Jan Kasjan
święty mnich | |
![]() | |
Data urodzenia |
ok. 365 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Czczony przez | |
Wspomnienie |
23 lipca (kat.) |
Jan Kasjan (cs. преподобный Иоа́нн Ри́млянин; ok. 360, zm. ok. 435 w Marsylii) – mnich, teolog, asceta, popularyzator monastycyzmu i ascetyzmu wschodniego w Kościele zachodnim. Założyciel jednej z pierwszych wspólnot monastycznych w Europie Zachodniej. Wliczany w poczet ojców pustyni i Kościoła, święty Kościoła prawosławnego oraz Kościoła katolickiego.
Żywot świętego
[edytuj | edytuj kod]Urodził się około 360 r. prawdopodobnie na terenie dzisiejszej Rumunii. Z tego powodu uważany jest za jednego z pierwszych rumuńskich świętych. Niektórzy badacze dowodzą, iż miejscem jego narodzin była Marsylia[1]. Najczęściej uważa się, że urodził się w Scytii Mniejszej, prowincji rzymskiej zajmującej tereny dzisiejszej Dobrudży.
W roku 380 udał się do Palestyny, gdzie wstąpił do klasztoru w Betlejem. W roku 385 udał się do Egiptu, w podróż po skupiskach anachoretów. Przebywał m.in. w Nitrii i Sketis. Pobierał tu nauki m.in. od Ewagriusza Pontyjskiego, który miał duży wpływ na kształtowanie jego późniejszych poglądów.
W roku 399 opuścił Egipt i udał się do Konstantynopola, gdzie ok. roku 400 został wyświęcony na diakona przez Jana Chryzostoma.
W roku 404 udał się do Rzymu, aby przedstawić papieżowi Innocentemu I list, w którym wierni Kościoła wschodniego wstawiali się w obronie Jana Chryzostoma, zesłanego na wygnanie do Kapadocji. Od tego momentu rozpoczyna się następny rozdział życia Jana Kasjana, związany z Europą Zachodnią.
Około roku 410 lub 415 Jan Kasjan przybył do ówczesnej południowej Galii (Gallia Narbonensis) i osiadł w Marsylii, gdzie założył dwa klasztory, męski i żeński, nazywane opactwem św. Wiktora. Była to jedna z pierwszych wspólnot monastycznych na Zachodzie. Kilka lat później pomógł w założeniu klasztoru w Apt, na prośbę tamtejszego biskupa.
W Marsylii rozpoczął działalność pisarską. Na potrzeby wspólnoty w Apt tworzył Ustawy życia mnichów oraz leczenie ośmiu głównych grzechów – traktat zawierający m.in. instrukcje na temat prowadzenia życia klasztornego oraz zalet ascezy i sposobów zwalczania zagrożeń czyhających na mnichów. M.in. na tym traktacie opierał się Benedykt z Nursji, gdy tworzył regułę dla swojej wspólnoty. Drugie znaczące dzieło Jana Kasjana to Konferencje z Ojcami – tutaj najwierniej uwiecznił etos anachoretów i nauki opatów wspólnot pustynnych oraz wypowiedział się na temat roli łaski w zbawieniu człowieka, polemizując ze św. Augustynem. Ta polemika była także tematem jego ostatniego dzieła, O wcieleniu Pańskim przeciw Nestoriuszowi, napisanego w roku 430 na prośbę papieża Leona I.
Kult
[edytuj | edytuj kod]Św. Jan Kasjan czczony jest przez całą Cerkiew prawosławną, natomiast w Kościele rzymskokatolickim jest świętym czczonym lokalnie, w Marsylii. W tamtejszej świątyni Wiktora z Damaszku znajdują się jego relikwie.
Ikonografia
[edytuj | edytuj kod]W ikonografii święty przedstawiany jest jako stary mężczyzna z siwą, nieco rozdwojoną u końca brodą. Odziany jest w mnisi habit (a niekiedy w strój biskupi). Prawą ręką błogosławi, w lewej trzyma zwój.
