Henryk Orkisz
Państwo działania | |
---|---|
Data i miejsce urodzenia | |
Data i miejsce śmierci | |
Prof. zw. dr hab. nauk o Ziemi | |
Specjalność: Geofizyka | |
Alma Mater | |
Doktorat |
1933 |
Habilitacja |
1937 – geomagnetyzm |
Profesura |
1973 |
Nauczyciel akademicki | |
Uczelnia | |
Zakład |
Zakład Geofizyki i Meteorologii Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego |
Okres zatrudn. |
1927–1939 (1939–1941: Kierownik Katedry „Państwowego Uniwersytetu Lwowskiego”) |
Uczelnia | |
Wydział |
Wydział Matematyczno-Przyrodniczy (od 1951: Wydział Biologii i Nauk o Ziemi) |
Stanowisko |
wykładowca |
Okres zatrudn. |
1947–1953 |
Uczelnia |
Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie |
Wydział |
Wydział Geologiczno-Poszukiwawczy |
Stanowisko |
wykładowca |
Okres zatrudn. |
od 1953–1973 |
Odznaczenia | |
![]() ![]() |
Henryk Wincenty Eugeniusz Orkisz (ur. 22 stycznia 1903 w Majdanie Sieniawskim[1], zm. 18 października 1995 w Krakowie) – polski geofizyk, uczeń i asystent Henryka Arctowskiego[2], pracownik naukowy Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie i Uniwersytetu Jagiellońskiego, a także profesor Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie[3].
Kariera naukowa
[edytuj | edytuj kod]W 1925 roku ukończył studia filozoficzne na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie. Pod koniec studiów rozpoczął pracę jako demonstrator w katedrze Geofizyki i Meteorologii, po czym podjął studia geofizyczne na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym. Po ukończeniu tych studiów w 1927 roku został asystentem, doktorantem i uczniem profesora Henryka Arctowskiego. Podjął pracę w Zakładzie Geofizyki i Meteorologii Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego UJK. Prowadził badania z zakresu magnetyzmu ziemskiego w stacjach terenowych: w Daszawie (1929–1931) i w Janowie k. Lwowa (w latach 1932–1939). W 1933 roku bronił pracy doktorskiej O drobnych zmianach ciśnienia barometrycznego[1]. Promotorem rozprawy był prof. Arctowski. Habilitację z dziedziny geomagnetyzmu uzyskał w 1937 roku[2].
W okresie od września 1939 do czerwca 1941 roku był kierownikiem katedry na „Państwowym Uniwersytecie Lwowskim”. Później pracował jako robotnik kolejowy, administrator w stacji traktorów i maszyn w Myszkowicach koło Tarnopola, a wreszcie jako pracownik biurowy. Pod koniec wojny wrócił do nauczania na uniwersytecie, ale w kwietniu 1945 wraz z rodziną opuścił Lwów i przeniósł się do Krakowa. Pierwsze dwa lata po wojnie spędził na stanowisku inspektora i kierownika Wydziału Technicznego w Państwowym Przedsiębiorstwie Traktorów i Maszyn Rolniczych w Krakowie, a w lipcu 1947 roku wrócił do pracy naukowej w krakowskiej placówce Państwowego Instytutu Geologicznego na stanowisku starszego geofizyka. W latach 1947–1953 wykładał geofizykę na Uniwersytecie Jagiellońskim[1]. Od 1953 roku był pracownikiem naukowym i wykładowcą Wydziału Geologiczno-Poszukiwawczego Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie[3]. W 1973 roku uzyskał stanowisko profesora zwyczajnego. W tym samym roku przeszedł na emeryturę. Zmarł 18 października 1995 i został pochowany na cmentarzu Rakowickim w Krakowie[4].
Publikacje
[edytuj | edytuj kod]- Edward Stenz, Henryk Orkisz. Pomiary nachylenia magnetycznego w okolicach Lwowa w roku 1928. „Komunikat Instytutu Geofizyki i Meteorologii UJK”. 4, s. 33, 1928 – 1929. Uniwersytet Jana Kazimierza we Lwowie. (pol.).
- Edward Stenz, Henryk Orkisz. O pracach magnetycznych Instytutu Geofizycznego Uniw. J. K. we Lwowie latach 1928 – 1929. „Komunikat Instytutu Geofizyki i Meteorologii UJK”. 5, s. 24, 1930. Uniwersytet Jana Kazimierza we Lwowie. (pol.).
