Jane Birkin
![]() Jane Birkin (1970) | |
Imię i nazwisko |
Jane Mallory Birkin |
---|---|
Data i miejsce urodzenia |
14 grudnia 1946 |
Data i miejsce śmierci |
16 lipca 2023 |
Zawód, zajęcie |
aktorka, piosenkarka |
Małżeństwo |
John Barry |
Partner |
Serge Gainsbourg |
Dzieci | |
![]() | |
Odznaczenia | |
![]() ![]() |
![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/68/Gainsbourg-Birkin-Italie-1976.png/220px-Gainsbourg-Birkin-Italie-1976.png)
![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6b/Hermes_Ostrich_Birkin_Bag.jpg/220px-Hermes_Ostrich_Birkin_Bag.jpg)
Jane Mallory Birkin[1] (ur. 14 grudnia 1946 w Londynie[2][3], zm. 16 lipca 2023 w Paryżu) – brytyjska aktorka, piosenkarka, ikona mody lat 60. i 70. XX w.[2][4][5] Od końca lat 60. XX w. mieszkała we Francji i tworzyła głównie w języku francuskim.
Rodzina i edukacja
[edytuj | edytuj kod]Urodziła się w Marylebone w Londynie[6]. Jej matka, Judy Campbell (1916–2004), była angielską aktorką[7][8]. Jej ojciec, David Birkin (1914–1991)[9], podczas II wojny światowej służył w Royal Navy jako nawigator, m.in. jako porucznik (first lieutenant) na MGB 502 w 15. Flotylli Ścigaczy Artyleryjskich (15th Motor Gun Boat Flotilla), uczestnicząc w przerzucie brytyjskich szpiegów przez kanał La Manche do Francji oraz w sprowadzaniu tą drogą do Anglii lotników i zbiegłych jeńców wojennych[10][11]. Jej starszy brat, Andrew Birkin (ur. 9 grudnia 1945[12]), został scenarzystą i reżyserem[2][7][11].
Uczęszczała do Miss Ironside's School i Upper Chine School[2]. Uczyła się aktorstwa w londyńskiej Kensington Academy[13].
Kariera
[edytuj | edytuj kod]17 września[potrzebny przypis] 1964 roku, jako 18-latka zadebiutowała na scenie Haymarket Theatre w spektaklu Grahama Greene’a Carving a Statue[14] z Ralphem Richardsonem. W 1965 została zaangażowana do komediowego musicalu Passion Flower Hotel w manchesterskim Palace Theatre (premiera 30 lipca 1965), krótko po premierze przeniesionego do londyńskiego Prince of Wales Theatre (od 24 sierpnia 1965)[15]. Podczas pracy nad tym przedstawieniem poznała angielskiego kompozytora Johna Barry’ego, jej późniejszego męża[15].
Karierę filmową rozpoczęła w latach 60. Pierwszą kinową rolą była dziewczyna na motorowerze w komedii Richarda Lestera Sposób na kobiety (en The Knack...and How to Get It, 1965)[3]. Przełomem okazał się występ w roli jednej z modelek fotografowanych przez głównego bohatera (David Hemmings) w kontrowersyjnym dramacie Michelangela Antonioniego Powiększenie (Blow-Up, 1966) u boku Sarah Miles i Vanessy Redgrave[3][16]. W psychodelicznym filmie Wonderwall (1968) z Jackiem MacGowranem wystąpiła jako modelka Penny Lane.
W 1968 wyjechała do Francji, starając się o główną rolę w Sloganie, którą otrzymała, mimo że nie znała języka francuskiego[3]. Na planie satyrycznego melodramatu Slogan (L’amour et l’amour, 1968) poznała starszego od siebie o 18 lat francuskiego piosenkarza Serge’a Gainsbourga[3][17]. W 1969 zaśpiewali razem skandalizującą miłosną piosenkę „Je t’aime... moi non plus”[3][18]. Utwór ten ze względu na seksualne podteksty, został zakazany w kilku krajach, co przydało sławy artystom[3][17].
