Guty (Trzyniec)
![Ziemia](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e9/Geographylogo.svg/20px-Geographylogo.svg.png)
Część miasta Trzyńca | |
![]() Rzymskokatolicki kościół Bożego Ciała | |
Państwo | |
---|---|
Kraj | |
Powiat | |
Miasto | |
W granicach Trzyńca |
1980 |
Powierzchnia |
9,47 km² |
Populacja (2008) • liczba ludności |
|
• gęstość |
80,5 os./km² |
Kod pocztowy |
739 55 |
Położenie na mapie kraju morawsko-śląskiego ![]() | |
Położenie na mapie Czech ![]() | |
![]() |
Guty (czes. Guty, niem. Gutty) – część miasta Trzyńca w kraju morawsko-śląskim, w powiecie Frydek-Mistek w Czechach. Jest to także gmina katastralna o powierzchni 947,21 ha[1]. Położona około 6 kilometrów na południowy zachód od centrum miasta, u podnóża gór Beskidu Morawsko-Śląskiego. Populacja w 2008 wynosiła 762 osoby[2], zaś w 2010 odnotowano 279 adresów[3].
Historia
[edytuj | edytuj kod]Miejscowość po raz pierwszy wzmiankowana została w łacińskim dokumencie Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego), spisanej za czasów biskupa Henryka z Wierzbna ok. 1305 w szeregu wsi zobowiązanych do płacenia dziesięciny biskupstwu we Wrocławiu, w postaci item in Gutha[4][5][6]. Zapis ten (brak określenia liczby łanów, z których będzie płacony podatek) wskazuje, że wieś była w początkowej fazie powstawania (na tzw. surowym korzeniu), co wiąże się z przeprowadzaną pod koniec XIII wieku na terytorium późniejszego Górnego Śląska wielką akcją osadniczą (tzw. łanowo-czynszową). Wieś politycznie znajdowała się wówczas w granicach utworzonego w 1290 piastowskiego (polskiego) księstwa cieszyńskiego, będącego od 1327 lennem Królestwa Czech, a od 1526 roku w wyniku objęcia tronu czeskiego przez Habsburgów wraz z regionem aż do 1918 roku w monarchii Habsburgów (potocznie Austrii).
W 1557 liczyła jedynie 13 osadników ze swoimi rodzinami. W 1563 wybudowany został luterański drewniany kościół, z którego miejscowość słynie do dziś, z tym że od 1654 jest on rzymskokatolicki.
- Osobny artykuł:
Pierwsza drewniana, ewangelicka szkoła została wybudowana w 1775[7] i służyła aż do 1866, kiedy to wzniesiono nowy budynek z wieżą i dzwonem. Ta budowla pełniła swą funkcję do 1903. Ostatnia polska szkoła wybudowana w 1903 służyła do 1973, tak jak pierwsza czeska od 1923. Obie zostały zamknięte z powodu niedostatecznej ilości dzieci, które obecnie uczęszczają głównie do szkół w Oldrzychowicach.
Według austriackiego spisu ludności z 1910 roku Guty miału 832 mieszkańców, z czego 824 (99%) było polsko-, 7 (0,8%) czesko- i 1 (0,1%) niemieckojęzyczna, 65 (7,8%) katolików, 754 (90,6%) ewangelików oraz 13 (1,6%) innej religii lub wyznania[8].
W granicach administracyjnych Trzyńca znajduje się od 1980.
-
Kościół ewangelicki na cmentarzu
-
Plebania ewangelicka w budynku byłej ewangelickiej szkoły z 1866
-
Pomnik ofiarom I wojny światowej
-
Kościół Bożego Ciała
-
Katolicki cmentarz w pobliżu kościoła
-
Pomnik z 1898 w celu upamiętnienia budowy drogi
-
Potok w Gutach w zimie
-
Beskidy widziane z Gutów
-
Dom PZKO
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Informace o katastrálním území Guty. [dostęp 2010-09-23]. (cz.).
- ↑ Počet obyvatel k 1.1.2008. Správní oddělení města Třince, 2008.
- ↑ Adresy v České republice. 2010-09-23. [dostęp 2010-09-23]. (cz.).
- ↑ Śląsk Cieszyński w średniowieczu (do 1528). Idzi Panic (redakcja). Cieszyn: Starostwo Powiatowe w Cieszynie, 2010, s. 296. ISBN 978-83-926929-3-5.
- ↑ Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis online
- ↑ H. Markgraf, J. W. Schulte, "Codex Diplomaticus Silesiae T.14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis", Breslau 1889
- ↑ Kubacz 2001, 151.
- ↑ Ludwig Patryn (ed): Die Ergebnisse der Volkszählung vom 31. Dezember 1910 in Schlesien, Troppau 1912.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Ladislav Hosák, Rudolf Šrámek: Místní jména na Moravě a ve Slezsku I, A-L. Praha: Academia, 1970.
- Wpływ reform terezjańskich i józefińskich na rozwój szkolnictwa na Śląsku Cieszyńskim. W: Adam Kubacz: Książka – biblioteka – szkoła w kulturze Śląska Cieszyńskiego. Materiały z konferencji naukowej Cieszyn 4-5 listopada 1999. Cieszyn: Książnica Cieszyńska, Zarząd Główny Macierzy Ziemi Cieszyńskiej, Społeczny Komitet Budowy Pomnika Ks. Leopolda Jana Szersznika, 2001. ISBN 83-902888-8-5.
- Józef Londzin: Kościoły drewniane na Śląsku Cieszyńskim. Cieszyn: Dziedzictwo błog. Jana Sarkandra, 1932, s. 92-97. OCLC 297540848.
- Jan Myrdacz. Dzieje szkolnictwa w Gutach. „Zwrot”, s. 24, Styczeń 2007.
- Stanisław Zahradnik, Marek Ryczkowski: Korzenie Zaolzia. Warszawa - Praga - Trzyniec: PAI-press, 1992. OCLC 177389723.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Zbór. guty.estranky.cz. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-05-31)]. Śląskiego Kościoła Ewangelickiego Augsburskiego Wyznania w Gutach (cz. • ang.)