała także człon odróżniający od niem. groß tj. polskie 'wielki', co jest tłumaczeniem członu łacińskiego używanego we wcześniejszych zapisach[18].
Architektura
[edytuj | edytuj kod]![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0b/SM_Go%C5%9Bcino_Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_%C5%9Bw._Andrzeja_Boboli_2019_%281%29.jpg/170px-SM_Go%C5%9Bcino_Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_%C5%9Bw._Andrzeja_Boboli_2019_%281%29.jpg)
![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d7/Goscino07090570.jpg/230px-Goscino07090570.jpg)
W mieście zachowało się wiele przedwojennych domów, w tym okazały budynek w północnej części mieszczący tuż po wojnie szpital polowy, następnie przez długie lata Państwowy Dom Małego Dziecka, a obecnie m.in. Dom Opieki Społecznej i jedną z praktyk lekarskich. Zachodnią część miejscowości zajmuje osiedle dwupiętrowych bloków Spółdzielni Mieszkaniowej Zatorze. Przy drodze w kierunku Karlina rozdzielnia energetyczna i oczyszczalnia ścieków. Na skwerze u zbiegu ulic Kościelnej i IV Dywizji Wojska Polskiego znajduje się głaz narzutowy poświęcony Pamięci mieszkańcom którzy tworzyli polskość ziemi gościńskiej. Przy kościele ustawiono mniejszy głaz Ku pamięci dawniejszym niemieckim mieszkańcom.
Zabytki
[edytuj | edytuj kod]![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e5/Goscino07050824.jpg/170px-Goscino07050824.jpg)
W zabytkowym neogotyckim rzymskokatolickim kościele parafialnym pw. Andrzeja Boboli[19] z 1869[20] znajduje się wykuta z pojedynczego kamienia (wapień gotlandzki) chrzcielnica z przełomu XII i XIII wieku w kształcie kielicha. Ponadto w rejestrze zabytków znajduje się przykościelny cmentarz[21].
Infrastruktura
[edytuj | edytuj kod]W mieście znajdują się: poczta, posterunek Policji, remiza Ochotniczej Straży Pożarnej, sklepy (spożywcze, apteki, metalowe, chemia gospodarcza, hurtownie materiałów budowlanych, części samochodowe, ogrodnicze i inne), bank z bankomatem, gastronomia, gospodarstwa agroturystyczne, praktyki lekarzy rodzinnych, cmentarz komunalny, boisko sportowe z zapleczem, kręgielnia. Przemysł spożywczy – 2 piekarnie, duży zakład przetwórstwa mleka firmy Polmlek; drzewny (tartaki). Siedziba wielu firm usługowych (m.in. transportowych, mechaniki samochodowej; 3 zakłady fryzjerskie). Siedziba Nadleśnictwa Gościno.
Demografia
[edytuj | edytuj kod]- Piramida wieku mieszkańców Gościna w 2014 roku[2].
Transport
[edytuj | edytuj kod]Połączenia autobusowe z Kołobrzegiem, zapewniane przez kilku przewoźników. Przez Gościno przebiegają również linie autobusowe do Białogardu, Świdwina, Połczyna-Zdroju i Wałcza. Do lat 90. XX w. w zachodniej części miejscowości funkcjonowała duża węzłowa, a następnie końcowa stacja wąskotorowej Kołobrzeskiej Kolei Dojazdowej. Tory w Gościnie całkowicie zdemontowano na przełomie lat 2006 i 2007. Śladem dawnego torowiska poprowadzono obwodnicę drogową miasta[22][23].
- Osobny artykuł:
Oświata
[edytuj | edytuj kod]![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/20/Gimnazjum_w_Go%C5%9Bcinie.jpg/220px-Gimnazjum_w_Go%C5%9Bcinie.jpg)
Placówki edukacyjne:
- Zespół Szkół w Gościnie – Przedszkole z Oddziałami Integracyjnymi
- Zespół Szkół w Gościnie – Szkoła Podstawowa z Oddziałami Integracyjnymi im. majora Henryka Sucharskiego
- obiekt przy ul. Kościuszki
- obiekt przy ul. Grunwaldzkiej (dawne gimnazjum im. Kazimierza Górskiego)
- Zespół Szkół im. Macieja Rataja
Kultura i sport
[edytuj | edytuj kod]![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b9/UM_Goscino.jpg/220px-UM_Goscino.jpg)
Gościno posiada boisko sportowe wraz z kortem tenisowym i zapleczem socjalnym. W mieście działa Klub Sportowy Olimp Gościno, którego zespół piłki nożnej gra w IV lidze. Zespół ma barwy klubowe miedziano-granatowe[24].
Co roku przez Gościno przejeżdża wyścig kolarski o Puchar Bałtyku[25][26].
W Gościnie znajduje się Biblioteka Publiczna Gminy Gościno im. Tomasza Nocznickiego. Od 2009 roku działa dom kultury.
Od lutego 2002 r. urząd gminy wydaje co miesiąc bezpłatny biuletyn Głos Gościna[27].
Corocznie w sierpniu obchodzone są Dni Gościna, w czasie których odbywają się różne festyny, wystawy i inne uroczystości związane z miastem i gminą.