Dzień obchodów
[edytuj | edytuj kod]Wspomnienie liturgiczne w Cerkwi prawosławnej obchodzone jest 29 lub 28 lutego[a] wg kalendarza juliańskiego/13 marca wg kalendarza gregoriańskiego[b].
W archidiecezji marsylskiej i niektórych zachodnich wspólnotach zakonnych dzień ten przypada na 23 lipca[2].
Znaczenie
[edytuj | edytuj kod]Jan Kasjan pierwszy ułożył naukę ascetyczną w jedną usystematyzowaną całość, w ten sposób przyczyniając się do kształtowania wczesnego monastycyzmu zachodniego. Jego nauki stały się podstawą medytacji w klasztorach średniowiecznych. Czerpał z nich zarówno Benedykt z Nursji, jak i Ignacy Loyola.
Poglądy
[edytuj | edytuj kod]Pod wpływem Ojców Pustyni nabrał przekonania, że anachoretyzm jest najwyższą formą życia chrześcijańskiego, ale droga do niego często prowadzi poprzez życie wspólnotowe jako etap pośredni.
W kwestiach teologicznych zajmował pozycję pośrednią pomiędzy radykalizmem Augustyna a doktryną Pelagiusza – uważany jest za prekursora semipelagianizmu.
Pisma[3]
[edytuj | edytuj kod]- Ustawy życia mnichów oraz leczenie ośmiu głównych grzechów (De Coenobiorum Institutis), 12 ksiąg
- Konferencje z Ojcami (Collationes Patrum)
- O wcieleniu Pańskim przeciw Nestoriuszowi (De Incarnatione Domini Contra Nestorium), 7 ksiąg
Tłumaczenia polskie
[edytuj | edytuj kod]- Jana Cassiana Eremity o żywocie y ćwiczeniach ludzi świat opuszczających Xiąg XII ... w Krakowie w drukarni Andrzeja Piotrowczyka, 1604. Tłumaczył ks. Wojciech Półgęskowicz z Pakości (Albertus Mesochenius).
- Jan Kasjan, Rozmowy z Ojcami, t. 1, Kraków 2002, Wydawca: Wydawnictwo Benedyktynów Tyniec, 440 stron. EAN: 9788373542266,ISBN 978-83-7354-226-6.
- Jan Kasjan, Rozmowy z Ojcami, t. 2, Kraków 2015, Wydawca: Wydawnictwo Benedyktynów Tyniec, 386 stron. ISBN 978-83-7354-561-8
- Jan Kasjan, Rozmowy z Ojcami, t. 3, Kraków 2017, Wydawca: Wydawnictwo Benedyktynów Tyniec, 410 stron. ISBN 978-83-7354-639-4
- Jan Kasjan, Rozmów dwadzieścia cztery, tłumaczył ks. dr Ludwik Wrzoł; Fiszer i Majewski, Księgarnia Uniwersytecka, Poznań 1929.
- Jan Kasjan, Rozmowy o modlitwie: rozmowy IX i X z abba Izaakiem, tłumaczył ks. A. Nocoń, Wydawnictwo Benedyktynów Tyniec, Kraków 2003.
- Jan Kasjan, Rozmowy o modlitwie, Kraków 2004, Wydawca: Wydawnictwo Benedyktynów Tyniec, 96 stron,
EAN: 9788373540811, ISBN 83-7354-081-4.
- Jan Kasjan, Rozmowa IX o modlitwie, przeł. K. Bielawski, [w:] Modlitwa Pańska. Komentarze greckich Ojców Kościoła IV-V w., redakcja K. Bielawski, Tyniec - Kraków 1995, Wydawnictwo Benedyktynów, s.156-188.
