Paul Sorvino
![]() Paul Sorvino (2010) | |
Imię i nazwisko |
Paul Anthony Sorvino |
---|---|
Data i miejsce urodzenia |
13 kwietnia 1939 |
Data i miejsce śmierci |
25 lipca 2022 |
Zawód |
aktor, reżyser, producent filmowy, pisarz, konsultant kreatywny, śpiewak operowy, rzeźbiarz |
Współmałżonek |
Lorraine Davis |
Lata aktywności |
1956–2022 |
Paul Anthony Sorvino (ur. 13 kwietnia 1939 w Nowym Jorku, zm. 25 lipca 2022[1] w Jacksonville[2]) – amerykański aktor, reżyser i producent filmowy, pisarz, konsultant kreatywny, śpiewak operowy[3] i rzeźbiarz[4].
Grywał często autorytety zarówno po stronie kryminalnej, jak i stróżów prawa. Odtwórca roli gangstera Paula „Pauliego” Cicero w biograficznym dramacie kryminalnym Martina Scorsese Chłopcy z ferajny (1990). Wystąpił w roli sierżanta NYPD Philipa „Phila” Cerrety w serialu policyjnym NBC Prawo i porządek (1991–1992). Nominowany do nagrody Tony Award dla najlepszego aktora w sztuce Jasona Millera Ten sezon mistrzowski (1972)[5].
Jego córka Mira Sorvino jest laureatką Oscara dla najlepszej aktorki drugoplanowej[6].
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Wczesne lata
[edytuj | edytuj kod]Urodził się w nowojorskim Brooklynie[7][8] jako syn Angeli Marii Mattey „Marietty” (z domu Renzi), nauczycielki gry na fortepianie, i Fortunato „Forda” Sorvino, kierownika budowy w fabryce materiałów[3][9]. Jego ojciec urodził się w Vomero, dzielnicy Neapolu[9], a matka pochodziła z Connecticut, była córką Włochów z Casacalenda, w regionie Molise[9]. Miał dwóch braci – Billa i Ronalda[8].
Uczęszczał do Lafayette High School[4] w Brooklynie. Naukę kontynuował w Amerykańskiej Akademii Muzycznej i Dramatycznej na Manhattanie[4] w Nowym Jorku.
Kariera
[edytuj | edytuj kod]W 1956 rozpoczął karierę jako copywriter w agencji reklamowej[10].
Jego wielką pasją była muzyka. Przez 18 lat pobierał lekcje śpiewu[11]. Sorvino nie tylko doskonale grał na fortepianie, ale był też doskonałym śpiewakiem. W wywiadach powtarzał, że jego prawdziwą miłością jest poezja, malarstwo i opera[12].
W 1964 zadebiutował na Broadwayu jako Lou MacNiall w komedii muzycznej Bajour[13]. W 1972 odniósł sukces na broadwayowskiej scenie w roli Phila Romano w sztuce Jasona Millera Ten sezon mistrzowski, za którą zdobył nagrodę Drama Desk i nominację do Tony Award[14]. W 1973 zagrał hrabiego Gloucestera w inscenizacji off-Broadwayowskiej Król Lear[15] z Jamesem Earlem Jonesem w roli tytułowej. W 1976 spróbował swoich sił na Broadwayu jako reżyser przedstawienia Zamykacze do taczek[13], w którym zagrał Danny Aiello. W 1980 wyreżyserował sztukę swojego autorstwa Marlon Brando siedział właśnie tutaj[15] z udziałem Jaya Acovone’a.
Po raz pierwszy wystąpił na ekranie w czarnej komedii Carla Reinera Gdzie jest Poppa? (Where’s Poppa?, 1970) u boku George’a Segala. Można go było potem zobaczyć w dramacie Jerry’ego Schatzberga Narkomani (The Panic in Needle Park, 1971) z Alem Pacino, komedii Melvina Franka Miłość w godzinach nadliczbowych (A Touch of Class, 1973) i adaptacji sztuki Jasona Millera Sezon mistrzów (That Championship Season, 1982) z Robertem Mitchumem. W serialu ABC Ulice San Francisco (The Streets of San Francisco, 1976) wystąpił jako sierżant Bert D’Angelo. W komedii fantasy Carla Reinera O mój Boże! (Oh, God!, 1979) zagrał postać ekstrawaganckiego ewangelisty Williego Williamsa. Reżyser Warren Beatty w dramacie wojennym Czerwoni (Reds, 1981) zaangażował go do roli założyciela Amerykańskiej Partii Komunistycznej Louisa C. Frainy. W 1993 został nazwany „Królem Brooklynu” na festiwalu „Welcome Back to Brooklyn”[16]. W dramacie biograficznym Olivera Stone’a Nixon (1995) zagrał Henry’ego Kissingera. W komedii sensacyjnej Warrena Beatty’ego Senator Bulworth (1998) wystąpił w roli Grahama Crocketta, agenta firmy ubezpieczeniowej.