W 1973 pojawiła się ponownie na ekranach kin jako kochanka Brigitte Bardot w dramacie Rogera Vadima Gdyby Don Juan był kobietą[19]. W 1975 zagrała główną rolę kelnerki Johnny w dramacie Kocha, nie kocha (Je t’aime... moi non plus)[6] wyreżyserowanym przez Gainsbourga.
Zagrała w ponad 80 filmach, jednak jej role nie spotkały się z aplauzem krytyków. Była trzykrotnie nominowana do nagrody Cezara; w 1985 za główną rolę w La Pirate, w 1987 – za główną rolę w filmie Kobieta mego życia[20] i w 1992 – za drugoplanową rolę w Pięknej złośnicy[6]. Z większą przychylnością spotkała się jej twórczość muzyczna. Wydała 15 albumów, śpiewając charakterystycznym, nieco dziecięcym głosem, przypominającym szept, z ciągle wyraźnym angielskim akcentem.
Odznaczona została m.in. Orderem Imperium Brytyjskiego IV klasy (OBE) oraz francuskim Narodowym Orderem Zasługi (Ordre National du Mérite).
Jej nazwisko stało się popularne również z powodu przypadkowego spotkania z Jeanem-Louisem Dumasem, prezesem francuskiego domu mody „Hermès”, podczas lotu samolotem. Z szafki bagażowej wypadła wtedy zawartość słomkowego koszyka aktorki, co zainicjowało między Birkin a Dumasem dyskusję na temat idealnej skórzanej torby na weekend. Owocem dyskusji był projekt damskiej torebki „Birkin”[21].
Jane Birkin przewodniczyła jury sekcji „Un Certain Regard” na 53. MFF w Cannes (2000).
W ostatnich latach życia udzielała się charytatywnie, działając m.in. na rzecz ofiar AIDS[3]
Życie prywatne
[edytuj | edytuj kod]16 października[potrzebny przypis] 1965 poślubiła brytyjskiego kompozytora Johna Barry’ego[22]. Mieli córkę Kate Barry (ur. 8 kwietnia 1967, zm. 11 grudnia 2013)[23][24][25], która została fotografką mody[26][27]. Para rozwiodła się w 1968[28][19].
Przez 12 lat była związana z francuskim kompozytorem Sergem Gainsbourgiem, z którym miała córkę Charlotte Gainsbourg (ur. 21 lipca 1971[23][29]). Wspólnie wychowywali obie córki Birkin – najstarsza do 13. roku życia, tzn. do rozstania matki i Gainsbourga, żyła w przekonaniu, że jej biologiczny ojciec nie żyje[26]. Burzliwy związek Birkin i Gainsbourga był wielokrotnie tematem z pierwszych stron gazet[30]. Para rozstała się w 1980 z powodu alkoholizmu i wynikających z niego agresywnych zachowań Gainsbourga[31][32].
W latach 1980–1992 była związana z francuskim reżyserem Jacquesem Doillonem[33]. 4 września 1982 z tego związku urodziła trzecią córkę Lou Doillon[23]. Gainsbourg został ojcem chrzestnym dziecka[34].
2 marca 1991 wskutek zawału serca zmarł Serge Gainsbourg[35], z którym Jane Birkin aż do końca utrzymywała bliskie, przyjacielskie relacje[32][34]. Kilka dni później zmarł ojciec Birkin[30].
W latach 90. spotykała się z francuskim pisarzem Olivierem Rolinem[33].
W 2002 roku zdiagnozowano u niej białaczkę[30][36].
11 grudnia 2013 zmarła tragiczne jej najstarsza córka – na skutek upadku z okna swojego apartamentu w Paryżu[26][27]. Możliwe jest, że Kate Barry popełniła samobójstwo – Birkin poruszyła ten temat m.in. w swoich piosenkach na wydanym w 2020 roku albumie Oh! Pardon tu dormais...[37].
6 września 2021 poinformowano, że Birkin przeszła łagodny udar mózgu[38].