- Henryk Orkisz. Uwagi o metodzie opracowania spostrzeżeń magnetycznych, uzyskanych przy pomocy wagi Schmidta. „Komunikat Instytutu Geofizyki i Meteorologii UJK”. 6, s. 39, 1933. Uniwersytet Jana Kazimierza we Lwowie. (pol.).
- Henryk Orkisz. O skokach wag Schmidta i eliminowaniu ich wpływu. „Komunikat Instytutu Geofizyki i Meteorologii UJK”. 7, s. 36, 1934. Uniwersytet Jana Kazimierza we Lwowie. (pol.).
- Henryk Orkisz. O związku drobnych zmian ciśnienia ze zjawiskami magnetycznemi. „Komunikat Instytutu Geofizyki i Meteorologii UJK”. 7, s. 18, 1934. Uniwersytet Jana Kazimierza we Lwowie. (pol.).
- Henryk Orkisz. Zdjęcie magnetyczne Instytutu Geofizyki U. J. K. we Lwowie wykonane w roku 1933 w okolicy Truskawca. „Komunikat Instytutu Geofizyki i Meteorologii UJK”. 8, s. 8, 1936. Uniwersytet Jana Kazimierza we Lwowie. (pol.).
- Henryk Orkisz. Dane spostrzeżeń magnetycznych w Janowie z lat 1933 oraz 1934. „Komunikat Instytutu Geofizyki i Meteorologii UJK”. 8, s. 23, 1936. Uniwersytet Jana Kazimierza we Lwowie. (pol.).
- Henryk Orkisz. O histerezie w wadze magnetycznej magnetografu. „Komunikat Instytutu Geofizyki i Meteorologii UJK”. 8, s. 4, 1936. Uniwersytet Jana Kazimierza we Lwowie. (pol.).
- Henryk Orkisz. O pewnej wadzie deklinometru samopiszącego. „Komunikat Instytutu Geofizyki i Meteorologii UJK”. 8, s. 4, 1936. Uniwersytet Jana Kazimierza we Lwowie. (pol.).
- Henryk Orkisz. Względne zdjęcie magnetyczne pionowej składowej na wschodnim Przedgórzu Karpat od Bystrzycy Nadwórniańskiej po San. „Komunikat Instytutu Geofizyki i Meteorologii UJK”. 9, s. 75, 1937. Uniwersytet Jana Kazimierza we Lwowie. (pol.).
- Henryk Orkisz. Względne zdjęcie magnetyczne pionowej składowej w okolicy Ottyni. „Komunikat Instytutu Geofizyki i Meteorologii UJK”. 10, s. 4, 1939. Uniwersytet Jana Kazimierza we Lwowie. (pol.).
- Henryk Orkisz, A. Topperzer. Zdjęcie względne pionowej składowej w okolicy Grzybowic Wielkich. „Komunikat Instytutu Geofizyki i Meteorologii UJK”. 10, s. 5, 1939. Uniwersytet Jana Kazimierza we Lwowie. (pol.).
- Henryk Orkisz. O sposobie opracowania względnych zdjęć magnetycznych pionowej składowej dla bardzo słabych pól anomalnych. „Komunikat Instytutu Geofizyki i Meteorologii UJK”. 10, s. 12, 1939. Uniwersytet Jana Kazimierza we Lwowie. (pol.).
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c Jerzy Kowalczuk: 100-lecie geofizyki polskiej; 1895–1995. Kraków: Arbor, 2001, s. 234. ISBN 978-83-915612-0-1.
- ↑ a b Profesor Henryk Bronisław Arctowski (1871 – 1958) jako geofizyk, [w:] ODDZIAŁ FIZYKI WNĘTRZA ZIEMI I PRZESTRZENI OKOŁOZIEMSKIEJ POLSKIEGO TOWARZYSTWA GEOFIZYCZNEGO, Instytut Geofizyki PAN, Warszawa, s. 1–74 [zarchiwizowane z adresu 2013-10-01] (pol.).
- ↑ a b Uniwersytet Jana Kazimierza we Lwowie: Skład Uniwersytetu w roku akademickim 1935/36. Lwów: Drukarnia Naukowa, 1935.
- ↑ AGH, Henryk Wincenty Eugeniusz Orkisz, [w:] Historia AGH [online], Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie [dostęp 2015-03-30] (pol.).
- Absolwenci Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie
- Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa)
- Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi
- Polscy geofizycy
- Polscy fizycy XX wieku
- Urodzeni w 1903
- Wykładowcy Akademii Górniczo-Hutniczej
- Wykładowcy Uniwersytetu Jagiellońskiego
- Wykładowcy Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie
- Zmarli w 1995
- Pochowani na cmentarzu Rakowickim