Zagrał też różne role ojca, w tym postać Davida Addisona Seniora, ojca Davida (Bruce Willis) w serialu detektywistycznym ABC Na wariackich papierach (Moonlighting, 1986), lorda Fulgencio Kapuleta, ojca Julii (Claire Danes), antagonisty w ekranizacji Romeo i Julia (1996) w reż. Baza Luhrmanna, Ala Millera, ojca Billa (Mark Addy) w sitcom CBS Byle do przodu (Still Standing, 2004–2006) i Bena „Pop–Pop” Goldberga, ojca Murraya w sitcomie ABC Goldbergowie (The Goldbergs, 2014).
Po raz ostatni wystąpił na ekranie jako Tony Salerno w Zabić Irlandczyka (Kill the Irishman, 2011) z Rayem Stevensonem.
Życie prywatne
[edytuj | edytuj kod]Od 10 roku życia chorował na astmę[8]. Założył Paul Sorvino Asthma Foundation. W 1985 wydał książkę How to Become a Former Asthmatic[17].
23 lipca 1966 ożenił się z Lorraine Davis, z którą miał dwie córki – Mirę Katherine (ur. 28 września 1967) i Amandę (ur. 1971) oraz syna Michaela (ur. 21 listopada 1977)[18]. W 1988 rozwiedli się[18]. Romansował z Karen Black[18]. 20 marca 1991 poślubił Vanessę Arico[18]. W 1996 doszło do rozwodu[18]. 27 grudnia 2014 ożenił się z Denessa Purvis „Dee Dee” Benkie[18].
Śmierć
[edytuj | edytuj kod]Zmarł 25 lipca 2022 w szpitalu w Jacksonville na Florydzie z przyczyn naturalnych w wieku 83 lat[19]. Przez ostatnie lata zmagał się z problemami zdrowotnymi[20].
Wybrana filmografia
[edytuj | edytuj kod]- Narkomani (1971) jako Samuels
- Miłość w godzinach nadliczbowych (1973) jako Walter Menkes
- Ulice San Francisco (1972–1977; serial telewizyjny) jako Burt Deangelo (gościnnie)
- O mój Boże! (1977) jako wielebny Willie Williams
- Skok na Brinka (1978) jako Jazz Maffie
- Zadanie specjalne (1980) jako kapitan Edelson
- Czerwoni (1981) jako Louis Fraina
- Sezon mistrzów (1982) jako Phil Romano
- Na wariackich papierach (1985–1989; serial telewizyjny) jako David Addison Senior, ojciec Davida (gościnnie)
- Morderczy chłód (1985) jako Penny
- Niezły bajzel (1986) jako Tony Pazzo
- Star Trek: Następne pokolenie (1987–1994; serial telewizyjny) jako dr Nikolai Rozhenko (gościnnie)
- Dick Tracy (1990) jako Lips Manlis
- Chłopcy z ferajny (1990) jako Paul „Paulie” Cicero
- Człowiek rakieta (1991) jako Eddie Valentine
- Prawo i porządek (1990–nadal; serial telewizyjny) jako sierżant Phil Cerreta (w latach 1991–1992)
- Nixon (1995) jako Henry Kissinger
- Romeo i Julia (1996) jako Fulgencio Capulet
- KasaMowa (1997) jako Guy Cipriani
- Poszukiwany (1997) jako Kenny Rackmill
- Houdini: Magia życia (1998) jako Blackburn
- Za ciosem (1998) jako Harry Johanson
- Aria z Harlemu (1999) jako Fabiano Grazzi
- Żarty na bok (2000–2002; serial telewizyjny) jako Frank DeLucca
- Agencie podaj łapę (2001) jako Sonny Talia
- Cooler (2003) jako Buddy Stafford
- Repo! The Genetic Opera (2008) jako Rotti Largo
- Zabić Irlandczyka (2011) jako Tony Salerno
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Zmarł aktor Paul Sorvino, aktor znany z roli gangstera w filmie Martina Scorsese „Chłopcy z ferajny”. polsatnews.pl, 2022-07-25. [dostęp 2022-07-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2022-07-26)]. (pol.).
