Ruja
Ten artykuł od 2011-04 wymaga zweryfikowania podanych informacji. |
![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/ca/TeasingC2_%285910280626%29.jpg/220px-TeasingC2_%285910280626%29.jpg)
Ruja, cieczka, estrus (łac. oestrus) – faza płodności samic w cyklu rozrodczym większości ssaków łożyskowych. Ułatwia skojarzenie pary w celu zapewnienia przekazania genów.
Ruja występuje cyklicznie – raz (ssaki monoestryczne) lub kilka (ssaki poliestryczne) razy w roku – u psów zwykle dwa razy w roku, u innych psowatych i większości ssaków drapieżnych jeden raz, a u myszowatych kilka razy w roku. Poza okresem rui samice nie są zdolne do rozrodu, czy wręcz kopulacji.
Cykl rozrodczy
[edytuj | edytuj kod]Pełny cykl rozrodczy składa się z czterech faz:
Proestrus – faza przedrujowa
[edytuj | edytuj kod]W efekcie zmian hormonalnych następuje obrzęk, twardnienie i przekrwienie sromu i wydzielanie z pochwy krwistej wydzieliny zawierającej feromony, które przywabiają samce. W tej fazie dojrzewają pęcherzyki Graafa. Dodatkowo występują charakterystyczne dla gatunku zmiany w zachowaniu samic. Za początek fazy przedrujowej przyjmuje się dzień, w którym pojawiło się krwawienie.
Estrus – ruja właściwa
[edytuj | edytuj kod]![](http://178.128.105.246/content-http-upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/dc/Gazelle_Checking_Estrus.jpg/300px-Gazelle_Checking_Estrus.jpg)
Estrus (łac. oestrus) to okres, w którym samica osiągnęła gotowość do rozpoczęcia kopulacji i jest zdolna do zapłodnienia, inicjuje zachowania seksualne samców przez eksponowanie sromu i wyginanie kręgosłupa (pozycja lordosis). U niektórych gatunków srom czerwienieje, ustępuje jego twardnienie i obrzęk, wydzielina zmienia się z krwistej na śluzową. U większości gatunków następuje spontaniczna owulacja. U kotów owulacja prowokowana jest kopulacją.
Metestrus – faza porujowa
[edytuj | edytuj kod]Metestrus (łac. metoestrus) trwa od 1–5 dni. W tej fazie kształtują się ciałka żółte i rozpoczyna się produkcja progesteronu. W tym czasie następuje zapłodnienie komórki jajowej, a w jego konsekwencji – ciąża. s[2]
Okres braku aktywności płciowej. Jest to faza aktywności jajnikowej.
Ruja pozorna
[edytuj | edytuj kod]Początkowy przebieg (proestrus i estrus) przebiegają bez zmian, ale nie następuje zapłodnienie (może nawet nie dojść do kopulacji). W dalszym przebiegu obserwowana jest ciąża urojona (ciąża rzekoma).
Psy
[edytuj | edytuj kod]Osiąganie dojrzałości płciowej, częstotliwość cieczki oraz czas trwania poszczególnych jej faz przebiega u psów odmiennie w zależności od rasy, a dokładniej od wielkości psa. Psy ras większych później osiągają dojrzałość, ich cieczka występuje zwykle rzadziej (u niektórych nawet jeden raz w roku) niż u psów małych.
Proestrus u psów trwa zwykle od 2–15 dni. Owulacja następuje po 2-4 dniach trwania fazy estrus. Zapłodnienie może nastąpić pomiędzy 4. a 18. dniem rui. Czas trwania okresu cieczki właściwej zależny jest od wielkości (zwykle rasy) psa i wynosi od 3–21 dni (przeciętnie około 9 dni). Okres od pojawienia się krwawienia do zakończenia fazy estrus trwa zwykle około trzech tygodni.
Ciąża trwa od ok. 60–70 dni.
Koty
[edytuj | edytuj kod]Koty domowe osiągają dojrzałość płciową pomiędzy 5–12 miesiącem życia (zwykle pomiędzy 6–9 miesiącem).
Proestrus trwa około dwóch dni, objawia się wzmożonym pozostawianiem śladów zapachowych (ocieranie o przedmioty) i częstszym miauczeniem.
Estrus trwa od 3–10 dni (obecność samca skraca tę fazę o kilka dni).
Anestrus trwa około 8 tygodni, chociaż zdarza się, że kotka wchodzi w fazę proestrus zaraz po porodzie.
Ciąża trwa od 60–70 dni.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Końskie zaloty [online], kalendarzrolnikow.pl [dostęp 2017-11-29] (pol.).
- ↑ Poki Chen , FRONT MATTER, „Mechatronics and Manufacturing Technologies”, WORLD SCIENTIFIC, 2017, DOI: 10.1142/9789813222359_fmatter [dostęp 2024-02-09] .