Maro Reef
![Ziemia](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e9/Geographylogo.svg/20px-Geographylogo.svg.png)
![]() Zdjęcie satelitarne | |
Państwo | |
---|---|
Stan | |
Akwen | |
Archipelag | |
Populacja • liczba ludności |
|
Położenie na mapie Oceanu Spokojnego ![]() | |
![]() | |
![]() |
Maro Reef (haw. Kamokuokamohoali‘i, także Ko‘anako‘a i Nalukākala) – rafa koralowa leżąca w archipelagu Hawajów, w grupie Północno-Zachodnich Wysp Hawajskich. Administracyjnie należy do stanu Hawaje w Stanach Zjednoczonych. Jest bezludna.
Geografia
[edytuj | edytuj kod]![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8c/Maro_Reef_ISS006.jpg/220px-Maro_Reef_ISS006.jpg)
Maro Reef to atol koralowy, praktycznie w całości zanurzony, z którego mniej niż akr okresowo wynurza się ponad poziom morza podczas odpływu[1]. Jest to największa rafa koralowa w łańcuchu Północno-Zachodnich Wysp Hawajskich, ma całkowitą powierzchnię ponad 1934 km²[2]. Obszar zajmowany przez Maro Reef ma owalny kształt o wymiarach 45×29 km[3], ale rafy nie tworzą typowego dla atolu pierścienia otaczającego centralną lagunę, tylko tworzą labirynt raf rozchodzących się radialnie od centrum[2]. Rafy przyjmują tu różnorodne formy, część z nich ma strome stoki, niektóre tworzą odizolowane wzniesienia i wieżyczki, a lokalnie tworzą się płytkie laguny wypełnione koralowym piaskiem[2], szczególnie blisko centrum systemu raf, gdzie są one bardziej osłonięte przed falami[1].
Rafy koralowe narosły na szczycie dawnego wulkanu tarczowego, który wygasł i uległ erozji. Datowanie metodą potasowo-argonową pozwoliło stwierdzić, że wulkan był aktywny 19,7 miliona lat temu (miocen)[1].
Historia
[edytuj | edytuj kod]![Zdjęcie podwodne.](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f8/People%27s_Choice_Nominee_%284319811155%29.jpg/220px-People%27s_Choice_Nominee_%284319811155%29.jpg)
Nie ma archeologicznych świadectw bytności ludzi na Maro Reef, ale w tradycji ustnej zachowały się opowieści świadczące, że rdzenni Hawajczycy wiedzieli o istnieniu Północno-Zachodnich Wysp Hawajskich. Kulturowo były one uznawane za krainy przodków, nieprzeznaczone dla żyjących. Badacze kultury hawajskiej powiązali Maro Reef z nazwą Kamokuokamohoali‘i, oznaczającą „wyspę Kāmohoaliʻi”, boga rekinów i brata bogini Pele. Liczebność rekinów na Maro Reef jest większa niż gdziekolwiek indziej w łańcuchu Północno-Zachodnich Wysp Hawajskich[4]. Nowoczesna hawajska nazwa Ko‘anako‘a oznacza dosłownie „siedlisko korali”, a inna nazwa Nalukākala oznacza załamujące się fale (grzywacze, jakie tworzą się na płytkich rafach[1][5].
Maro Reef odkrył dla Amerykanów Joseph Allen, kapitan statku wielorybniczego „Maro”, który dotarł tam w czerwcu 1820 roku[2][3]. Marynarze ze statków, które rozbiły się na tutejszych rafach, musieli szukać sposobu dotarcia na większą wyspę Laysan, aby przetrwać[2]. Labirynt raf jest rozległy i trudny w żegludze, co sprawia, że jest w małym stopniu skartowany i zbadany[2][1].
Przyroda
[edytuj | edytuj kod]![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8a/PMNM_-_Randy_and_Spotted_Moray_at_Maro_Reef_-_Greg_McFall_NOAA_%2827161157056%29.jpg/220px-PMNM_-_Randy_and_Spotted_Moray_at_Maro_Reef_-_Greg_McFall_NOAA_%2827161157056%29.jpg)
Maro Reef to jeden z najbogatszych płytkowodnych ekosystemów w Papahānaumokuākea Marine National Monument. Różnorodność biologiczna i liczebność koralowców jest tu większa niż w innych częściach archipelagu; udokumentowano tu 37 gatunków korali madreporowych[1][2]. Na Maro Reef rosną licznie krasnorosty z rzędu Corallinales, które spajają rafy i zabezpieczają je przed zniszczeniem przez silniejsze fale[2]. Tutejsze wody są miejscem życia 142 gatunków ryb, z czego połowa to gatunki endemiczne dla Hawajów[1]. Na otwartych wodach występują m.in. karanks żółtopłetwy i Caranx melampygus, na rafach żarłacz gruby, żarłacz rafowy i żarłacz galapagoski[2].
Rafy Maro Reef są uznawane za zdrowe, ale część badaczy uważa, że są one zagrożone zatonięciem. Argumentują to tym, że rafy są wąskie, niepołączone i niechronione przed sztormami. Inni uznają, że zdrowie raf wskazuje, że cały ten złożony system znalazł równowagę z żywiołami[2][6].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d e f g Management Plan 2008 ↓, s. 16.
- ↑ a b c d e f g h i j Maro Reef [online], Papahānaumokuākea Marine National Monument, 30 lipca 2020 [dostęp 2022-10-07] [zarchiwizowane z adresu 2022-08-23] (ang.).
- ↑ a b Edwin Horace Bryan , The Northwestern Hawaiian Islands: An Annotated Bibliography, U.S. Fish and Wildlife Service, 1978, s. 14 (ang.).
- ↑ Kekuewa Kikiloi, M. Graves. Rebirth of an archipelago: sustaining a Hawaiian cultural identity for people and homeland. „Hulili: Multidisplinary Research on Hawaiian Well-Being”. 6, s. 73–114, 2010.
- ↑ Ua pa‘a na inoa kahiko Ancient Names Remembered [online], Papahānaumokuākea Marine National Monument (ang.).
- ↑ Voyage to Kure: The Northwestern Hawaiian Islands [online], Jean-Michel Cousteau Ocean Adventures, 22 marca 2006 [dostęp 2022-10-07] [zarchiwizowane z adresu 2022-01-20] (ang.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- N. AL , O. CE , Papahānaumokuākea Marine National Monument Management Plan [online], 2008 [dostęp 2022-10-07] [zarchiwizowane z adresu 2022-07-31] (ang.).