- ↑ Lindsey Bahr , ‘Goodfellas,’ ‘Law & Order’ actor Paul Sorvino dies at 83 [online], Associated Press News, 25 lipca 2022 [dostęp 2022-07-26] (ang.).
- ↑ a b Paul Sorvino Biography (1939–). Film Reference. [dostęp 2022-07-27]. (ang.).
- ↑ a b c Paul Sorvino Pictures. FanPix.Net. [dostęp 2022-07-27]. (ang.).
- ↑ Paul Sorvino Awards. AllMovie. [dostęp 2022-07-27]. (ang.).
- ↑ Zmarł Paul Sorvino. rp.pl, 2022-07-25. [dostęp 2022-07-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (2022-07-26)]. (pol.).
- ↑ Paul Sorvino. Rotten Tomatoes. [dostęp 2022-07-27]. (ang.).
- ↑ a b c Paul Sorvino Actor, Director, Producer. „TV Guide”. [dostęp 2022-07-26]. (ang.).
- ↑ a b c Paul Sorvino What Nationality Ancestry Race. Ethnicity of Celebs, 2017-06-27. [dostęp 2022-07-27]. (ang.).
- ↑ Vicki Salemi: Paul Sorvino Used to Run an Ad Agency Until He Made a Crazy Decision to Quit. New York Magazine, 2016-11-23. [dostęp 2022-07-27]. (ang.).
- ↑ Hal Erickson: Paul Sorvino Biography. AllMovie. [dostęp 2022-07-27]. (ang.).
- ↑ Bruce Bennett: A Different Tune for Sorvino. „The Wall Street Journal”, 2011-11-03. [dostęp 2022-07-27]. (ang.).
- ↑ a b Paul Sorvino. Internet Broadway Database. [dostęp 2022-07-27]. (ang.).
- ↑ Paul Sorvino Awards. Internet Broadway Database. [dostęp 2022-07-27]. (ang.).
- ↑ a b Paul Sorvino. Internet Off-Broadway Database. [dostęp 2022-07-27]. (ang.).
- ↑ Paul Sorvino Trivia. FamousFix.com. [dostęp 2022-07-27]. (ang.).
- ↑ Paul Sorvino: How to Become a Former Asthmatic. William Morrow & Co, 1985. ISBN 0-688-01220-5.
- ↑ a b c d e f Paul Sorvino Relationships. FamousFix.com. [dostęp 2022-07-27]. (ang.).
- ↑ Mike Barnes: Paul Sorvino, Actor in ‘Goodfellas’ and ‘That Championship Season,’ Dies at 83. „The Hollywood Reporter”, 2022-07-25. [dostęp 2022-07-27]. (ang.).
- ↑ Greg Evans: Paul Sorvino Dead: 'Goodfellas' Actor, Father Of Mira Sorvino Was 83. Deadline, 2022-07-25. [dostęp 2022-07-27]. (ang.).
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Paul Sorvino w bazie IMDb (ang.)
- Paul Sorvino w bazie Filmweb
- Paul Sorvino w bazie Notable Names Database (ang.)
- Paul Sorvino w bazie Discogs.com (ang.)
- Amerykanie pochodzenia włoskiego
- Amerykańscy aktorzy filmowi
- Amerykańscy aktorzy głosowi
- Amerykańscy aktorzy teatralni
- Amerykańscy aktorzy telewizyjni
- Amerykańscy reżyserzy teatralni
- Amerykańscy rzeźbiarze
- Amerykańscy śpiewacy operowi
- Ludzie urodzeni w Nowym Jorku
- Pochowani w Kalifornii
- Urodzeni w 1939
- Zmarli w 2022