Śmierć
[edytuj | edytuj kod]Jane Birkin zmarła 16 lipca 2023 w swoim domu w Paryżu w wieku 76 lat[3]. 24 lipca w Kościele Saint-Roch odbyło się nabożeństwo żałobne – transmitowane na ulicznym telebimie zamontowanym w pobliżu świątyni[39][40]. Później ciało artystki zostało skremowane w zabytkowym krematorium na cmentarzu Père-Lachaise, po czym prochy pochowano na cmentarzu Montparnasse – w grobie jej córki Kate Barry[40].
Albumy
[edytuj | edytuj kod]- 1969 – Jane Birkin/Serge Gainsbourg
- 1973 – Di Doo Dah
- 1975 – Lolita Go Home
- 1978 – Ex Fan des Sixties
- 1983 – Baby Alone in Babylon
- 1987 – Lost Song
- 1987 – Jane Birkin au Bataclan
- 1990 – Amours des Feintes
- 1992 – Integral au Casino de Paris
- 1996 – Versions Jane
- 1996 – Integral a l'Olympia
- 1999 – A la Legere
- 2002 – Arabesque
- 2004 – Rendez-Vous
- 2006 – Fictions
- 2008 – Enfants d'hiver
- 2017 – Birkin Gainsbourg Le Symphonique
- 2020 – Oh! Pardon tu dormais...
Filmy
[edytuj | edytuj kod]- 1965: Sposób na kobiety (The Knack...and How to Get It) jako dziewczyna na motorowerze (niewymieniona w czołówce)
- 1966: Powiększenie jako blondynka
- 1966: Kalejdoskop jako Exquisite Thing
- 1968: Wonderwall jako Penny
- 1969: Droga do Katmandu jako Jane
- 1969: Basen jako Penelope
- 1969: Slogan jako Evelyne
- 1970: Trop petit mon ami jako Christine Mars/Christine Devone
- 1970: Sex Power jako Jane
- 1970: Alba pagana jako Flora Finlake
- 1971: 19 djevojaka i Mornar jako Milja
- 1972: Trop jolies pour etre honnetes jako Christine
- 1973: Ciemne miejsca jako Alta
- 1973: Gdyby Don Juan był kobietą jako Clara
- 1975: Siedem śmierci na receptę jako Jane Berg
- 1975: Diabli mnie biorą jako Jackie Logan
- 1975: Z przymrużeniem oka jako Ariane Berg
- 1978: Śmierć na Nilu jako Louise Bourget
- 1982: Zło czai się wszędzie jako Christine Redfern
- 1983: Przyjaciel Vincenta jako Marie-Pierre
- 1984: Miłość na ziemi jako Emily
- 1986: Kobieta mego życia jako Laura
- 1991: Piękna złośnica jako Liz
- 1994: De Serge Gainsbourg à Gainsbarre de 1958 – 1991 jako ona sama
- 2000: Kopciuszek jako Mab
- 2013: Quai d’Orsay jako Molly Hutchinson, laureatka literackiej nagrody Nobla
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Jane Birkin (14 de Dezembro de 1946). Filmow. [dostęp 2017-08-09]. (port.).
- ↑ a b c d Sergiusz Kurczuk: Jane Birkin nie żyje. Aktorka i piosenkarka została znaleziona martwa. [w:] radiozet.pl [on-line]. Eurozet Sp. z o.o., 2023-07-16. [dostęp 2023-07-18].
- ↑ a b c d e f g h i Nie żyje Jane Birkin. Aktorka i piosenkarka została znaleziona martwa w swoim domu. Polska Agencja Prasowa. [dostęp 2023-07-18].
- ↑ Karolina Liczbińska: Jane Birkin nie żyje. Ikona mody zmarła w wieku 76 lat. [w:] Elle.pl [on-line]. Burda Media Polska Sp. z o.o.. [dostęp 2023-07-17].
- ↑ An ‘unforgettable icon’: France pays tribute to ‘artist’ Jane Birkin. France 24, 2023-07-16. [dostęp 2023-07-17]. (ang.).
- ↑ a b c Jane Birkin. AlloCiné. [dostęp 2017-08-09]. (fr.).
