Wasyl Kuk
![]() Wasyl Kuk, 2007 | |
![]() | |
Data i miejsce urodzenia |
11 stycznia 1913 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Przebieg służby | |
Formacja | |
Stanowiska |
ostatni dowódca Ukraińskiej Powstańczej Armii |
Główne wojny i bitwy | |
Odznaczenia | |
![]() |
Wasyl Stapanowycz Kuk, ukr. Васи́ль Степа́нович Кук, ps. „Kowal”, „Łemisz”, „Medwid” (Wedmid), Jurko (ur. 11 stycznia 1913 w Krasnem koło Złoczowa, zm. 9 września 2007 w Kijowie) – ukraiński działacz wojskowy i nacjonalistyczny, ostatni dowódca UPA (od 1950), więzień polityczny.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Ukończył państwowe gimnazjum w Złoczowie, następnie studia prawnicze i ekonomiczne na uniwersytecie w Lublinie. Był członkiem Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów od jej powstania, na uniwersytecie zorganizował koło OUN, od 1930 członek zarządu OUN powiatu złoczowskiego. W 1934 wraz z bratem Ilarijem został skazany na dwa lata więzienia za zorganizowanie akcji sabotażowych w Złoczowie. Na wolność wyszedł po śmierci marszałka Piłsudskiego. Od 1937 roku działał w konspiracji. We Lwowie kierował laboratorium produkującym bomby wykorzystywane do zamachów na polskich policjantów, organizował podziemną drukarnię koło Podhajec oraz uczestniczył w kilku drobnych akcjach terrorystycznych.
Od 1939 r. w Krakowie, kierował oddziałem organizacyjnym OUN. Od kwietnia 1941 został członkiem Zarządu OUN.
W 1941 r. dowodził grupą marszową kierującą się do Dniepropietrowska. Od 1942 r. był krajowym przewodniczącym OUN.
Od lutego 1943 kierował nacjonalistycznym podziemiem ukraińskim na terenie Reichskommissariat Ukraine, Krymu, Kubania i Transnistrii.
W latach 1944–1949 dowódca grupy UPA-Południe i zastępca Romana Szuchewycza.
Schwytany przez KGB 23 kwietnia 1954, przebywał w więzieniach w Kijowie i Moskwie do 1960 r.
W 1960 r. opublikował „List otwarty Wasyla Kuka do Jarosława Stećki, Mykoły Łebedia, Stepana Łenkawskiego, Darii Rebet, Iwana Hryniocha i do wszystkich Ukraińców mieszkających za granicą”. W liście tym uznawał władzę radziecką na Ukrainie, krytykował metody walki OUN i UPA, a także wzywał wszystkie[1] ukraińskie organizacje, prowadzące walkę narodowowyzwoleńczą, do ich ujawnienia i uznania ZSRR.
W wywiadzie telewizyjnym w sprawie rzezi wołyńskiej dokonanej przez UPA i cywilną ludność ukraińską na obywatelach polskich, oświadczył: „Nie mamy z tym nic wspólnego. Po prostu powiedzieliśmy chłopom: róbcie co chcecie – i poszliśmy. A oni tymczasem wzięli siekiery i widły, i poszli mordować Polaków[2].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ galiciadivision.com [online], galiciadivision.com [dostęp 2024-04-26] (pol.).
- ↑ Wiktor Medwedczuk: Wołyń – nasz spilnyj bil. „Deń”. 59, 2 kwietnia 2003.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Dmytro Wedeniejew: Kuk Wasyl Stepanowycz. w: Encykłopedija suczasnoji Ukrajiny. Т. 16 : Куз – Лев. Kijów, 2016, s. 22. ISBN 978-966-02-7998-8 (T. 16). (ukr.)
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Kuk, Vasyl w Encyclopedia of Ukraine (ang.)
- artykuł w Rzeczpospolitej, 17.03.2007. rzeczpospolita.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-07-14)].