- Jan Kasjan, O przygotowaniu i rodzajach modlitwy (Collationes Patrum IX), przeł. L. Wrzoł, [w:] Małonowiczówna Leokadia, Antologia modlitwy wczesnochrześcijańskiej, pracę ukończył i do druku przygotował L. Gładyszewski, Lublin 1993, TN KUL, s.118-136. Starożytne Teksty Chrześcijańskie.
- Jan Kasjan, Rozmów dwadzieścia i cztery, przeł. Ludwik Wrzoł, t.1-2, Poznań1928-1929.
- św. Jan Kasjan, Rozmowy, przeł. Ludwik Wrzoł, [w:] Szczepan Pieszczoch, Patrologia, t. 2: Ojcowie mówią, Gniezno 1994, s.216-217.
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]- kult świętych
- wstawiennictwo świętych
- święci i błogosławieni Kościoła katolickiego
- święci prawosławni
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b W latach prostych, gdy luty ma 28 dni, wspomina się św. Jana Kasjana na powieczerzu 28 lutego.
- ↑ Zob. podwójne datowanie.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ prep. Jan Kasjan na cerkiew.pl [opr. Jarosław Charkiewicz)
- ↑ Święci Pańscy (23 lipca). [dostęp 2010-08-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-01-12)]. na podstawie „Leksykonu Świętych” (ks. Wiesław Al. Niewęgłowski, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1999) i „Żywotów Świętych Pańskich na każdy dzień” (Według Kalendarza Rzymskiego opracował O. Hugo Hoever SOCiest, Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, Olsztyn 1985).
- ↑ Zobacz listę dzieł na "Documenta Catholica Omnia"
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Cross, F.L. i E.A. Livingstone (red.). 1997. The Oxford Dictionary of the Christian Church. Oxford: Oxford University Press.
- Krupnik, Tadeusz. 1998. Modlitwa w życiu mniszym według Jana Kasjana, praca doktorska, Papieski Fakultet Teologiczny, Kraków, 1998; 91 stron.
- Lawrence, Clifford Hugh. 2005. Monastycyzm średniowieczny. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
- Manzanaves, César Vidal. 2001. Pisarze wczesnochrześcijańscy I–VII w.. Warszawa: Verbinum.
- McGinn,Bernard i Patricia Ferris McGinn. 2008. Mistycy wczesnochrześcijańscy; Wizje Boga u mistrzów duchowych, Tłumaczenie: Ewa Elżbieta Nowakowska, Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, seria: Mysterion, Kraków. 194 strony. ISBN 978-83-233-2538-3.
- Nocoń, Arkadiusz. 2004. Jan Kasjan, Kraków, wydawnictwo WAM, seria WLK Wielcy Ludzie Kościoła, 78 stron.
- Szymusiak, Jan Maria, Starowieyski, Marek. 1971. Słownik wczesnochrześcijańskiego piśmiennictwa. Warszawa: Księgarnia Świętego Wojciecha.
- Steward,Columba. 2004. Kasjan mnich, przełożyła Teresa Lubowiecka, Kraków, Tyniec, seria Źródła Monastyczne, Opracowania nr.6, 520 stron.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Tekst Ustaw - New Advent (ang.)
- Tekst Konferencji - New Advent (ang.)
- Dzieła Jana Kasjana w bibliotece Polona
- ISNI: 0000000117810585
- VIAF: 7408676, 307198659, 138160307236157740208
- LCCN: n82220110
- GND: 118712489
- LIBRIS: 97mpjhvt54lvvdl
- BnF: 12044269r
- SUDOC: 031557341
- SBN: RLZV006000
- NLA: 48221408, 35648566
- NKC: js20020318010
- BNE: XX1128364
- NTA: 069444218
- BIBSYS: 90698516
- Open Library: OL139091A
- PLWABN: 9810566212805606
- NUKAT: n97060021
- J9U: 987007259442205171
- PTBNP: 39811
- CANTIC: a11468919
- NSK: 000553309
- CONOR: 205255011
- ΕΒΕ: 163310
- BLBNB: 000182199
- KRNLK: KAC201400945
- LIH: LNB:NjY;=Bn