- ↑ a b Judy Campbell, Actress of glamour and longevity. „The Independent”, 2004-06-10. [dostęp 2023-07-18]. (ang.).
- ↑ Ryan Gilbey: Jane Birkin obituary. „The Guardian”, 2023-07-16. [dostęp 2023-07-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2023-07-20)]. (ang.).
- ↑ Michael Lawrence Rhodes: Lieutenant-Commander David Birkin. Geni, 2022-04-30. [dostęp 2023-07-18]. (ang.).
- ↑ Private Papers of Lieutenant L F Bott CBE DSC. Imperial War Museums (iwm.org.uk). [dostęp 2023-07-20]. (ang.).
- ↑ a b Helen Brown: Jane Birkin: My father, the secret agent. The Daily Telegraph, 2023-07-16 (ponowna publikacja wywiadu z 2021 roku). [dostęp 2023-07-20]. Cytat: „As a navigator in a clandestine naval unit, Lt-Cdr David Birkin’s job, she tells me, was «taking British spies across the Channel to France and bringing home stranded airmen and escaped POWs». (…) in January 1942, Birkin was summoned to London and recruited to join the 15th MGBF.” (ang.).
- ↑ Jane Birkin w bazie IMDb (ang.) [dostęp 2023-07-18]
- ↑ John Bush: Jane Birkin Biography. AllMusic. [dostęp 2017-08-09]. (ang.).
- ↑ Actress and Singer Jane Birkin Passed Away. UK Snack Attack, 2023-07-16. [dostęp 2023-07-18].
- ↑ a b Jane Birkin Passion Flower Hotel programmes. 2014-05-15. [dostęp 2023-07-19]. (ang.).
- ↑ Jane Birkin. MYmovies. [dostęp 2017-08-09]. (wł.).
- ↑ a b Jessica Earnshaw (2016-03-23): You will not believe what actress Jane Birkin looks like now…. Express. [dostęp 2017-08-09]. (ang.).
- ↑ Jane Birkin w bazie Discogs.com (ang.)
- ↑ a b Hal Erickson: Jane Birkin Biography. AllMovie. [dostęp 2022-01-31]. (ang.).
- ↑ Jane Birkin Awards. AllMovie. [dostęp 2022-01-31]. (ang.).
- ↑ All about the Hermès Birkin bag collection [online], Hermès USA (hermes.com) [dostęp 2023-07-18] (ang.).
- ↑ Jane Birkin Ex-Husband: Meet John Barry. ghgossip.com, 2023-07-16. [dostęp 2023-07-16]. (ang.).
- ↑ a b c Jane, Kate, Charlotte et Lou : le clan des filles Birkin. LEFIGARO, 2023-07-16. [dostęp 2023-07-18]. (fr.).
- ↑ Kate Barry w bazie IMDb (ang.)
- ↑ Birkin. rfimusic.com, 2011-08-07. [dostęp 2023-07-16].
- ↑ a b c Geoffrey Levy: Drink, drugs and a decadent childhood: The troubled life of Jane Birkin's daughter Kate Barry who this week plunged to her death from her Paris apartment. [w:] Daily Mail Online [on-line]. Associated Newspapers Ltd / Daily Mail, The Mail on Sunday & Metro Media Group, 2013-12-13. [dostęp 2023-07-18].
- ↑ a b Kim Willsher: Jane Birkin's daughter Kate Barry dies after fall from Paris flat. [w:] The Guardian [on-line]. Guardian News & Media Limited, 2013-12-12. [dostęp 2023-07-18]. (ang.).
- ↑ Gwenda Brophy. Time and place: Jane Birkin. „The Sunday Times”, 2009-02-15. ISSN 0140-0460. [dostęp 2023-07-16]. (ang.).
- ↑ Heather Phares: Charlotte Gainsbourg Biography. AllMusic. [dostęp 2023-07-16]. (ang.).
- ↑ a b c Kim Willsher: Life, death and Serge: Jane Birkin reveals her insecurities in emotional memoir. [w:] The Guardian [on-line]. 2019-10-27. [dostęp 2023-07-17].