![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0b/Goscino-memorial-stone-1-180715.jpg/220px-Goscino-memorial-stone-1-180715.jpg)
Samorząd
[edytuj | edytuj kod]Do Sołectwa Gościno należy 5 miejscowości: Gościno, Gościno-Dwór, Jarogniew, Jeziorki, Lubkowice. Rada sołecka, która wspomaga sołtysa może się składać od 3 do 6 członków, a ich liczbę ustala zebranie wiejskie[28].
Mieszkańcy sołectwa wybierają w dwóch okręgach wyborczych 8 z 15 radnych do Rady Gminy w Gościnie[29].
Wspólnoty wyznaniowe
[edytuj | edytuj kod]- Kościół rzymskokatolicki:
- Świadkowie Jehowy:
- zbór Gościno (Sala królestwa, ul. Kolejowa 8)[30]
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 lipca 2010 r. (Dz.U. z 2010 r. nr 138, poz. 929)
- ↑ a b Gościno w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2016-01-12] , liczba ludności na podstawie danych GUS.
- ↑ Liczba stałych mieszkańców Gminy Gościnoi. Urząd Gminy Gościno, 2014-06-12. [dostęp 2015-12-13].
- ↑ Andrzej Świrko: Pałace, dwory i zamki w dorzeczu Parsęty. POT, 2005. ISBN 83-7263-900-0.
- ↑ Dzień dobry, chcę zamówić rozmowę! Koszmar połączeń i ręczna centrala telefoniczna. interia.pl, 2022-08-29. [dostęp 2022-08-29]. (pol.).
- ↑ 352. (Cod. No. 261.). W: Robert Klempin: Pommersches Urkundenbuch. T. 1. Abt. 1, 786-1253. Stettin: 1868, s. 263.
- ↑ 1546. W: Rodgero Prümers: Pommersches Urkundenbuch. T. 3. Abt. 1, 1287-1295. Stettin: 1888, s. 106.
- ↑ 1785. W: Rodgero Prümers: Pommersches Urkundenbuch. T. 3. Abt. 2, 1296-1300. Stettin: 1888, s. 293.
- ↑ Pommersches Urkundenbuch. T. 7. s. 314.
- ↑ Pommersches Urkundenbuch. T. 8. s. 319.
- ↑ PomKirch II s. 367
- ↑ Eilhardus Lubinus: Wielka Mapa Księstwa Pomorskiego. 1618
- ↑ David Gilly: Karte des Königlichen Preussen Herzogthums Vor- und Hinter- Pommern. Berlin: 1789.
- ↑ MpUMbl s. 604
- ↑ Rozporządzenie Ministra Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. nr 142, poz. 262, s. 3)
- ↑ Słownik współczesnych nazw geograficznych Pomorza Zachodniego z nazwami przejściowymi z lat 1945-1948. Tadeusz Białecki (red.). Szczecin: Książnica Pomorska w Szczecinie, 2002, s. 73. ISBN 83-87879-34-7.
- ↑ Nazwy wsi i miast wschodniej części Pomorza Zachodniego. W: Edward Breza: Zeszyty Kulickie. 1999, s. 96, seria: Materiały z konferencji w Kulicach 6-8 listopada 1998. ISSN 1508-9207.
- ↑ Kazimierz Rymut (red.): Nazwy miejscowe Polski. T. 3 E-I. Kraków: IJP PAN, 1999, s. 279. ISBN 83-87795-45-3. (całość ISBN 83-85579-29-X) Za: RzDuma I s. 118
- ↑ NID: Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków (księga A). nid.pl, 2022-12-21. [dostęp 2023-05-05]. (pol.).
- ↑ Czesław Piskorski, Pomorze Zachodnie, mały przewodnik, Warszawa: Wyd. Sport i Turystyka, Warszawa, 1980, s. 142, ISBN 83-217-2292-X, OCLC 8032482 .
- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo zachodniopomorskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 23 lipca 2024 .
- ↑ Otwarcie obwodnicy odbyło się 13 października 2014 r., z ponad rocznym opóźnieniem w stosunku do planów
- ↑ Iwona Marciniak: Obwodnica Gościna. Otwarcie w „przedwyborczym stylu”. 2014-10-13. [dostęp 2014-10-14].
- ↑ Klub Sportowy Olimp Gościno. ligowiec team. [dostęp 2010-07-21].
- ↑ Wyścig o Puchar Bałtyku 2011. [dostęp 2012-10-23]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-10-31)].
- ↑ Puchar Bałtyku. Kołobrzeskie Towarzystwo Cyklistów. [dostęp 2015-12-12]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-10-31)].
- ↑ Głos Gościna. Urząd Gminy w Gościnie. [dostęp 2015-12-12].
- ↑ Uchwała Nr IX/80/03 Rady Gminy Gościno z dnia 18 września 2003 r. ws. nadania statutów sołectwom w gminie Gościno (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2003 r. Nr 96, poz. 1660)
- ↑ Uchwała Nr XLVIII/303/10 Rady Gminy w Gościnie z dnia 29 kwietnia 2010 r. ws. podziału Gminy Gościno na okręgi wyborcze (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2010 r. Nr 41, poz. 845)
- ↑ Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2018-10-08] .
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Mieczysław Bernaś: Z dziejów Gościna i okolicy : od czasów słowiańskich do współczesności. Gościno: Urząd Gminy Gościno, Koszalin, Skan s. c., 1998. ISBN 83-909600-5-2.