- ↑ Maisie Skidmore: The Secret Stories of Jane Birkin and Serge Gainsbourg. [w:] AnOther Magazine [on-line]. AnOther Publishing Ltd., 2015-11-05. [dostęp 2023-07-16]. (ang.).
- ↑ a b Dorota Szuszkiewicz. Jane Birkin i Serge Gainsbourg byli szaleńczo zakochani, kiedy podbili świat zmysłową piosenką „Je t'aime, moi non plus". „Uroda Życia”. 7/2016. [dostęp 2023-07-17].
- ↑ a b Jane Birkin Dating History. FamousFix. [dostęp 2023-07-16]. (ang.).
- ↑ a b Ewa Zwolak: Jane Birkin i Serge Gainsbourg – miłość ze skandalem w tle. Romantyczna historia skomplikowanej relacji. [w:] Elle.pl [on-line]. Burda Media Polska Sp. z o.o., 2022-11-30. [dostęp 2023-07-17].
- ↑ David B. Green: This Day in Jewish History : 1991: Controversial French Singer Serge Gainsbourg Dies. [w:] Haaretz.com [on-line]. Haaretz Daily Newspaper Ltd., 2014-03-02. [dostęp 2023-07-17]. (ang.).
- ↑ Natasha Anderson, Peter Allen: Jane Birkin dies aged 76 after long battle with cancer. [w:] Daily Mail [on-line]. Associated Newspapers Ltd / Daily Mail, The Mail on Sunday & Metro Media Group, 2023-07-16. [dostęp 2023-07-17]. (ang.).
- ↑ Dorota Falkowska: Nieudane związki, nowotwór, samobójcza śmierć córki. Smutne życie Jane Birkin. [w:] Viva.pl [on-line]. Burda Media Polska Sp. z o.o., 2022-10-25. [dostęp 2023-07-17].
- ↑ Jane Birkin doing well after stroke, say her family. [w:] The Guardian [on-line]. web.archive.org, 2021-11-23. [dostęp 2023-07-16].
- ↑ Rhonda Richford: Jane Birkin Honored at Private Funeral, Public Event in Paris. WWD.com (WWD / Women's Wear Daily / Penske Media Corporation), 2023-07-24. [dostęp 2023-07-26].
- ↑ a b Inès Denne: Jane Birkin : cet endroit hautement symbolique où ses cendres ont finalement été déposées. [w:] Voici [on-line]. Prisma Media, 2023-07-26. [dostęp 2023-07-26]. (fr.).
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Jane Birkin w bazie Notable Names Database (ang.)
- Jane Birkin w bazie IMDb (ang.)
- Jane Birkin w bazie Filmweb
- strona archiwalna
- ISNI: 0000000121421443
- VIAF: 85476658
- LCCN: n80029380
- GND: 118851748
- LIBRIS: htlw8wwxfmkpdzx6
- BnF: 138915295
- SUDOC: 050247352
- SBN: RAVV099205
- NLA: 35344483
- NKC: xx0028692
- BNE: XX886395
- NTA: 070450978
- BIBSYS: 6044880
- Open Library: OL63024A
- PLWABN: 9810671951505606
- NUKAT: n2021021103
- J9U: 987007424533505171
- CANTIC: a10932896
- LNB: 000268437
- CONOR: 37860963
- KRNLK: KAC201710246
- LIH: LNB:BRbq;=B3
- Brytyjskie aktorki filmowe
- Brytyjskie wokalistki popowe
- Francuskie aktorki filmowe
- Francuskie wokalistki popowe
- Odznaczeni Orderem Narodowym Zasługi (Francja)
- Odznaczeni Orderem Imperium Brytyjskiego
- Brytyjczycy odznaczeni Orderem Sztuki i Literatury
- Kawalerowie Orderu Sztuki i Literatury
- Francuzi pochodzenia brytyjskiego
- Brytyjskie aktorki telewizyjne
- Ludzie urodzeni w Londynie
- Muzy (biografie kobiet)
- Urodzeni w 1946
- Zmarli w 2023
- Pochowani na Cmentarzu Montparnasse w Paryżu